दुदाचे धारेची तरसाद : शिक्षणीक मळांवेली कृत्रिम बुद्दीमत्ता

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

चिंतप, मनीसपण वाचन आनी कृत्रिम बुद्धीचें मार्गदर्शन, विचार करपाचो, आमचें अध्यात्म घटमूट करपाचो वेळ आयला. शिक्षणाच्या मळार शिक्षकांची कुशळटाय वाडोवपाक आनी शिकपाचे प्रक्रियेंत विद्यार्थ्यांची उमेद आनी जिज्ञासा तिगोवन दवरपाक कृत्रिम बुद्धीचो उपेग करचोच पडटलो…

हालींच पुणे शारांत गेल्ले कडेन गुरुकुलांतच्या एका वर्गांतल्यान मेधासुक्ताचे स्वर म्हज्या कानार पडले. विद्यार्थी म्हणटाले,-
मेधांम इन्द्रो दधातु मेधां देवी सरस्वती !
मेधां अश्विनावुभावाधंत्तां पुष्करस्रजा !
अप्सरासुच या मेधा गन्धर्वेषु च यन्मन :!
दैवीं मेधा सरस्वती सा मां मेधां सुरभिर्जुषंता स्वाहा…
हे इंद्र देवा, आमकां मेधा प्रदान कर. हे देवी सरस्वती आमकां मेधा संपन्न कर. कमळां फुलांचो धारण करपी दोग आश्विनीकुमारांनी आमकां मेधा युक्त करचे. सगळे कडेन प्रज्ञाचो सुगंध व्याप्त आशिल्ल्या भगवती देवी सरस्वतीची बुद्धी आमकां प्रसन्न करूं.
बुद्धीचें वरदान मागपा पसत कितलो सुंदर श्लोक आमच्या पुर्विल्ल्या साहित्यांत रचला. तें आयकून मनांत बुद्धीमतेचेर- मेधाचे विचार येवप हें नकळयां घडलें.. सैमांत जिवीत निर्माण जालें. तेन्ना सगळ्यां जिवांनी आपल्यो वेगवेगळ्यो रचणुको तयार केल्यो. पूण विचार करपाची, निर्णय घेवपाचो, प्रस-समस्या सोडोवपाची तांक फकत मनशांक मेळ्ळीं म्हळ्यार म्हजें चूक जावचें ना. सवका-सवका मनशांची तांक, चातुर्य, संवेदनशीलताय, अणभव आनी कुशळटाय वाडत गेली. तांणी जायत्या मळार अतुलनीय प्रगती केली. शास्त्रीय क्रांती, उद्देजकता, तंत्रगिन्यानाची उदरगत जातकच मनीस आपलें काम मशिनां वरवीं करपाक लागलो. देखून ‘ कृत्रिम बुद्दीमत्ताय’,‘ Artificial Intelligence: (A.I.) ही नवी संकल्पना निर्माण जाली.
संवसारा वांगडाच पुणे शारांत कृत्रिम बुद्दीमत्तेचेर शिक्षक आनी थंयच्यो थळाव्यो संस्थां खूब वावर करतात. गुरुकूल विभा, नवनगर विद्यालय, निगडीची शिक्षिका सौ. योगिनी कुलकर्णी आपले कांय वेंचीक अणभव सांगता. तिचे अणभव अशे आसात, फाटल्या कांय दिसाचे आदीं तिची भयण घरांत पदां आयकताली. तिणें आज्ञा केली. Alexa, Play ‘रामरक्षा’ आनी मज्जा म्हळ्यार अनुराधा पौडवालाच्या आवाजांतलीं ‘ रामरक्षा ’ सुरू जाली. A.I. ही एक देख आशिल्ली ! हांगाच्यान घरांतलो टि.व्ही लेगीत बंद करपा मेरेन तें ऑफिसांत बसून लेगीत वॉशिंग मशीन बंद – चालू करप लेगीत, A.I. – चे हे कल्पनेक आमी सलाम करूंक जाय. हें खरें.
अशीच आनीक एक घडणूक सौ. योगिनी कुलकर्णी सांगता. तिचे धुवेक निबंद बरोवपाक मोबायल जाय आशिल्लो. तिणें धुवेक म्हळें, आगो, निबंद बरोवपाक तुका मोबायल कित्याक जाय?
आगो, मम्मा एका क्लिकाचेर म्हाका म्हज्या विशयाचे मुद्दे मेळटले. ही जाप आयकून आवय तटास जाली. आनी तिणें विचारलें, कशी?
Chat GPT – चेर खंयच्याय प्रस्नांच्यो जापो मेळटात. आतां तिचीय जिज्ञासा वाडिल्ली. त्या मशीनान म्हजेंय पुराय जिवीत व्यापून दवरिल्लें. ती मुखार सांगता.
Doctrina. Ai नांवाच्या संकेत थळार सगळ्या प्रस्नांक एका क्लिकान जाप मेळूं येता. Ruby Ai हे सायटीचेर खंयच्याय 500 संदेशाचो सारांश दिता. , म्हळ्यारुच समासां मदीं सारांश मेळटा. हाचो असो अर्थ जाता, हीं मशीनां स्वतां विचार करतात. आमकां जाय आशिल्ल्या प्रस्नांच्यो जापो दितात. इतलेंच न्हय तर, आतां कृत्रीम बुद्धीच्या आदारान कविता लेगीत रचप सोंपे जाला तशेंच शक्य जालां. सोबीत चित्र काडप सहज तरेन शक्य आसा.
जॉन मॅकारथी हांणी पयलेच खेपे 1950 वर्सा (Artificial Intelligence) ‘कृत्रिम बुद्धी’ ही संज्ञा तयार केली अशें मानतात. ताका कृत्रिम बुद्धीमत्तेचो जनक मानतात. तांचो जल्म 1927 अमेरिकेच्या देसांत जालो. तांच्या मतान कृत्रिम बुद्धी म्हळ्यार संगणक शास्त्राचो एक फांटो. जो मनशाच्या कर्तुबां कडेन संबंदीत आसा. कृत्रिम बुद्धीचेर आदारिल्लीं प्रणालीं फुडाराक, ताच्या वापराच्यो जायत्यो संदी खुणायतात.
जेन्ना आमी मशीन वा कॉम्युटर अशे तरेन प्रोग्राम करतात., तेन्ना तो मनशां भशेन विचार करूंक शकता. आनी आमच्या वास्तव जगांतले प्रस्न सोंपे तरेन सोडोवंक शकता. तेन्ना अश्या मशिनांक वर्सा A. I.‘कृत्रिम बुद्धीताय ’अशें म्हणटात.
इलेक्ट्रोनिक्स आनी संगणकांचे मदीं A. I. चो वापर करतात. A.I. हें मुखेलपणान तीन गजालीं शिकयता.

1. खंयच्याय मशिनांत म्हायती दितात आनी ताका कांय नेम शिकयतात, हें शिकप.
2. तर्क करप, हे प्रक्रियेंत, यंत्र मशिनांतल्या तयार केल्ल्या नेमांक पाळो दिवन निकश काडपाक शिकतात.
3. हें यंत्र स्वताची दुरुस्ती करुनय कांय तांच्यो चुको सुदारपाक शकात. . तशेंच ते कांय प्रस्न कांय खिणांत (सेंकदांत) लेगीत सोडोवंक शकता. हें शिकपाचे पद्दतींत कसलोच भावनीक वांटो नासता.
   कृत्रिम बुद्दीमतेचो वापर मेखेलपणान तज्ञप्रणाली, उच्चार वळख, आनी मशीव व्हिजन हे खातीर जाता. ए.आय. – ची ही अशी प्रणाली आसा, जी मानवां प्रमाणें कांय कठीण प्रस्न विचारपाक शकता. आनी कांय सेकंदा भितर लेगीत सोडावंक शकता. हे शिकपाच पद्दतींत भावनीक वांटो नासता. शिक्षणीक मळार ए.आय.-चो प्रवेस जाल्ल्यान कांय कडेन ‘ शिकप ’ प्रक्रिया खूब बेगीन जाल्या. कोविडाच्या काळाक लागून शिक्षणांत तंत्रज्ञानांचो व्हडा प्रमाणांत वापर जावपाक लागला. तशेंच ए.आय.-चोय भरपूर वापर जावपाक लागला. संरभोंवतणींच्या परिस्थितीचो अदमास घेवन यंत्रां वरवीं. निर्माण जावपी प्रस्नांनी तांच्यो जाप सोदप, तांची कारणां सोदप, म्हायती. गिन्यान, नियोजन, शिकप, अभ्यास, संवाद प्रक्रिया, परिणाम आनी नियत्रंण करपाची क्षमताय यशस्वीपणान हाताळटात.
   डिजिटल लर्निंगांतय गेम बेस्ड लर्निंग येवपाक लागलां. हाचें कारण म्हणल्यार आयच्या भुरग्यांक मोबायल गेमीचें खूब पिशें आशिल्ल्यान एसटी मॅथ सारक्या प्लॅफॉर्मांनीय तातूंत प्रवेस केला. आनी फुडारांत हातूंत आनीक जायत्यो कंपनी वाडपाच्यो आसात. फुडल्या शिक्षण वेवस्थेंत बीग डेटाचो व्हडा प्रमाणांत वापर जातलो. तशेंच सद्याक पालकांक भुरग्यां वरवीं तंत्रगिन्यानाची बरीच म्हायती मेळपाक लागल्या. शिक्षणीक मळांर दिसान- दीस वर्गूय डिजिटलायज्ड जावपाक लागल्यात. आनी अशे तरेन खूब डेटा मेळपाची आस्त वाडल्या. आतांच्या विद्यार्थ्यांच्या प्रगत शिक्षणीक वेवस्थेंत ताचो फायदो जातलो. गिन्यानाचो सोद घेवप हेंच, ह्या मशीन लर्निंगाचें उगम स्थान जावन आसा. हें आमी विसरूंक नज. हाका लागून शिक्षणीक अचिव्हमेंटा पसत मशीन लर्निंग आनी आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स हें खूब उपेगी पडपाचें आसा. हें सत कशेंच न्हयकारूं नज.
   चिंतप, मनीसपण वाचन आनी कृत्रिम बुद्धीचें मार्गदर्शन, विचार करपाचो, आमचें अध्यात्म घटमूट करपाचो वेळ आयला. शिक्षणाच्या मळार शिक्षकांची कुशळटाय वाडोवपाक आनी शिकपाचे प्रक्रियेंत विद्यार्थ्यांची उमेद आनी जिज्ञासा तिगोवन दवरपाक कृत्रिम बुद्धीचो उपेग करचोच पडटलो अशें म्हाका खात्रेन दिसता कित्याक तर, शिक्षणीक मळांवेली कृत्रिम बुद्दीमत्ताय (ए.आय.) म्हणल्यारुच दुदाचे धारेची तरसाद…
   (मुखार चलता..)

विशाल सिनाय खांडेपारकार

8080622370