भांगरभूंय | प्रतिनिधी
वर्णपटलेखन ह्या उतराचो अर्थ समजलो जाल्यार ताचे फाटली सोबीतकाय चड स्पश्ट जाता.
झाडाचीं पाचवी पानां ही खूब म्हत्वाचीं. हींच पाचवी पानां प्रकाश संश्लेशण करपाक शकतात कारण तातूंत पाचव्या रंगाचे क्लोरोफील हे रसायन आसता. पूण वेगळ्या वेगळ्या वनस्पतीची तांबडी पानां पळयतकच प्रस्न उप्रासता की क्लोरोफील ह्या पांनानी नासता तर? ह्या पानांनी पाचवो रंग ना म्हळ्यार ह्या पानांनी प्रकाश संश्लेशण जायना तर? काय क्लोरोफील आसून लेगीत तें आमकां दिसना? कारण त्या पानांनी आमच्या दोळ्यांक दिसपी एकूच रंग, तो म्हणल्यार तांबडो. पूण सैमांतलें गुपीत सदांच लिपिल्लें आसता, आनी तें सोदून काडपाकच विज्ञान मुखेलपणान वावुरता. खरें म्हणल्यार तांबड्या पानांतय पाचवो रंग आसता, म्हळ्यारच क्लोरोफील त्या तांबड्या पानांनीय आसता. पूण क्लोरोफील तांबडे रंगद्रव्य एंथोसायनिनाच्या (anthocynin) भितर भरसल्लो आसता.
हें गुपीत सोडोवपाची पद्दत म्हळ्यार वर्णपटलेखन तंत्रज्ञान (Chromatography). जे आयच्या आर्विल्ल्या विज्ञानाचें एक खूब प्रभावी आनी उपेगांक येवपा सारके साधन. वेगळ्यावेगळ्या तरेच्या वर्णपटलेखन तंत्रगिन्यानाच्या विकासाक लागून आयज वेवसायीक आनी वैजकी मळार ताचो उपेग शक्य जाला. मुखेलपणान वनस्पतींतले रंगद्रव्य वेगळे करपा खातीरच सगल्यांत पयलीं वर्णपटलेखनाचो उपेग जाल्लो. उपरांत वर्णपटलेखन तंत्रज्ञानाचो विस्तार इतलो जालो की आयज रसायनशास्त्र, जीवशास्त्र, अन्न तंत्रज्ञान, पर्यावरणशास्त्र आनी वैजकी निदान तशेच संशोधन हांचो वर्णपटलेखन एक अभिन्न भाग जाला. वखदांतली अशुध्दताय तपासपा खातीर आयज प्रगत वर्णपटलेखनाचो उपेग करतात. अन्न पदार्थांत मिलावट आनी कसलोय घुस्पागोंदळ जाला काय ना हें सोदून काडपा खातीर तशेंच अन्नांतले कृत्रीम रंग वा संरक्षक पदार्थांचें (preservatives) प्रमाण सोदून काडपा खातीरय ही पद्दत वापरतात.
वर्णपटलेखनाचो मुलभूत सिद्धांत खूब सादो आनी कोणाकय सहजतायेन समजुपा सारको आसा. वर्णपटलेखनांत तीन गजाली जाय पडटात: स्थीर अवस्था (stationaryphase), अस्थीर अवस्था (mobilephase) जी स्थीर अवस्थेर एका दिकेन सरकता, आनी पदार्थ वेगळे करपाक रसायनीक मिश्रण. रंगद्रव्यांचें मिश्रण एका स्थीर अवस्थेवर (देखीक कागद, सिलिका) घालतात आनी अस्थीर अवस्थेच्या (देखीक विरयण, वायू) चालीक लागून मिश्रणांतलीं तत्वां फुडें सरतात. मिश्रणांतलो प्रत्येक घटक आपल्या रसायनीक गुणधर्मा प्रमाण वेगळ्या गतीन स्थीर अवस्थेर एका दिकेन सरता. तांच्या वेगळ्या गतीचें कारण म्हळ्यार प्रत्येक रंगद्रव्याची विरयणांत विद्राव्यता (solubility) आनी स्थीर अवस्थे कडेन आशिल्ली वेगळी आकर्शण शक्त. जें घटक विद्रावकांत चड विरघळटा तो चड मुखार सरता, आनी जें घटक स्थीर अवस्थे कडेन चड आकर्शीत जातात ते सवकास मुखार धुकलतात. ह्या गतींतल्या फरकान एकाच मिश्रणांतले वेगळेवेगळे घटक वेगळे जाल्ले दिसून येतात. होच वर्णपटलेखना फाटलो मुळावो शास्त्रीय सिध्दांत.
हो शास्त्रीय सिध्दांत समजुपा खातीर घरा कडेनय एक प्रयोग करूं येता. एका कागदाचे पट्टीचेर एकाच जाग्यार उदकांत विरघळपी वेगळ्यावेगळ्या रंगाचे ठिपके घालून, ती पट्टी मात्शी सकयल्यान उदकांत बुडयल्यार कळटा की एकाच रंगांतले वेगळेवेगळे रंग वेगळे जावन वयर सरतात. गुरुत्वाकर्शणाच्या उरफाटें उदक कागदार चडटा ते केपीलरी (capillary) कृतीक लागून. सुरवेक एकच खंयचो रंग दिसतलो, पूण थोड्याच वेळांत पिवळो, निळो, जांबळो अशे अनेक रंग दिसूं येतात. ह्या प्रयोगान आमकां समजता की रंगाचे हें मिश्रण हें एकाच पदार्थाचें न्हय. ह्याच सोंप्या प्रयोगांतल्यान फुडें पानांतले रंग, शाय, वखदां आनी अन्नपदार्थ विश्लेशण करपा खातीर उपेग जावपी वर्णपटलेखन तंत्रज्ञानाची उदरगत जाली.
उदकांतल्या वा हवेंतल्या प्रदुशणाचें विश्लेशण करपा खातीर पर्यावरण शास्त्रांत वर्णपटलेखन खूब उपेगी पडटा. तशेंच रगत, मुतांत वा हेर जैवीक द्रवांतले घटक वळखुपा खातीर वैजकी मळार ह्या तंत्रज्ञानाचो व्हड प्रमाणांत उपेग करतात. गुन्यांवकारी तपासांत लेगीत वीख, ड्रग्स वा स्फोटक पदार्थांचे निशाण सोदून काडपा खातीर वर्णपटलेखन वापरतात.
वर्णपटलेखन ह्या उतराचो अर्थ समजलो जाल्यार ताचे फाटली सोबीतकाय चड स्पश्ट जाता. ग्रीक भाशेंत क्रोम हें उतर म्हळ्यार रंग आनी ग्राफी म्हळ्यार बरप. हांगासर एक गजाल लक्षांत घेवपा सारकी आमी दर दिसा वापरतात त्या ग्रेफायट पेन्सिलांतलो ग्रेफायट हें उतर ग्राफीन (graphein) ह्या ग्रीक उतरा वयल्यान आयलां, जाचो अर्थ बरोवप असो जाता. म्हणल्यार वर्णपटलेखन ही खऱ्या अर्थान ‘रंगान बरोवपाची’ एक तरेची कला.
रशियन वनस्पतशास्त्रज्ञ मिखायल त्स्वेट हाणें सुमार 1900 वर्सा ह्या तंत्रज्ञानाचे आविश्कार केलो. आयज ही पद्दत अशे तरेन विकसीत जाल्या की सामकेच सुक्ष्म प्रमाणांतले घटक लेगीत अचूकपणान वेगळें करूं येतात. साद्या कागदा सावन अत्याधुनीक एचपीएलसी (HPLC) आनी जीसी (GC) प्रणाली मेरेनच्या वर्णपटलेखनाचो प्रवास हो विज्ञानाच्या उदरगतीची एक व्हड देक
थारता.
देखून तांबड्या पानांनी लिपल्लो पाचवो रंग आमकां शिकयता की सैमांत गुपीत लिपिल्लें आसता, पूण योग्य शास्त्रीय पद्दत वापरून तें उक्तें करूं येता. आनी त्या उक्तावणाचे प्रक्रियेंत वर्णपटलेखन सारकिल्लें तंत्रज्ञान आमकां विज्ञान रंगीत रंगान बरोवंक शिकयतात.
डॉ. मिथील फळदेसाय
9766687634
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
