भांगरभूंय | प्रतिनिधी
गोंय सरकार पुर्तुगेजांनी नश्ट केल्ल्या हिंदू देवळांचें नवनिर्माण करतलें आनी ते खातीर सरकारान 20 कोटी रुपयांची रक्कम दवरल्या अशें जाहीर जालें. लोक आनंदित जाले.
हिंदू देवळां खातीर 20 कोटी रुपया दवरिल्ले आसतना अल्पसंख्यांक प्रार्थना थळांचे डागडुजी खातीर 51 कोटी रुपयांचो निधी दवरिल्ल्याचो व्हडलोसो बोवाळ जावपाक दिवंकना. तशेंच झेवियर प्रदर्शना खातीर आनीक 92 कोटी रुपयांची सरकारान तजवीज केल्या, हें सगळ्यांक खबर आसा. बरें, फुडली काणी
पळोवया.
ह्या उध्वस्त देवळांची वळख पुरातत्व खातें पटयतली अशें उपरांत जाहीर जालें. पुरातत्व खात्यान हें काम सुरू केलां आनी अशा देवळां विशीं म्हायती एकठांय करपांत व्यस्त आसा, अश्यो खबरो दिसाळ्यांनी येवंक लागल्यो. लोक खुशाल जाले! कांय काळा उपरांत सरकाराच्या पुरातत्व खात्यान अधिकृतपणान जाहीर केलें की पुर्तुगेजांनी नश्ट केल्ल्या देवळां विशीं आमचे कडेन कसलेच पुरावे नात! मागीर आनीक कांय दिसां उपरांत पुरातत्व खात्यान भौसाक उलो मारलो आनी ज्या लोकां कडेन उध्वस्त जाल्ल्या देवळांची म्हायती आनी पुरावे आसात जाल्यार तांणी बेगोबेग अर्ज करचो, अशें आवाहन केलें. ताचो अर्थ असो की सरकारान आपल्या ताब्यांत उध्वस्त जाल्ल्या देवळांचे पुरावे आसात काय ना हाची खात्री करून घेनासतना वयली ‘लोकप्रीय’ घोशणा पयलींच
केली.
हें मजगतीं, फाटल्या 10 वर्सांत सरकारानूच क्रमाक्रमान पुरातत्व खात्याच्या अधिकारक्षेत्रांत आशिल्लो (1983 त संरक्षीत थळ म्हूण जाहीर जाल्लो.) ‘फ्रॅन्टिसपीस ऑफ सांखवाळ’ ह्या नांवान वळखतात तो भुंयखंड चर्चीच्या ताब्यांत दिवपाचो यत्न केल्ल्याचें उक्ताडार आयलां. देवूळ उध्वस्त केले उपरांत पुर्तुगेज ते जागेर चर्च उबारूंक शकले नात, असो हो फ्रंटिसपीस ही सांखवाळेच्या पुर्विल्ल्या श्रीविजयदुर्गा देवळाचें मूळ थळ आसा, हें लक्षांत दवरपाक जाय. अजूनय सरकारान ह्या संरक्षित वाठारा संबंदीची आपली भुमिका बदलूंक ना. हें एकदम विसंगत! देखून सरकारान ‘उध्वस्त देवळां परतून बांदूं’ हे घोशणेचेर लोकांचो विस्वास ना. तातूंत परत फाटीं सरत सरकारान एक न्हयकारात्मक संकेत दिला अशें म्हणूं येता. तो म्हणल्यार मुख्यमंत्र्यांनी हालींच एके कार्यावळींत जोडिल्ली एक पुस्ती. ‘उध्वस्त जाल्लीं देवळां सोदून काडून ह्या सगल्या देवळांचें मेळून एकूच प्रातिनिधीक स्मारक जावपाक जाय!’- ही ती पुस्ती! (देवूळ न्हय, स्मारक!). उध्वस्त जाल्ल्या देवळांच्या जाग्यार तेंच देवूळ परतून बांदपाची घोशणा आतां कोणाच्या तरी चेपणा खाला ‘पातळ’ जावपाक लागल्या काय कितें असो दुबाव येता. भग्नावस्थेंतल्या देवळांचो सोद आनी तीं निश्चित करपा खातीर सरकारान एक खाशेली समिती घडयली. हालींच तिका मुजतवाड दिल्या. एकेच सुवातेर उध्वस्त जाल्ल्या देवळांचें प्रातिनिधीक ‘स्मारक’ बांदपाचो हो पर्याय म्हणल्यार पळ काडपा सारकें थारतलें.
विश्व हिंदू परिशदेन राममंदिराचें पुनर्निर्माण आनी मथुरा, काशी मुक्त करपाचें उद्दिश्ट दवरिनासतना ह्या तिनूय देवळाचें प्राधिनिधीक स्मारक बांदचें, अशें सांगपा सारकें तें थारतलें.
उध्वस्त जाल्ल्या देवळांचे पुनर्बांदणेची घोशणा ही ‘हत्ती पादे, हत्ती पादे…. फुस्स’ हे म्हणी सारकी जावची न्हय, ही गोंयकारांची रास्त अपेक्षा!
प्रा. सुभाष भास्कर वेलिंगकार
पणजी
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
