भांगरभूंय | प्रतिनिधी
डिसेबिलिटी वाठार हो असो जंय समस्या कायम वाडत आसतात. जितले तुमी प्रस्न मार्गाक लायले अशें धरश्यात तितले आनीक चड प्रस्न मुखार उबे रावतात. हाचें कारण म्हणल्यार दिव्यांग भुरग्यांक शिक्षण, सर्वसमावेशकताय, प्रवेश सुलभताय, तांचें अर्थीक सबलीकरण, पुनर्वसन अशें वेगवेगळे विशय खूब गुंतागुंतीचे थारतात. जर समाज, सरकारां, भागधारक एकठांय येवन ‘आॅन सेम पेज’ (एकाच विचाराचे) नासत तर हें घडटा.
पोरुचें ‘पर्पल फेस्त’ जालें त्या वेळा सावन अजून मेरेन बरीच मानसीक दिव्यांग भुरगीं आनी वयस्कांचे पालक एक प्रस्न परतून- परतून विचारीत आसतात. ह्या पालकांची मानसीक वा बौद्धीक दिव्यांग भुरगीं व्हड जाल्यांत पूण तीं स्वतंत्रपणान आपलें कितेंच करूंक शकनात. तांचे पालकय जाण्टे जायत आसात. देखून ’आमी आसा मेरेन कशेंय तरी तांचें करतलीं. उपरांत तांचें कितें’ हो हुस्को तांकां भेकडायत आसता, अस्वस्थ करीत आसता. ह्या प्रस्ना कडेन फक्त अर्थीक नदरेन पळोवंक जावचें ना. सरकाराचेर चेपण हाडीत तर सरकार एक आश्रम – सेवा घर निर्माण करीत, पूण पालक जे मायेन आनी जीव ओतून ह्या भुरग्यांचें/ वयस्कांचें करतात तशें सरकारी वेवस्थेंत कोण करतलो? जाल्यार हो विशय पालकांच्या फुडाकारान जावंक जाय आनी उपरांत सरकाराचें जमीन, घर, अर्थीक अनुदान हे तरेचें फाटबळ आसप, असो एक विचार फुडें येता. अशा भुरग्यांचे सेवे पासत जाय तसलो प्रशिक्षीत कर्मचारी वर्गय गोंयांत ना, आनी हांगा प्रशिक्षीत जायना.
हे पासत कांय अश्या भुरग्यांच्या पालकांचोय संस्था गोंयांतय आसात, खूब कामूय करतात. पूण, अशा भुरग्यांचे रासवळ पालक एक जावप कठीण. हाचें कारण म्हणल्यार पालकां मदली अर्थीक, राहणीमानाची विशमताय. गरीब, मध्यमवर्गीय भुरग्यांक तांचे पालक जे तरेन वयर काडटात, तातूंत नोकर- चाकर, विशेश सेवेकरी, अॅसिस्टीव साधनां, उपकरणां हाचो भोवतेक अभाव आसता. हाचे उरफाटे गिरेस्त घरांतल्या अश्या दिव्यांग भुरग्यांचें. जायते फावटी अश्या भुरग्यांचे आसपतकार पालक खाजगींत उलयतना मान्य करतात की पालक म्हणून अश्या सगल्या भुरग्यांचे पालक एके माचयेर येवप कुस्तार. देखून हालींच एका टीव्ही चॅनलाचे कार्यवळींत हांवें पालकाक सुचोवणी केल्ली की गोंयातल्या तालुकावार अशा भुरग्यांचे पालक एकठांय करप, उपरांत राज्य पांवड्यार पालकांचो एकवट करप आनी असले विशय फुडें व्हरप. पूण प्रत्यक्षांत हें घडना.
दुसरो एक म्हत्वाचो विशय म्हणल्यार दिव्यांग भुरग्यांचें सबलीकरण. राखीव सरकारी नोकरी सारक्या जाग्यांचेर वेगवेगळीं हाता- पायांचीं दिव्यांग भुरगीं वतात. थंय घोळटात, थीर जातात. आपल्या शिक्षण, कुशळटाय, सरभोंवतणीच्या ‘रिजनेबल अकोमोडेशन’च्या (दिव्यांगांक समजून घेवन तांकां नोकरेचे सुवातेर योग्य वातावरण मेळोवन दिवप), सहसंवेदनेच्या वातावरणांत ती रुळटात, फुडेंय वतात. पूण बौद्धीक दिव्यांग, जशे आॅटिजम, जातूंत वेगवेगळे प्रकार आसतात, ताचे पासत सरकारांतल्यो खास नोकऱ्यो सोदून काडप, सुवातीचेर योग्य वातावरण तयार करप, अशा भुरग्यांक इंटरव्ह्यू/ परीक्षा आदीं खातीर खास प्रशिक्षण दिवप, तांकां स्कील ट्रेनिंग दिवप, अशो जायत्यो गजाली आसात त्यो करत तरच तांकां सर्वसमावेशक वातावरणांत नोकरी मेळप शक्य जाता. हें काम खूब वावराचें आसलें तरी तो अश्या भुरग्यांचो हक्क म्हणून कांय सुशिक्षीत पालक सरकाराक अर्ज/ विनवण्यो करीत आसतात. अश्या गजालीं पासत फुडाकार गोंय सरकाराच्या समाजकल्याण खात्यान प्राधान्यान घेवंक फावो. राज्याचे दिव्यांग हक्क आयुक्त आसल्या गजालींत गंभीरपणान लक्ष घालतात, पूण एका हातान केन्ना ताळी वाजना. हाका सरकारा कडल्यान मोठो ‘पूश’ जायच आनी समाजानूय ताका तेंको दिवंक जाय. गोंय सरकार तरणाट्यांक कुशळटाय प्रशिक्षण दित आसता. हालींच सरकारान दिव्यांगांकूय स्कील- ट्रेनिंग दिवपा पासत एके संस्थे कडेन कबलात केल्या. पूण ही कबलात कागदार उरूंन दिव्यांग तरणाट्यांच्या पोटांत पडचें ना. अशे तरेचें स्कील- ट्रेनिंग दिवपाक जाय, तर सरकाराच्यो आयटीआय सारक्यो तंत्रिक शिक्षण संस्था प्रवेश सुलभ जाय. कितल्यो आयटीआय प्रवेश सुलभ आसात? तशेंच दृश्टी बादीत दिव्यांगांक ह्या आयटीआय तशेंच तांकां प्रशिक्षण दितले थंय आयसीटी (म्हायती, कम्युनिकेशन, तंत्रगिन्यान) प्रवेश सुलभताय गरजेची. सरकाराच्यो जायत्यो वेबसायटी अजून प्रवेशसुलभ नात, अशी करंदाय सुशिक्षीत दृश्टीबादीत भुरगीं- तरणाटे मारतात. हेंय काम प्राधान्यान जावंक जाय. कर्णबधीर, म्हणल्यार उलोवंक, आयकूंक येवपाची अक्षमताय आशिल्ल्या तरणाट्यांक प्रशिक्षण दितले तर कुरवांची भास जाणा आशिल्ले मध्यस्त जाय. ही भास शिक्षणांत वाडूंक जाय.
आयच्या घडयेक गोंयांत ३० खास शाळा दिव्यांगां पासत आसात. तशेंच सर्वसमावेशक शाळांनीय हीं भुरगीं शिकतात. आमी दिव्यांग वाठारांतले वावुरपी पालकांक अश्या भुरग्यांक फाटीं दवरूं नाकात, चड आनी चड शिक्षण दियात म्हणून उपदेश करतात. पूण तांकां योग्य नोकरी, योग्य काम मेळना जाल्यार हीं भुरगीं आनी पालक निर्शेतात. ही परिस्थीती योग्य न्हय आनी सरकार, समाजाक लजेक घालपी. ह्या विशयाचेर समाजांत गंभीर विचार जांवचो!
प्रकाश वा. कामत
9422443093
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
