नागरिकांच्या जिणेहक्कांची राखण करप हें कर्तव्य

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

गेमींच्या वायट परिणामांक लागून नैतीक अवनती जाता. सगल्या धर्मांच्या धर्मगुरूंनी ह्या “पाप उद्देगा” आड आवाज काडपाचो होच योग्य वेळ आसा.

पणजेकार अगेन्स्ट कॅसिनो आंदोलनाक इनाफ इज इनाफ हे लोकचळवळीन पत्र बरोवन तेंको दिला. न्या. फेर्दीन रिबेलो हांणी बरयिल्लें हें पत्र. 

पॅट्रिसिया पिंटो, क्रिसेल डायस, वाल्मीकि नायक हांकां,

1. तुमच्या 12 फेब्रुवारी 2026 दिसा आमकां बरयिल्ल्या पत्रा खातीर उपकार. मांडवी न्हंयेंत 2000 जाणांचे क्षमतेची 112 मीटर लांब आनी 27 मीटर उंचायेची बोट सुरू करपाक तुमचो विरोध आसा. ते खातीर म्हजो आदार मागिल्ले खातीर उपकार. म्हजे म्हायती प्रमाण, ही बोट तेच कंपनीच्या सद्याचे 300 जाणांची क्षमता आशिल्ले बोटीचे सुवातेर, त्याच परवान्या खाला हाडटले. ह्या एकाच कॅसिनोक परवानगी दिल्यार ते बोटी वयल्या लोकांचो आंकडो सद्याच्या स कॅसिनोंतल्या वट्ट लोकांच्या आंकड्या परस चड जातलो वा आसतलो.

2. पणजी आनी भोंवतणच्या वाठारांतल्या लोकांचो विरोध हो नैतिकता, न्याय आनी पर्यावरणाची राखण करपा खातीर आसा, जें दरेका नागरिकाचें मुळावें कर्तव्य. तशेंच आमच्या भुरग्यांक जुगाराच्या वायट परिणामां पासून राखण दिवपा खातीर आसा. कारण सरकार जाका स्वता “पाप उद्देग” अशें म्हणटा. “जुगार” वेवसायांत वेपार करपाचो कोणाकूच मुळावो हक्क ना. कायद्या प्रमाण ह्या वेवसायाचें वर्णन “res extra commercium” अशें केलां आनी तो पुरायपणान सरकाराच्या विवेकाधिकाराचेर अवलंबून आसता; हो हक्क खंयच्याय वेळार फाटीं घेवंक मेळटा.

3. दुर्दैवान सलग सत्तेर आयिल्ल्या सरकारांनी आमची राजधानी पणजेचें रुपांतर “भारताची कॅसिनो राजधानी” अशें केलां, ताचो परिणाम मांडवी न्हंय आनी हेर वाठारांतल्या सगळ्या रहिवाशांचेर जाला. मांडवी न्हंयेंत स तारवांनी नांगर घाल्ल्यान ताचे न्हंयेची पर्यावरणीय संतुळा आनी पर्यावरण यंत्रणेचेर परिणाम जाल्यात.

4. भारतीय बंदर कायदो, 2025 प्रमाण दरेका बंदरा कडेन बंदर आदारीत कोयर स्वीकारपाची आनी वेवस्थापन येवजण आसपाक जाय. म्हजे म्हायती प्रमाण, आयज मेरेन हांगां अशी खंयचीच येवजण थारावंक ना. अंतर्गत उदकामार्ग कायदो, 2021 प्रमाण बंदरांत प्रवेश करपी खंयचेय बोटीक आपलो कोयर दर्यादेगेर ‘स्वीकार केंद्रां’त सोडचो पडटा आनी भितरल्या उदकामार्ग (प्रदुशण आडावप आनी नियंत्रण) नेम, 2022 त थारायिल्ल्या मानकांक पाळो दिवचो पडटा. सरकार, पणजी आनी मांडवी न्हंयेच्या देगे वयल्या मतदारसंघांतल्या आमदारांनी हीं तारवां ह्या नेमांक पाळो दितात काय ना हें लोकांक कळोवचें. आनी भारतीय बंदरा कायदो, 2025 खाला ‘संरक्षक’ नेमला काय ना तेंय सांगचें.

5. ही समस्या 1992 वर्सा सुरू जाली, तेन्ना सरकारान पयलेच खेपे गोंयच्या भौशीक जुगार कायद्यांत 13-ए कलम घालें, जाका लागून सरकाराक पांच नखेत्रांच्या हॉटेलांनी इलॅक्ट्रॉनीक मनरिजवणेचे खेळ/ स्लॉट मशीन उबारपाक परवानगी दिवपाचो अधिकार मेळ्ळो. ही परिस्थिती आयज मेरेन तशीच उरल्या. म्हणल्यार पांच नखेत्रांच्या हॉटेलांनीच फकत इलॅक्ट्रॉनीक मनरिजवणेचे खेळ आनी स्लॉट मशीन वापरपाक मेळटात.

6. जायत्या सरकारांनी सत्तेर येतना मांडवी न्हंयेंतले कॅसिनो काडून उडोवपाचें उतर दिलें. पूण तें पाळ्ळें ना, पूण तांकां कायदेशीर मान्यताय दिली. 1996 वर्सा तेन्नाच्या सरकारान कलम 13 -ए हातूंत दुरुस्ती केली आनी पयलेच खेपे “आनी ज्या टेबल गेम्स आनी दर्यादेगेवेल्या जहाजांचेर गेमिंगाक अधिसुचीत करतले” अशी तरतूद केली. सरकारान खंयच्या टेबल गेम्सांक परवानगी दिल्या तें सांगपी अधिसुचोवणी सादर करची, कारण “गेमिंग’’ हें उतर कलम 13- बी हातूंत ना. पणजी आनी भोंवतणच्या वाठारांतल्या आमदारांनी हे दुरुस्तीक तेंको दिला.

7. भितरल्या उदकामार्ग कायदो, 2021 प्रमाण ‘अंतर्गत जहाज’ म्हणल्यार भितरल्या उदकांत येरादारी, सांठो वा रावपा खातीर वापरिल्लें आनी भितरल्या उदकांत प्रवास करपी जहाज. मांडवींत नांगरून दवरिल्लीं कॅसिनो तारवां येरादारी, सांठो वा रावपा खातीर वापरनात आनी भितरल्या उदकांत प्रवासूय करीनात. देखून सरकारान ह्यो बोटी  हे व्याख्येंत कश्यो बसतात तें लोकांक स्पश्ट करचें.

8. गोंय भौशीक जुगार कायद्याच्या कलम 13- अ प्रमाण “ऑफशोर” बोटींचेर टेबल गेम्स आनी गेमिंगाक परवानगी आसा. 9 नोव्हेंबर 1995 दिसा (गोवा राजपत्र, 23.11.1995) अधिसुचोवणेंत हें सांगलां. “ऑफशोर” ह्या उतराची व्याख्या कायद्यांत केल्ली ना. शब्दकोशा प्रमाण ताचो अर्थ किनाऱ्या पसून पयस म्हणल्यार दर्यांत असो जाता. सध्या जंय हीं तारवां नांगरून आसात थंय दर्यादेग ना; तीं व्हांवपी न्हंयेंत आसात. देखून तांकां “ऑफशोर” म्हणूंक मेळना. 2020 वर्सा कलम 13-बी खाला नियुक्त वाठारांनी “गेम्स” (पूण “गेमिंग” न्हय) परवानगी दिली. 2020 वर्सा सरकारान पांच नखेत्रांचें हॉटेल आनी जहाज अशें म्हणिल्लें; पूण ह्या तारवां खातीर खंयचोच वाठार थारायिल्लो ना. देखून ते मांडवींत न्हय तर ‘ऑफशोर’ आसूंक जाय. तारवांक न्हंयेंत नांगर घालपाक परवानगी कशी दिली आनी सरकारान काय बंदर कॅप्टनान नांगर लायले हें स्पश्ट करचें. आयज मेरेन हे विशीं कसलेच नेम तयार जावंक नात.

9. गोंय गेमींग कायद्यान परवाने हस्तांतरित करपाक बंदी आसा; पूण कांय अटीं खाला एका मनशाच्या नांवा वयलो परवानो दुसऱ्या मनशाक हस्तांतरीत करपाक मेळटा. सद्याच्या तारवाच्या जाग्यार व्हड तारवाक जागो घेवपाची तरतूद बंदरा कायद्या खाला ना, हें म्हाका दिसता. तारुं बदलपाची परवानगी आसली तरी (हाचेर कायदेशीर स्थिती म्हाका खबर ना), ती मूळ परवान्याच्या नेमा प्रमाण आसूंक जाय आनी भितरल्या उदकामार्ग कायद्या खाला प्रदुशण विरोधी उपाय करप गरजेचें आसा. ते भारतीय बंदरा कायद्या प्रमाण आसूंक जाय. सध्याच्या तारवाक दिल्लो मूळ परवानो सरकारान रोखडोच जाहीर करचो. ना जाल्यार सरकारांत मंत्री आशिल्ल्या पणजे आमदारान तो लोकां मुखार सादर करचो.

10. जबाबदार शासन हें राज्य वा थळाव्या स्वराज्य संस्थांचें कर्तव्य- देखीक पालिका म्हामंडळ. नागरिकांच्या ‘जिणे हक्कां’ची राखण करप ही तांची जापसालदारकी. राज्य सरकार, पालिका म्हामंडळ आनी मांडवी देगेच्या मतदारसंघांतल्या आमदारांनी नागरिकांचो विश्वासघात केला.

11. गेमींच्या वायट परिणामांक लागून नैतीक अवनती जाता. सगल्या धर्मांच्या धर्मगुरूंनी ह्या “पाप उद्देगा” आड आवाज काडपाचो होच योग्य वेळ आसा.

12. “Enough is Enough” चळवळ- जाच्या घोशणापत्रांत मांडवींतल्यान कॅसिनो काडपाचो आस्पाव आसा- ती “PONNJEKARS AGAINST CASINOS” आंदोलनाक तेंको दिता. ह्या प्रस्नाच्या कायदेशीर आंगांचेर बेगीनूच सरकाराक पत्र बरोवपाची इत्सा आमची चळवळ व्यक्त करतां. 

– डॉ. न्या. फेर्दिनो आय रिबेलो 

अलाहाबाद उच्च न्यायालयाचे मुखेल न्यायाधीश (निवृत्त) 

न्यायाधीश, मुंबय उच्च न्यायालय (निवृत्त), गोंय

ईमेल : [email protected]