दिवाळी

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

वळेसर

बाजारांतले तरेकवार फुगे सविताच्या दोळ्यां मुखार उबे रावले. तो भरिल्लो बाजार, कुचकुचीत मातयेच्यो मोट्यो, बारीक पणट्यो, खंयची घेवं खंयची नाका!! असो बाजार ह्याच वर्सांनी दिसपाक लागिल्लो. आदल्या वर्सांनी अशी इतले दिवाळेचे ‘आकाश दिवे’, सत्र्यो जशो फोल्ड करपाक मेळटा तशे भशेचे आकाशदिवे, चकचक, लकलक तर पळोवपाक कमीच. जाण्टें सविता गॅलरीत बशिल्लें. येतल्या वतल्या मोटारींक तोखेतालें ……अचकीत नातवाच्या फोनाचेर तें आतांच आपल्या मुळ घरा पावलें. वाडवडिलांचें घर पुर्वजाचें आनी तातुंत रावपी घराबे. एकामेकांक सांबाळपी 

मायेमोगान चलपी. उल्याक धांवपी घराबे लागसारचे म्हणल्यार अखंड तेवत दवरिल्ली पण्टी…ज्योत. लायटीचे दिवे नाशिल्ले, पूण मनांचे दिवेच एलइडी बल्ब आशिल्ले, पेटत रावताले. इमरजन्सी बल्ब विकते घेवपाची गरज केन्नाच पडली ना.

“सविता, आगो फोव हाडुंक जाय मगो, येता बरोबर न्हय?”

“हय तर चलात” म्हणत सविता भितर वचून पर्स घेवन आयलें. पर्स बेठीच हातांत दाखोवपाक नेटाक. बोल्सांतले पयशे मोडटालो घरकार.

दिवाळेक लागतली काट्टां, वाती, माळो, पिकपिक बल्ब, कागदा फुलांच्यो जायो…. बंडलाचीं बंडलां, रंगीत कागदां फोली, तोरणां आनी खावंची पानां, ताचेर सुपारी. ओवाळणेक लागतले सगळें….. बऱ्यांतली बरी साडी, ती तर बेगीन हाडून ब्लावज शिवन तयार आसतालो. भुरग्यांच्यो अपुरबायो, नवे कपडे जायच आसताले. नवीं जोतीं हाडप आसतालेंच, नवो व्हीस्तुद एके तरेचें आनंदाचे दिवे दिवाळेच्या आदींच सुरु जाताले.

“आरे कोंडे कातरुन  हाडल्या मोतेसाच्या भाटांतले. फुकट. शेजाऱ्याक आकाशदिवो करपाक जाय हाचो वडो हाडटल्याच्या पोटार दवरिल्लो आसतालो.

सगळ्या घरांतली दिवाळी, सगळ्या घराब्याची दिवाळी एकच आसताली. घराबे एकवटान जगताले, हाडटनाय एकमेकांचो विचार मनांत घोळटालो़ फोली, घुत्तूम ,फोली कातरप, पाट, रांगोळी……कितेय जावं सगळे एक. एकाद्र्या कुटुंबाक आपुण दुर्बळ म्हणपाची जाणीव जावंकूच 

दिनाशिल्ले. सविता आनी घरकाराचेय तशेंच. मनीसपण, मनिसजात हांची माया, मोग, अपुरबाय. सविता घरा पावलें. ते वटेन घोवाचें बोल्स मातdशें हलकें केलें.

सविता आपलो चलो आनी चलयांक कामच करुंक दिवपी न्हय.

” बाबू तें हांव करतां. तुमी आकाश दिवो करात. खळ दवरला. फोली हाडल्या बाबान काल. 

आई तुवें काय बरो खळ केला गे?”

खळ लावन रंगीत फोली बऱ्यो बसल्यो आकाशदिव्याच्यो. 

आई आमचो आकाशदिवो मातसो कसो जाला तो पळोवं यो गे.

येतां येतां, मात्सो राव, फोव फाफडूंक लायतां. तें मागीर कर गे. यो पयलीं, आपले आईचो पदर ओडीत बाबू तिका मेजा म्हऱ्यात घेवन गेलो वासरेर.

खळ लावन सारको कोंड्या बडयांचे बारीक ताशिल्ल्या त्या एका- एका षटकोन चवकोन कातरिल्ले आनी रवी, परेश, दामु, रमेश, श्याम तांतूंत दोन विणयो घालून उबीं राविल्लीं. विमल आनी शांती…..आकाशदिवो करप ह…हा..हां …मदींच पिवपाक उदकाचो पेलो ना तर आईन दिल्लो सांदो घेवन येतालीं.

मजाच न्हय रे आमची? दामु रवीक विचारतालो. ताका कितें विचारता? आमच्या सगळ्यांचीच मजा. ह हा… हा….हा हा….करुन हांसत रावताले.

“आरे दामु तुजो दांत किडला मरे” ….म्हणटांच दामु तोंड बंद करुन धांव मारतालो. कित्याक फकांडां मारतात रे ताची? रवी म्हणटालो. दिवाळेच्या आदल्या राती आकाशदिवो तयार आनी तेच बरोबर नरकासूरय.

“येसायो नाटका भशेन जाल्यो न्हय रे श्याम”

“हय, कृष्ण कोण जाला तें कोणाक कळुंक फावना”. एकमेकां कडेन उलयतां उलयतां जागरणां करुन नरकासूर करपाक सगळे वाड्यावेले भुरगे एकठ्यांय जाताले. सविता फोवाची तयारी करतालें भांणाक तिबे, तांबयाक तिबे, रोजा माळो स्वताच्या हातांनी घरची करतालीं.

नरकासूराचें…घुमचे कट् र घूम वाजताच सगळ्याचे खोशयेचो बांद फुट्टालो.

कितले दीस दिवाळेचे आदिं आनी उपरान्त दिवाळी म्हळ्यार उर्बा, आस्त, एकवट आनी संस्काराची खण उक्ती जाताली.

“आजो, आजी, नातरां, सून, पूत …धुवो आनी शेजारी पाजारी म्हळ्यार दिवाळी. 

सविता मनांतल्यान रस्यावेली रहादारी पळयतां पळयतां आपल्या आदल्या संवसारांत रमलें. यादींचे खीण उस्तितां उस्तितां घुस्पलें.

दिवाळेचे दिवे करतां करतां तयार दिवे दाखोवंक जाय नवी साडी रेशमी कानां, हातां घालुन तयार जाली, पाट मांडिल्लो ओंवाळणेची सगळी तयारी जाली. फोव तर केन्नाचे तयार आशिल्ले. नरकासूर पळोवंक वाड्यार भोंवले, जागरणाचे दोळे उक्ते जायनातरी घरांतल्या बरोबर उठून सकाळीं उटणें लावन न्हावन भुरगीं, जाणटी, शेजारीय मंडळी घरां घरांनी फोव खावंक वचत आशिल्ली.

दिवाळेचे चित्र….. फोवाचे मांड सांकाचे साक… काट्टांच्यो राशी, रोजा… भरिल्ले मांड फोगोट्याच्यो पेठी, सुरसुरीं, चंद्रज्योती, जमीनचक्रां,

बाण, गुळयो पिस्तुलांच्यो गुळयो आनी तांतूत ठो..ठो… करीत भोंवपी भुरग्याचो बोवाळ…वास. घरांनी फोवाची खातड, दुदांतले, धयांतले, रोसांतले, फोडणी, बटाट, कालयिल्ले, चटणी आमाड्यांची, उसळी….फकत लाडु रुच्चिक खावपा जिबेक धार, बेसन, पिठ्याचे, मुगांचे, रव्याचे, शंकर पाळी, कापां, बटाटो चिवडो, शेव कापां….हालवे रासभर तातूंत अडकून घोस्तान भुरग्यां, घरच्या खातीर खांणां करपी अपुरबायेन खावोवपी घरचीं.

व्हनीबाय, वैनी, भाभी म्हणत दारार उबी रावपी शेजारी पाजारी ,सोयरी-दायरी आनी घरचीं खोशयेचेंच भू मंडळ. अशी दिवाळी खोशयेची ल्हारां, आनंद, उत्साह, उमेद, उर्बा, हांसो परमळ, नरकासूराचो वध.

सविता गोंयां पसून पैस, सपनां सपनेतालें आपल्या लग्ना उपरांतच्या उत्सवान भरिल्या कुटुबांतल्या भांगर आनी रुप्याच्या दिसांची शुभ दिवाळी

अशी दिवाळी……. तुमकांय परबीं म्हणत.

– विजया शेळडेकार