भांगरभूंय | प्रतिनिधी
माजो गाव म्हणजे एकेकाळचो खडतर भाग. गावाचां नाव कडतरी सलां तरी भाग खडतरच. खडतर हे शब्दाचो अपभ्रंश हवनी कडतरी जालां सैवां. असे दुर्गम भागात जाणतेनी जमीन वसयली अणी घर बांदलां. मात्याच्यो भिंती. पोफळीचे चुडतांची शाकारणी. पावसात सगळीकडे गळटां काढता काढता नाकी नऊ येसत म्हणी मोठ्ठां मात्याचां घर बांदलां. गावठी (अर्धगोल) नळेंचा शिवण. पोफळीचे कुळागराला टेकोनी घर उभारलां. अगदी डोंगराच्या खाचीत. तेमुळां कसल्याही साधन सुविधा शिवाय. तरी पण गावात सगळेंचे पेक्षा मोठ्ठां घर आमचां. एकूण खर्च त्यावेळा फक्त रुपये पाचशे. ते पण कर्जाऊ. तां कीत्तांय सो. स्वताचां घर. सर्व सोयी युक्त.
घराकडा जाताना पयली दिस्सत त्यो काजी. मोग दिस्सत त्यो उंच उंच पोफळी. अणि मध्या मध्या तकली वरती काढणारे माड. तसेच आजू बाजूचे उंच उंच डोंगर. लागीचे हिरवेगार तर दूरचे निळे निळे. नजर खालती वळयता लागी पावतां पावतां दिस्सत ती केळीची झाडां. पोफळीवर मिरीचे वेल बघितले तर जीवनातलां उंच शिखर गाठणेची इच्छा रुजयसत. घरालागी पावताना पयली दिस्से तो म्हशींचो गोठो. तेऊपरांत दिस्सत ती लांब रुंद शेणान सारयलेली भली मोठ्ठी दोन खळी. खळेत सुकत घातलेली सुपारी बघितली की, वार्षिक खर्चाची चिंता दूर हसे. उजव्या कडाला म्हशींचो गोठो. गोठेतल्यो धडधाकड म्हशी अणी गोजिरवाणी रेडकां बघनी दूध दुभतेची बेगमी सलेचां समाधान हसे.
गोठेकडथीन घराची पायरी गाठे पर्यन्त, खळेत सुपाऱ्याचे मधोमध तयार केलेली पायवाट सली तरीही चालताना रस्त्येवेल्या चाललेचो आभास.
उजवे हाताला सलेला तुळशी वृंदावन. पुर्ण मात्यान घडयलेली, मात्याचो गिलावो, चुनेन केलेली रेखाटणी. आपली संस्कृती सांगोनी जासे.पडव्यावर पाऊल थेवता दिस्से ती रांगोळी. ती संस्कारांचां दर्शन घडयसे. पुढां लांबलचक पडवी. जणू लग्न कार्याचो हॉल. पडव्याला लाकडी खांब. खांबावर पाट्यो. पाट्यावर बरयलेले सुविचार. हे सुविचार म्हणजे ज्ञानांचां भांडार.
समोर दोन दारां. दारावर आडास. दारांचे आजूबाजूला दोन लाकडी खुर्च्यो. दोनय दारा मधोमध लाकडी आलिशान बांक. घरात आयले आयले विश्रांतीची चाहूल लागले शिवाय ऱ्हेत नाय. अणी मधोमध भिंतीवर हरणाच शिंग. ते शिंगावर लटकायलेल्यो पेरणी, धोतर अणी काळी टोपी. टोप्याचे शेजारा अडकायलेली छत्री. तेचेच कडाला भिंतीला कोरलेलां कोनाडां. कोनाडेत गजराचां घड्याळ बघनी वेळाचे भ्रष्टाचाराची शिस्त जागृत हसे. एका ओळीत भितीत बेसयलेल्यो खुंट्यो शिस्तबध्दपणा दर्शयसे. समोर दिसणारी जाडजूड फळ्यांची दारां. ती पण वात्याची कवाडां. भितरल्या लांब लचक आडंबो. हे बघनी घराचे कणखर पणाची शान दिस्से. अणी शिवबाचे गडांचां स्मरण हसे. चौकात प्रवेश करता नजरा समोर येसे तां मोठा ठोकेंचां घड्याळ. हे घड्याळ बघनी परत एकदा वेळाच्या शिस्तीची उजळणी हसे. हे दृष्य चौकात उभो ऱ्हेलो की दिस्से. हो चौक म्हणजे एक दिवणखानोच. ️चौकात माळ्यावर जायवेची इस्काद बघनी मन उतूंग भरारी मारसे. चौकात काळोख सलो तरी घराचां खरां तेज जाणवसे. घर उंच सलां तरी दारां मात्र बागवोनी जाणे इतकीच.
पुढां देव घरात प्रवेश करताना तकली वाकवनी मानवंदना घडसे. देव घर म्हणजे संस्काराचां प्रतीक. मिणमिणतां निरांजन सुविचारी प्रकाश पसरवित ससे. देवघर म्हणजे जणू मैफल अणी भजन करणे इतपत लांबलचक साल. डावेकडा परत वाकोनी, अन्नदाता सुखी भव हे शब्द ओठावर आयले शिवाय ऱ्हेत नाय. मात्यान सारयलेल्यो चुली, सामानाचे काळेकिट्ट डबे थेयलेली घडवंची, धुकटान माखलेला छपर, कोपरेतली ताकमेड, दह्याचो बुडकुलो थेव्वेचां शिंकां, भितीला ओटगायलेली मिठ थेव्वेची वेळूची सामळी, दुसरे कोपरेत जळाऊ लाकडांचो भरो, तेचे कडाला अलगद आजीची खिडकी. स्वयंपाक घरात्थीन बाहेर पडताना तथास्तु हे शब्द नाय यवजले तर नवलच. मोठे घराची ल्हाशी खिडकी, पण आजीसाठी दुनिया बघणेची जणू दुर्बीणच. देवघराचे डावेला सरादपाचां साल , जेयले शिवाय तृप्त करणारां.
डावीकडे खास खोली. जाहां घराचो अर्थसंकल्प वससे. भितर एक जाड जुड पेठारो. हो पेठारा बघनी घरची भक्कम स्थिती मनात घर केले शिवाय ऱ्हेत नाय. मात्याच्या भिंतींना मात्याचो लेप. खालती हात भर भिंत शेणान सारयलेली. मध्यां चुनेची नक्षी. शेणान सारयलेल्या जमिनीवर्थीन चालताना मन आनंदीत अणी उत्साहित हसे. अर्थवास्तूत्थीन बाहेर पडताना नजर जासे ती एका काळोख कुट्ट सलेल्या खोल्यात. खोली काळोखी सली तरी आम्ही जन्म घेणारे गोरे अणि तेजस्वी. याच खोल्याला पाळणाघर म्हणेवा का संस्काराचां घर म्हणेवां ? याच खोल्यात सहा महिने आईन संस्कार केले. अणी नवीन दिशा दाखयली. तरी खोली बाळंतिणीची खोली हेच नाव रूढ जालां. त्यांहाथीनच आमची वाटचाल सुरू झाली.
खोलीत्थीन बाहेर येतकच, डावेला दिसणारां तां मागील दार. मागचे दारां पाण्याची बांव. बावीची खोली बघितली तर पाण्याची सोय करणारो कितको विचारवन्त सैवो हेची जाणीव हसेच. पुढां नजर जासे ती स्वच्छ अणी सुंदर मागील दारचे खळेवर. सारयलेलां घर अणी खळां बघूनी दिस्से की, एठाच लोटांगण घालेवां. असां म्हणसत की जेचां मागील दार स्वच्छ, तेचां घर स्वच्छ. जेचां घर स्वच्छ तेचे विचार सुंदर . जेचे विचार सुंदर तो मनान निर्मळ. असे हे निर्मळ वातावरणात आमी वाढलो अणि घडलो. म्हणी जन्मदातेना प्रणाम.
घर कितकांही बरां सो, मोठां सो. जाहां घरोबा से तेलाच घर म्हणेवां. देव नाय तर देव्हारो कितां कामाचो. तसांच घरोबा नाय तर घर कितां कामाचां!
\
अशोक नेने
9423811778
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
