भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आंतरराष्ट्रीय दावोस अर्थनिती बसका (इकाॅनोमिक फॉरम मीट) 24 वेर सोंपली. थळाव्या दिसाळ्यांनी चड खबरो जरी येवंकनात तरी जागतिक मळार हे बसकेचे जाणवपा सारके परिणाम दिसून येतात. नामनेचे फुडारी हांगा तांच्या देशांत वेवसाय करपाचें म्हत्व, आपूण दितात तो पालव, मुळावी बांदावळ हाचे विशीं आंतरराष्ट्रीय उद्देगिक गुंतवणदारांक सांगतात आनी मागीर ते (गुंतवणूकदार) तांकां पसंत पडता त्या देशांत वेवसाय चालू करतात. सांगपाचे म्हणल्यार ही बसका नवे वेवसाय, तरणाट्यां खातीर नोकर्यो वाडोवपाक आनी राज्य वा देशाचे उदरगती खातीर एक म्हत्वाची माची अशें म्हणूं येता.
भारताचें व्हड प्रतिनिधी मंडळ केंद्रीय रेल्वे मंत्री भोवमानेस्त अश्विनी वैष्णव हांच्या फुडारपणा खाला थंय गेल्लें. तातूंत पांच केन्द्रीय मंत्री आनी धा मुखेलमंत्री आशिल्ले. गोंयचे कोणूच मंत्री तांचे भितर कित्याक नासले तें खबर ना. घडये तांकां गोंयांत आसा तेच वेवसाय पुरो आनीक येवपाची गरज ना अशें दिसता आसतलें. कित्याक म्हणल्यार ह्याच कारणाक लागून कर्नाटकाच्या मुख्यमंत्र्याक थंय राज्य करपी काँग्रेस पक्षाचे केंद्रीय समितीन आडयले, अशें राष्ट्रीय दिसाळ्यांनी छापलां. अश्विनी वैष्णव हांणी थंय एआय विशीं केल्लें भाशण युट्यूबार आसा. तें तुमी वेळ काडून आयकुचें इतलें तें देशाचे उदरगतीचें म्हत्व दाखोवपी आसा. महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यान तिसरे मुंबय विशीं केल्लें विश्लेशणय आयकुपा सारके. अजून आयकुपा सारके तें कॅनडाचे प्रधानमंत्री मानेस्त मार्क कार्नी हांणी आयचे जागतिक परिस्थिती विशयाचेर केल्ले भाशण. तातूंत तांणी नांव घेनास्तना अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्षाचे वर्तणुकीची केल्ली फोडनिशी.
म्हाका हे बसकेंतल्यान चालू जाल्लो एक विशय तुमचे मुखार हाडपाक जाय. तो आसा प्रदुशणाचो. हो विशय केन्नाच्यान सगल्या देशांक त्रास दित आसा. पूण ताका या वैश्विक बसकेंत म्हत्व मेळ्ळें तेंय एके बायल मनशेक लागून. तिचें नांव गीता गोपीनाथ. एक भारतीय पूण तिगेलें नांव आमी पयलीं आयकूंक नासलें. तिचे आवय- बापूय जरी केरळांतले तरी जल्म कोलकाताचो, अस्तंत बंगालाचो. तिने प्रिन्स्टन विद्यापीठांत अर्थशास्त्रांतल्यान डॉक्टरेट केल्या. नामनेच्या विद्यापीठांत प्राध्यापक म्हूण काम केले उपरांत ती आयएमएफांत (इन्टरनॅशनल माॅनेटरी फण्ड) मुखेल अर्थशास्त्रज्ञ म्हूण रुजू झाली आनी मागीर वेवस्थापन संचालक (दुसरी) म्हूण निवृत्त झाली. सद्याक ती हार्वर्ड विद्यापीठांतल्या ग्रेगरी आनी आनिया कोफी अध्यासनाची अर्थशास्त्र प्रोफेसर म्हूण काम करता. एक मानद आमंत्रित म्हूण दावोस बसकेंत ती उपस्थित आसली.
हे बसकेंत तिणे आमच्या भारता विशीं, देशान केल्ले उदरगती विशी बरे विचार मांडले. तिणें म्हणलें की भारत ज्या वेगान प्रगती करता, ताचे मुखार अमेरिकेन घाल्ल्या पन्नास टक्के जकातीचो व्हड परिणाम जावचोना. मात तिणें एक मुद्दो मांडलो, ताचो विचार भारतीय सरकार आनी हेर नागरिकांनी खोलयेन येवजूंक जाय. तो म्हणल्यार प्रदुशणाचो. ती म्हणटा प्रदुशणाक लागून आमचें जितलें लुकसाण जाता तितलें आनी खंयचीच गजाल करीना. तिच्या या उतरांक लागून प्रदुशण विशयाक आमगेल्या देशांत खूब म्हत्व आयलां.
जेन्ना सैमीक गजाली म्हणल्यार हवा, उदक, जमीन हातूंत लुकसाण करपी वस्तूंचो टक्को वाडटा आनी मनशांचे जिविताक पेरीग हाडूंक शकता तें प्रदुशण. तें हवेंत, उदकांत आनी जमनींतय आसूं शकता. मनशांची वस्ती वाडटा तशें प्रदुशण वाडत वता. हें उणें कशें करप हो व्हडलो प्रस्न. एक म्हणल्यार मनशांची वस्ती एकाच जाग्यार वाडूंक दिवप ना; ती वेगवेगळ्या सुवातांनी पातळोवप, वांटून घालप. घातक वस्तूचो वापर कमी करप आनी मुखेल गोश्ट म्हणल्यार प्रदुशण जावचेंच ना हाचेर बारीक नदर दवरप. हें करपा कडेन जितलो सरकारी यंत्रणांचो सबंध आसा तितलोच हेर नागरिकांचोय आसूंक जाय. आयज चडश्यो फॅक्टरी व्हडल्या शारां शेजरा आसात. ताचे खातीर शारांत वस्ती वाडटा आनी वांगडा प्रदुशणूय. जर आमी हे कारखाने राज्यभर पातळायले तर मनशांची वस्ती थंय थंय पातळटली आनी प्रदुशणाचो टक्को कमी जायत वतलो. जशे कारखाने तशेंच शिक्षण संस्था. हांव संस्थाचोय विचार अश्या निमतान करता तो म्हणल्यार निर्मळ वाठारांत शिक्षण दिवप आनी घेवप बरे भशेन जाता. हाचे खातीर दोनूय कडच्यान म्हणल्यार सरकार आनी नागरिक हांचे इत्साशक्तीची चड गरज आसा, अशे म्हणल्यार चूक थारचेंना. मात कितें बरें आनी कितें वायट तें थारावपाक थळाव्या जाणकारांची मदत घेवपाक जाय. ना जाल्यार सरकार थारायता, कशें तें तांचें तांकां खबर; आनी मागीर लोक आमगेल्या गांवांत हो प्रोजेक्ट नाका हाचो गजर करत तातूंत मोडतो घालतात.
ह्या वेळार म्हाका याद जाता ती आदले मुख्यमंत्री सर्गेस्त मनोहरभाई पर्रीकारची. ते खंयचीय गजाल थारावचे पयलीं एक बिनबुडाची अशी बातमी सोडून दिताले, ‘अशें अशें करपाचो विचार आसा.’ आनी मागीर पेपरांनी आनी संबंदी लोकां भितर एक व्हड मंथन जातालें, जाचो तांका उपरांत प्रत्यक्ष थारावणी करपाक उपेग जातालो. म्हाका दिसता हो प्रयोग केल्यार ‘गांवांत नाका’चो जप कमी जातलो आनी लोकशायेंत लोकांचो सहभाग आसचो अशें जें म्हणटात ताकाय बळगें दिलें, अशें जातलें.
दावोस बसकेन आनी भोवमानेस्त गीता गोपीनाथ हिणें एका व्हड विशयाक चालना दिल्या. तिचो उपेग करपाचे इत्साशक्तीची गरज आसा. ती कशी वापरप हाचो निर्णय लोकांनी निवडून दिल्ले लोकप्रतिनिधी म्हणल्यार आमदारांनी लोकांच्या विचारांनी घेवपाक जाय. वेंचून आयले म्हणजे आमी राजा जाले असो जो समज आसा ताचे वायट परिणाम फुडले वेंचणुकेंत दिसूं येता, हाची जाणीव दवरून काम केल्यार आमगेले गांव सुदारतले, राज्य सुदारतले आनी वांगडा देशूय. अशें जालेंना जाल्यार दावोस, सायबा भोगोस म्हणपाचो वेळ आमचेर येतलो.
दीपक पाणंदीकार
9423889659
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
