थोर व्यक्तीमत्वां

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

ज्या काळार गोंयाचेर पुर्तुगेजांचो शेक वाडिल्लो, त्या काळांत कसलेच गजालीची पर्वा करिनासतना, घरदार त्याग करून, निर्भीड जावन स्वताक स्वातंत्र्य चळवळींत घालून घेतिल्लीं हीं व्यक्तीमत्वां…

खंयच्याय देशाच्या इतिहासांत स्वातंत्र्य झुजारी आनी समाजसेवकांची खूब म्हत्वाची भुमिका आसता. ते लोकांच्या बऱ्या खातीर आनी समाजाचे प्रगती खातीर वावुरतात. स्वातंत्र्य झुजारी अन्याय आनी परकी सत्तेआड झगडटात, जाका लागून लोकांक स्वातंत्र्यान आनी आत्मसम्मानान जगपाक मेळटा. समाजसेवक गरीब, दुबळे आनी गरजेवंतांक मजत करून समाजाची सेवा करतात. तांचें काम चड करून लक्षांत येना, पूण तांचो परिणाम चड काळ तिगून उरता. गोंयाक अशा कितल्याशाच थोर व्यक्तीमत्वांचो आशिर्वाद मेळ्ळा. वेगवेगळ्या फाटभुंयेंचे आसून लेगीत तांचो एकूच ध्येय आशिल्लो – लोकांची सेवा करप आनी मानवी मुल्ल्यांची राखण करप. तांचें जिवीत त्याग, धैर्य आनी समर्पणान भरिल्लें. ह्या लोकां विशीं शिकल्यार सेवा आनी देशभक्तीचो खरो अर्थ समजूंक मेळटा. स्वातंत्र्य झुजारी आनी समाजसेवक हांचेर आदारिल्लें एन्. सुहास हांचें थोर व्यक्तीमत्वां हें अशेंच एक पुस्तक. वाचप्यांक जबाबदार नागरीक जावपाची आनी समाजाक सकारात्मक योगदान दिवपाची प्रेरणा दिता. खऱ्या बदलाची सुरवात धीर आनी दयाळपणाच्या साद्या कृत्यां पासून जाता हाची देख आमकां हें पुस्तक दिता.
एन. सुहासांची साहित्यीक कारकीर्द पळयली जाल्यार म्हायतीपर साहित्याची (शास्त्रीय न्हय पूण म्हायती दिवपी) निर्मणी करपाचो तांचो कल जाणवता. तांचीं पुस्तकां पळयात – खेळांगण (गोंयचे पारंपारीक खेळ), आमचीं झाडां फळां, भारत रत्न, आमचीं पाळीव जनावरां, चला खेळ खेळुया, आंगणांतले खेळ, भारताचो राष्ट्रीय झेंडो, गोंयचीं देवस्थानां, थोर व्यक्तिमत्वां – ह्या णव म्हायतीपर पुस्तकांचे वांगडा शीला (कादंबरी), गीत शिरंगार (कविता संग्रह), साप्तांकी (एकांकी संग्रह) आनी त्याग (टेलीफिल्म) ह्यो ललीत कृत्यो तशेंच तीन अणकारीत कृत्यो तांच्या नांवार आसात. सांगपाचें म्हळ्यार तांणी भाशीक आनी साहित्यीक योगदान दितासतना ललीत आनी म्हायतीपर साहित्य निर्मणे मदीं समतोल राखपाचो नकळत यत्न केला.
हो अभ्यास तांच्या सांगे केपें वाठारांतलीं कांय थोर व्यक्तीमत्वां – स्वातंत्र्य सेनांनी आनी समाज कार्यकर्ते ह्या पुस्तकाचेर आदारून आसा. “स्वातंत्र्य सैनिकांनी काडिल्ले कश्ट, त्रास वेळा प्रसंगार कांय जाणांचें बलिदान हें अनमोल आशिल्लें. ताचें मोल करप कठीण. तांच्या त्या त्रासांक लागून आमी आज सुखी जीण जगतात. हे जिणेक अर्थ मेळटा. नाजाल्यार आमी पारतंत्र्यांतच आसताशिल्ले. समाज वावुरप्यांनी, समाज सुधारकांनी त्या काळार कार्यां केल्लीं म्हणून आज आमकां बऱ्या – वायटाचें मोल कळूंक पावलां. त्या सगल्यांची याद, दिनवास प्रत्यक्ष न्हय, अप्रत्यक्ष रितीन तरी दिवचे म्हणून हो चानयेचो वावर.” (पान 5) अशा उतरांनी लेखक पुस्तका फाटलो आपणालो उद्देश स्पश्ट करतात. तांचो हो उद्देश पुराय पुस्तकांत म्हणजेच मुखचित्रा सावन मलपृश्ठा मेरेन जाणवता. तिरंगी झेंड्याच्या फाटभुंयेर पुस्तकांत आस्पाविल्ल्या कांय व्यक्तीमत्वांचीं चित्रां मुखचित्रांत आसपावल्यांत. मलपृश्ठाचेर लेखकाची म्हायती दितना लेगीत तिरंगी झेंड्याची फाटभूंय वापरल्या. इतलेंच न्हय तर लेखकान आपलें पुस्तक ‘जाणीं देशाच्या स्वातंत्र्या खातीर, समाजाच्या कल्याणा खातीर, स्वताची जीण कश्टयली त्या थोर व्यक्तीमत्वांच्या चरणांचेर समर्पित’ केलां. हातूंतल्यान लेखकाचो उद्देश कितलो खर आनी म्हत्वाचो आसा ताची जाणविकाय जाता. ताका लागून हें पुस्तक प्रत्येक गोंयकाराच्या तशेंच देशाच्या स्वाभिमानी पुतांच्या मना-काळजांत आदर निर्माण करता. ज्या काळार गोंयाचेर पुर्तुगेजांचो शेक वाडिल्लो, त्या काळांत कसलेच गजालीची पर्वा करिनासतना, घरदार त्याग करून, निर्भीड जावन स्वताक स्वातंत्र्य चळवळींत घालून घेतिल्लीं हीं व्यक्तीमत्वां. तांच्या असामान्य कार्याची लेखक दखल घेता, देखून ते तांकां ‘थोर’ म्हणून संबोदतात. पुस्तकाचें स्वरूप माथाळ्याक आनी आशयाक सोब सारकें आसा.
एकूण वीस व्यक्तिमत्वांची वळख लेख घडयता. ही वळख घडोवपाची रीत चड करून सगळ्यांक समान आसा – तांचो जल्म, शिक्षण, कुटुंबीक फाटभूंय, स्वातंत्र्य संग्रामांत वा समाजकार्यांत उडी घेवपाक प्रवृत्त केल्ली एखादी घडणूक, उपरांत केल्लें कार्य आनी मरण. हीं सगळीं व्यक्तिमत्वां केपें, सावड्डें आनी सांगें ह्या खेड्या – पाड्या वाठारांतलीं. लेखक सांगतात त्या प्रमाण हातूंतल्या खुबशा व्यक्तिमत्वांक ते प्रत्यक्षांत वळखनात, कारण तांचो कार्यकाळ खूब आदलो. पूण कांय जाणांच्या सहवासांत ते रमल्यात, तांचे वांगडा काम केलां वा तांकां पळयलां. आयचे काळांत तांचे विशीं सांगपी मेळप कठीण जाल्यात. आमच्या आज्या – पणज्यांच्या काळांत तांणी आपली कारकीर्द गाजयल्या. देखून तांच्या कार्याचो दस्तावेज तयार करप फकत सक्तीचें नासून गरजेचें आनी म्हत्वाचें आसा. भिकाजी सहकारी, टॉनी फॅर्नांडिस, रजनीकांत केंकरे, दुलबा परवार, मोतीराम जांबावलीकार अशा एकूण 18 पुरूश व्यक्तीमत्वांचें जिणे-कथन लेखक आमचे मुखार मांडटा.
पुस्तकांत (आनी त्या अनुशंगान स्वातंत्र्य तशेंच समाजकार्यांत) स्त्री व्यक्तीमत्वांचो आसपाव जाले बगर रावंक शकलोना. मुक्ती संग्रामांत संख्येन कमी आसलीं तरी बायलांनी मोलाचें योगदान दिल्लें. ज्या काळांत स्त्रीक दुय्यम लेखताले, तांचेर समाजीक, कुटुंबीक बंधनां घाल्लीं, त्या काळांत कांय बायलो आपली स्वताची वळख घडोवपाक भायर सरल्यो. स्वता खातीर तशेंच समाजांतल्या हेर बायलांक आपलो अधिकार मेळोवन दिवपाक तशेंच गोंयाक पुर्तुगेजांच्या चपक्यांतल्यान मुक्त करपाक वावुरल्यो. पुस्तकांतल्या वीस पुरूश व्यक्तिमत्वां मदल्यो दोन मुखेल अस्तुऱ्यो म्हळ्यार प्रमिला जांबावलीकार आनी शालिनी गोयतोंडे. शिकून सवरून लेगीत ह्या दोगांयनी स्वताक गोंय मुक्ती आनी समाजकार्याक समर्पीत केलें. तांणी फकत समाज-सुधारणां केलीं ना पूण आपल्या कार्यांतल्यान तांणी मुखावेले पिळगेक घडोवपाचें मोलादीक कार्य केलें.
गोंय मुक्ती चळवळ म्हणटना ती फकत पुर्तुगेजांक धांवडावन घालपा पुरती मर्यादीत नासली. तर ती तत्कालीन समाजमानस, लोकमानस बदलपाची चळवळ आसली. हुंडो, अंधश्रध्दा, धर्म, जात, लिंगाचेर आदारून भेदभाव, हातूंतल्यान समाजाक आनी लोकांचे मानसिकतायेक मुक्त करपाची गरज तेन्नाय आसली आनी आतांय आसा. मनांत जिद्द आनी चिकाटी आसली जाल्यार ह्या दोनूय मुक्ती संग्रामांत जैत मेळोवं येता. एन्. सुहास हांच्या पुस्तकांतलीं सगळीं व्यक्तिमत्वां म्हळ्यार ह्या तथ्याची उत्कृश्ठ देख. आयचे तरणाटे पिळगेक (घडये सांगे – केपें वाठारांतल्याय) घडये हीं नांवां अपरिचीत आसत. पूण तांणी केल्लें कार्य आनी वावर गोंयचे भुंयेक आनी मातयेक मात्तूय अपरिचीत ना. ह्या निश्ठावान भुंयपुतांचें कार्य आयच्या काळांत आमचे मुखार दवरिल्ले पासत लेखक एन सुहास हांची तुस्त तोखणाय आनी दिनवास. हीं फकत व्यक्तीचित्रणां वा निकटीं वर्णनां न्हय तर गोंयच्या एका पिळगेचो आपल्या मांयभुंये खातीर केल्ल्या कार्याचो दस्तावेज. गोंय आपल्या ह्या भुरग्यांक केन्नाच विसरचें ना.

शुभा बरड वेलींगकार
8788251629