नव्या काळातलें नवें साहित्य

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

एकविसाव्या शेंकड्याच्या सुरवेकच्यान आमचें जिवीत वेगान बदलत आसा. फाटल्या शेंकड्यांनी वर्सांत घडूंक नात, तितले क्रांतीकारी बदल विज्ञान, तंत्रज्ञान आनी हेर मळार ह्या शेकड्यांत घडल्यात.
20 व्या शेकड्यांत दोन महायुद्धां जालीं, जातूंत युरोप खंडाचो नाश जाल्लो. तशें जावनूय युरोप ह्या विनाशकारी युद्धांतल्या उन्माद आनी विध्वंसातल्यान सावरून आयज उदरगतीचे एके नवे उंचायेचेर पावलां. 20 व्या शेकड्यांत आशिया आनी आफ्रिकेंतले जायते देश साम्राज्यावादाच्या तावडींतल्यान मुक्त जाले. ते आजूनय साम्राज्यावादाच्या पापांनी चेपून आसात आनी तंत्रज्ञान, हेर कांय गजालीच्या आशेन पश्चिम देशांचेर अवलंबून आसात.
पश्चिम पुराय वेगान एके नवे क्रांती कडेन आपलीं पावलां मारीत आसा, एक अशी क्रांती, जी घडयें हे धर्तरेचेर मनीसजातीची सगळ्यांत व्हड झेप आसूं येता. पयलेच फावट मनशान जेन्ना उपकरणां निर्मिलीं तेन्ना सावन ताचे जिणेंत अनेक परिवर्तनां जावपाक लागलीं. फांतरातल्यान जेन्ना मनशान उज्याचो सोद लायलो तेन्ना ताणें आपल्या भूतकाळांतल्यान भायर सरून एका नव्या युगांत प्रवेश केलो. विजेची निर्मिती जाली तेन्ना ताच्या सरभोंवतणेचो काळोख ना जालो आनी तो उद्देगीक क्रांतीच्या युगांत वाट माड्डीत- माड्डीत निमणो म्हायती आनी तंत्रज्ञानाच्या काळांत पावलो.
आमच्या काळाक म्हायती आनी तंत्रज्ञानाचो काळ म्हणून वळखतात आनी आता हो काळ आनुवंशिक क्रांतीच्या काळांत आपली वाटचाल करीत आसा. हो काळ एक नवो काळ, हे वाटेन चलतना आमचें पयलीचें जिवीत आनी इतिहास भूतकाळाचो भाग जावन उरतलो काय कितें अशीं भिरांत दिसतां. जिनिओलॅजीतल्या क्रांतीकारी बदलातल्यान, मनशाची पोन्नी प्रतिमा, पोन्ने मानलेले विचार, पोन्ने आर्दश आनी पोन्न्यो अडचणी सासणा खातीर बदलतल्यो. डीएनए नियंत्रण आनी संशोधनातल्यान आरोग्य आनी चिकित्सेच्या मळार नवे बदल येतले, जंय विविध जीव घेवपी रोगांचेर सहज उपाय आसतलो. दुसरे वाटेन, आर्टीफिशियल इंटेलिजेन्साची पावलां कणकणी कार्यालयां आसतलीं जी माहिती आनी तंत्रज्ञानाच्या काळाक एक नवें रुप दितली. आर्टीफिशियल इंटेलिजेन्स आनी जेनेटीक क्रांती मेळून एक नव्या जगाचो साक्षात्कार आमकां घडयतली. हें जग त्या जगापासून खूब वेगळे आसतले जंय आमचे पिळगेन स्वास घेतलो वा दोळे उघडले काय रवींद्रनाथ टागोर, प्रेमचंद आनी सआदत हुसेन मंटो वाचलो.
आर्टीफिशियल इंटेलिजेन्स, विज्ञान, रोबोटीक विज्ञान, डॅटाबेस विज्ञान आनी माहिती सगळें वापरून लोक आपल्यो अडचणीचे सुटावे करतले आनी मशीन बुद्धीमत्ता, मानवी बुद्धीमत्तेक कोनशाक सारतली वा आमी अशेंय म्हणूं येता की आर्टीफिशियल इंटेलिजेन्स मनशाक मशीन मॅनात रूपांतरीत करतली. हें आनी असलें तरेचें बदल आमचे मुखार आसात. ह्या सगळ्या गजालींचो विचार करताना एक असो प्रश्र दोळ्यां मुखार उप्रासता, तो म्हणल्यार ह्या नव्या काळाच्या साहित्याचे स्वरुप कशें आसतलें? आनी तांतूंत साहित्य आनी साहित्यिकांची भुमिका कशी आसतली?
आर्टीफिशियल इंटेलिजेन्साची उदरगत जायत आसा जी एका क्लिकाचेर कविता, कथा आनी हेर साहित्य निर्माण करुंक शकता. जगातल्या खंयच्याय आनी कसल्याय विशयाची, व्यक्तिमत्वाची आनी मुद्दयांची म्हायती एका क्लिकाचेर उपलब्ध करुन ताका शिक्षणीक मजकूराचें रूप दिता.
फाटल्या कांय दिसांनी हावें जेन्ना बातमी आनी सोशल मिडियात ‘चॅट जीपीटी’ची चर्चा आयकली तेन्ना हे गजालीचो खोलायेन थाव घेवपाचो प्रयत्न केलो. वॅबसाईटीर साइन इन केलें आनी आपलें नांव घातलें. म्हज्या बायले आनी भुरग्यांक जितली खबर ना तितली स्वत:बद्दलची म्हायती त्या मशीनान म्हाका दोन सेकंदांत दाखयली. मागीर कळ्ळें, ही म्हायती गुगलाचेरूय आसा. थंय सावनूच घडयें मेळ्ळ्या आसतली तांकां. म्हणटकीच काय अजाप न्हय तातून. विचार केलो, चला, कितें तरी रचनात्मक करपाक लावया हाका. पूण ताची परिक्षा कशी करप? म्हण्टकीच हांवें बरयलें plagiarism एक कविता बरय. तर पांच सेंकडा परस कमी वेळा भितर एक कविता म्हज्या मुखार हजर.
Plagiarism, a vile disease
That spreads like wildfire with ease
It steals from those who create
Leaving them with an empty plate
The plagiarist, they do not care
For the hard work they take and share
They take credit for what’s not theirs
Leaving the originator in tears
Their words are stolen, their ideas too
And passed off as something new
The plagiarist has no remorse
Their lies and deceit have no source
They think they can get away
With what they do every day
But justice will always prevail
And they will soon be unveiled
So let us all be aware
Of this disease that we should beware
For plagiarism is not fair
And the consequences are severe.
फॉर्म आनी आशयाच्या नदरेतल्यान कविता
सुरेख दिसली. म्हजी तकली घुवंक लागली.
पूण म्हाका जाणवलें हें मशीन अजुनूय
सुरवातीच्या टप्प्यांत आसा, अशें आसुनूय इतले कितें करतां.
फुडल्या धा- बारा वर्सांत ह्या आर्टीफिशियल इंटेलिजेन्सा वरवीं कसलें- कसलें आश्चर्यकारक परिवर्तन जातलें आनी तेन्ना आमचें साहित्य ताचे कडेन कशें निभयतलें? यंत्रकाळातल्या मनशाच्या साहित्या परस आदल्या मनशाचे साहित्य वेगळें आसतले? दुसरो प्रस्न म्हणल्यार यंत्रबुद्धीमत्ता, रचनात्मक बुद्धीमत्तेचो जागो घेवपाक शकतली? मागीर नक्कल, अक्कल आनी मनशाचे बुद्धींत कितले अंतर आसतलें? साहित्यांत मौलिकताय आनी अनुकरण हांचें माप कितें? बऱ्या साहित्याची वळख कित्या वयल्यान थारोवप? उत्तकृष्ट साहित्याचो निकश कितें? यंत्रसाहित्याक plagiarism साहित्य म्हणचेनात? ह्या सगळ्या प्रस्नांचेर आमी आतांच खोलायेन विचार करपाक जाय. फाल्यां खूब वेळ जातलो.
अणकार- प्रा. चंद्रू गोवेकार