तोखणाय करता तितली थोडी

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

मंगळूरच्या विश्व कोंकणी केंद्राचे वर्सुकी विमला पै पुरस्कार जाहीर जाले. विश्व कोंकणी केंद्र दरवर्सा कोंकणी मळार काम केल्ल्यांक कांय घसघशीत स्वरुपाचे पुरस्कार दिता. एक कोंकणी गद्य पुस्तक, एक कवितेचें पुस्तक तशेंच एक कोंकणी खातीर योगदान दिल्ल्याक जीवन गौरव पुरस्कार दर वर्सा मेळटात. ते भायर कोंकणी मनशान केल्ल्या कामाची पावती म्हणून दोन सेवा पुरस्कार दितात. हे दोन पुरस्कार कोंकणीचो निश्टावंत ‘सरदार’ बस्ती वामन शेणॉय (बस्तीमाम) हांच्या नांवान जाहीर जातात. संवसारांतल्या खंयच्याय देशांतल्या, खंयच्याय राज्यांत कोंकणीचें काम करप्याक तशेंच कसलेंय मनीस सेवेचें काम करतल्याक हे पुरस्कार मेळपाचे. दर वर्सा वेगवेगळ्या वाठारांतल्यान लोकां खातीर काम करपी तपस्व्यांक सोदून काडून तांचो सन्मान विश्व कोंकणी केंद्र करता. ह्या लोकांचें काम पळयल्यार केंद्र दर्यांतलीं माणकां मोतयांच वेंचून हाडटा म्हणचें पडटलें. कोणतरी वाटेन हालांत पडिल्ल्यांक उखलून व्हरून तांकां आश्रय दिता. कोण अनाथांची सेवा करता. एकादो दोतोर फकत दुडवांचेर लक्ष दवरिनासतना पदरचें मोडून चडांत चड लोकांक कशी सेवा दिवं येता तें पळेता. कोण मोनजातीची सेवा करता. एक आनी दोन न्ही, वेगवेगळे परीन लोकांची सेवा करप्यांक सोदून काडून तांची तोखणाय केंद्र करता आनी तेच खातीर विश्व कोंकणी केंद्राची तोखणाय करता तितली उणीच.
विश्व कोंकणी केंद्रांतले ‘विश्व’ हें फकत नांवापुरतें न्हय. तें खर्‍यांनीच संवसाराक वेंगावपाचीं सपनां पळेता. आनी तांचें काम पळेल्यार तांचे हें सपन साकार जातलेंच, हातूंत मातूय दुबाव ना. जाणीं कोणें विश्व कोंकणी केंद्राचें काम पळेलां तांकां हांव कितें म्हणटां ताचेर पुराय विश्वास बसतलो. विश्व कोंकणी केंद्राचे मुखेली कोंकणी सरदार बस्ती वामन शेणॉयमाम जे आज आमच्यांत नात, ताणीं कोंकणी जनान दिल्ले ‘कोंकणी सरदार’ हे उपाधीक खर्‍या अर्थान न्याय दिला अशें म्हणचें पडटलें. कोंकणीवेली तांची निश्टा पळोवपा सारकी आसली. तांच्या फाटल्यान तांचे सांगातीय बी तितलेच निश्टेन कोंकणीचें काम करतना दिसतात.
मंगळुरच्या शक्तीनगरांत उबारिल्ल्या विश्व कोंकणी केंद्राचे इमारतींत चलपी काम खर्‍यांनीच पळोवपा सारकें. दर एकल्या कोंकणी मनशान ह्या केंद्राक भेट दिवन तांचें काम पळोवप गरजेचें. विश्व कोंकणी केंद्राचें हॉस्टेल वर्सूयभर कामांत व्यस्त आशिल्लें दिश्टी पडटा. पूण, केंद्राचे जाळवणदार तितल्यान समाधानी नात. तांकां अजुनूय चड काम करचें आसा. कोंकणी मनशाक वयर कसो काडूं येता, तांच्या कामांत कसो आदार दिवं येता. कोंकणी भुरग्यांक शिकपांत कशी मदत करूं येता, हाचोच विचार ते करीत आसतात आनी ते तरेन पावलां मारीत आसतात. कोंकणी समाजांतल्या गरीब जमातींत जल्मल्ल्या भुरग्यांक उंचेलें शिकप घेवंक मेळचें हें ध्येय दोळ्यां मुखार दवरून केंद्र काम करता. फाटल्या धा – बारा वर्सांत हजारांनी भुरग्यांक ताणीं सुमार पंचवीस ते तीस कोटी रुपयांची शिश्यवृत्ती दिल्या. हे भुरगे कुळंबी, खारवी अश्या समाजांतले जाल्ल्यान तांचे मुखार शिकपाची अडचण येता म्हणपाची जाण केंद्राच्या जाळवणदारांक आसा. देखून फकत शिश्यवृत्ती दिवन ते वोगी रावनात जाल्यार त्या भुरग्यांक सारकें शिक्षण मेळटलें हाचेर ते लक्ष दवरून आसतात. भुरग्यांक केंद्रांत हाडून तांकां खाशेल्या विशयांचे ट्यूशन दिवप, ते खातीर तज्ञ शिक्षकांक आफोवप अशे जायते उपक्रम केंद्र चलयता. जे भुरगे केंद्राच्या हॉस्टेलांत ट्यूशना खातीर येतात तांकां सकस आहार कसो मेळटलो हाचेरून तांचे लक्ष आसता.
इतल्या वर्सांक ज्या भुरग्यांक शिश्यवृत्ती दिली तांतले कांय भुरग्यांनी आयएएस परिक्षा दिल्या. जायते जाण देशा भायर शिक्षण घेतात. उणेच म्हणल्यार पांच हजार गरीब भुरग्यांक संवसारांतल्या बर्‍या बर्‍या विद्यापिठांनी शिक्षण घेवंक मेळचें, तांकां पिएचडी घेवंक मेळची हो हावेस केंद्र बाळगून आसा. आमी समाजाक कितेंतरी देणें लागता हाची जाण दवरून हे उपक्रम चल्ल्यात. आनी हाका जायत्या सधन जनांची साथ मेळटा.
आमी गोंयांत फकत एकूच दीस ‘कोंकणी दीस’ मनयतात आनी उपरांत कोंकणी गोंयची राजभास म्हणपाचें विसरुनूय वतात. आमकां कोंकणी जाय ती फकत पुरस्कार मेळोवपा पुरती आनी कोंकणी अकादेमीची खुर्ची मेळोवपा खातीर. पूण, हांचें कोंकणी खातीर योगदान कितें तो एक संशोधनाचो विशय जावं येता. तातूंत ही खुर्ची आनी ते पुरस्कार मेळोवपा खातीर आमी कितें म्हणून करिनात? हाका धर, ताच्या पायां पड. कांय जाण तर आपूण साहित्यांतले कशे वाग आनी हे पुरस्कार मेळनासतना आपणाचेर कसो अन्याय जाता, तेंच सांगत भोंवतात. कांय जाण परिक्षक कोण तें सोदून काडून तांचेर ल्हवूच फुत्कार सोडटात. कांय खीण ते नागूच आसुंये असो भ्रम निर्माण जाता. पूण, हांचें साहित्य कसाक लायल्यार हीं फुरशीं म्हणपाचें नदरेक येवंये. बरें, मुखार तरी हे कितें करतात? कोंकणी आनी मासिकां पुस्तकां सोडात, कोंकणींतलें एकसुरें वर्तमानपत्र तरी घेतात?
आनी अशे वेळार विश्व कोंकणी केंद्रांत स्वताक कोंकणी खातीर ओंपून घेतिल्ल्यांक पळेतकूच तांकां सलाम करीन दिसता. कसलीच अपेक्षा नासतना तांचें काम चलत आसता. हांची तुलना आमचे कडेन कशीच करूंक जावंची ना. आमी फकत सजयल्ल्या मखरांत कशें बसूंक मेळटलें तितलेंच पळोवचेलें.
बस्तीमामा विशीं आदर उक्तावंक काल 8 फेब्रुवारीक केंद्राच्या प्रांगणांत तांचो पितुळचो पुतळो उबारला. बस्तीमान तुमची याद आमच्या काळजांत कायम उरतली हातूंत दुबाव ना. विश्व कोंकणी केंद्राच्या कामाक आमचो सलाम. केंद्राचें काम अशेंच अखंडीत चलचें आनी तें वाडत वचचें अशी ह्या समयार प्रार्थना.

अभयकुमार वेलिंगकार
9423884687