ज्ञानसागर कला संघाची सैम भोंवडी

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

गोंयकराच्या घरांत भाड्याक रावून एक दीस तांचेच घर आपले करून घेतात तुमी. गोंयकारांनी कितेंय विचारल्यार रोखडेच झगडूंक एकठांय जातात तुमी…

वर्सान-वर्स तार सत्तरीतल्या ज्ञानसागर कला संघान आयजवेर म्हादय अभयारण्यांतल्या साबार थळांचेर सैम भोंवड्यो आयोजीत केल्यात. देखीक-कांतळाची माळी, विरंजोळ, पोकरो गुणो, वानराची खडी, नाकयो गुणो, भिमगड, सुको पानशिरो,चिखल्याचे देगण, नानोड्याचें देगण, सुर्लाचें देगण, वलो पानशिरो, पारवजचें देगण, वागदरो आदी. अंदूं वर्सांची 27 वी वर्सुकी सैम भोंवडी साट्रे म्हळ्यारूच थळावे भाशेंत “साड्डें” ह्या थळाचेर सत्तरी वाठारांत आयोजीत केल्ली. ह्या वर्सां ह्या सैम भोंवडेचें मुखेल संयोजक डॉ. प्रकाश पर्येंकार आनी जोड संयोजक नकूळ धावस्कार आशिल्ले. सांगचें म्हणल्यार 1999 वर्सां सावन डॉ. प्रकाश पर्येंकार हांणी ज्ञानसागर कला संघाचें ल्हानशें रोंप सगल्या भाव-भयणांच्या मनांत रुजयिल्लें आनी आयज ताचो एक व्हड रुख जाला म्हणप फट थारचें ना. म्हादय आवयचो पूत डॉ. पर्येंकार हांकां सदांच सैमाच्या सांगातान रावपाक आवडटा. तांची नाळ अजून लेगीत मातये कडेन जुळिल्ली आसा हें आमकां तांच्या अश्टताशी कामांतल्यान पावला-पावलाक दिसून येता. विद्यार्थ्यांक, शिक्षकांक आनी हेर लोकांक म्हादय मायचें व्हडपण, सवणीं, जनावरां, झाडां–पेडां आनी हेर जीव-जंतू, हांचें मोल कळचें, तांकां राखण मेळची, आनी जे आमचें पिळग्या-पिळग्यांचे रान-दायज मातयेभरवण जायत चल्लां ताचे विशीं लोकांक जागृताय येवची म्हूण ह्या सैम भोंवडेचो प्रवास तांणी आपल्या हेर वांगड्यां सयत सुरू केल्लो.
सैम भोंवडी सारकें विचार जेन्ना डॉ. पर्येंकार हांच्या सुपीक कल्पनेंतल्यान येता तेन्ना तें म्हादयच्या उदका वरी निवळ-नितळ खळखळत लोकांच्या काळजांत व्हांवत रावतात हाचो दिश्टावो म्हाका ह्या सैम विद्यापिठांत जालो. हांव खूब भाग्यवान समजतां, प्रकाश सरा सारकें शिक्षक आमकां मेळ्ळे कारण तांच्या मोलादीक विचारांचो उजवाड सदांच म्हजे सारक्या अनेक विद्यार्थ्यांचेर पडटा आनी हाचे मुखार लेगीत पडटलो अशें म्हणपाक इल्लो पसून दुबाव ना. ह्या भोंवडेंतल्यान खूब कितें शिकपाक मेळ्ळें. म्हादय आवयच्या कुसव्यांत एक रात अणभवपाक मेळ्ळी. हेर जाणां कडेन वळखी जाल्यो, वेगळ्यावेगळ्या क्षेत्रांत काम करपी जाणकारां कडेन चर्चा जाली, तें चुलीर रांदिल्लें जेवण, म्हादय मायच्या खळखळपी उदकाचो आवाज, त्या उदकाची पवित्रताय, तरे-तरेच्या सुकण्यांचो आवाज, साट्रे गांवचो व्हडलो धबधबो, साट्रे गांवचो जुनो गांव, ती व्हड-व्हड झाडां, वेगळींवेगळीं फुलां, जीव-जंतू, ते व्हड गुळगुळीत फातर आनी ह्या पुराय सैम विद्यापिठांत ते सुखाचे दोन दीस सारोवन मनाक एक वेगळेंच सूख प्राप्त जालें. हे सैम भोंवडेक आमी वट्ट 63 जाणां वांटेकार जाल्लीं. अजापाची गजाल म्हणल्यार दुसरेक- तिसरेक शिकपी विद्यार्थी ह्या ट्रेकाक सहभागी जाल्ले. दुसरे वटेन थंय अजिबात नॅटवर्क नाशिल्लो आनी मोबायला बगर दोन दीस त्या रानांत वेळ कसो काय सारलो कांयच कळ्ळें ना. मोबायलाची मात पसून याद जाली ना. कारण दर एका व्यक्ती कडल्यान शिकून घेवपा सारक्यो खूब गजाली आशिल्ल्यो. इतल्या गोड मनशां मदीं त्या सैमांत मन सामकें रमून गेल्लें.
ट्रेकाच्या पयल्याच दिसा आमी साट्रे गांवचो गड चडटली अशें थारायलें. ह्या गांवांतल्या म्हादय न्हंयचे तडीर उक्तावण सुवाळो केलो. ह्या सैम भोंवडेक रान खात्यांतले गिरीश बैलूडकार आमचे मदीं हजर आशिल्ले. तशेंच गोंय विद्यापिठाचें कुलसचीव प्रो. सुंदर धुरी, कृशी अभ्यासक डॉ. सचीन तेंडुलकार आदी, तांणी लेगीत आमकां बरे तरेन मार्गदर्शन केलें. ह्या वेळार पर्यावरण कार्यकर्तें चंदन गांवस हांचो भोवमान केलो. त्या दिसा आमी साट्रे गांवांतल्यान म्हादय न्हंयच्या देगणांतल्यान वाट काडीत सुमार चार-पांच वरां चल्लीं. चलतां आसतना दर एकल्या मनशान जण एकल्याची काळजी घेतली. कोण फाटीं–फुडें जाता तांकां सगल्यांक आदार दिलो. ही भोंवडी करतना कोणाकूच कसल्याच गजालीचो त्रास जालो ना. कारण म्हादय आवयचो आशिर्वाद सगल्यांच्या पावलाचेर आशिल्लो. वयर गडार आमकां साट्रे गांवचें श्रीसांतेरी देवीचें देवूळ, दिपाजी राणे बुरूज, साट्रे गांवचो जुनो गांव, आदीं पळोवपाक मेळ्ळो.
दनपारच्या तीन-चार वरांचेर आमी गड देवून परतून गांवांत पावलीं. त्या रातीक आमी थंयच रानांत मदीं म्हादय न्हंयचे तडीर रावलीं. सगल्यांनी मेळून जागो निवळ-नितळ करून म्हादयच्या थंड उदकांत न्हावंक गेली. चलयांक आमकां कसलोच त्रास जालो ना. आमकां न्हिदपाक बरो जागो मेळ्ळो. सगलीं मेळून मिसळून एका कुटुंबा वरी रावलीं देखून चड बरें दिसलें. तोखणाय दिसता ती त्या रांदप्यांची जांणी चुलीचेर आमकां बरें सुरबूस जेवण रांदून दवरिल्लें. सगल्यांनी बरे तरेन वन-भोजन केलें. त्या दिसा रातीं कडेन आमी सगल्यांनी एकामेकाची वळख करून दिली. डॉ. पर्येंकार हांणी परत एकदां सगल्यांच्या मनांत मनीसपणाचें आनी सैमा विशींचें बी काळजांत शिपडलें. चंदन गांवस आनी गोपीनाथ गांवस ह्या दोगांनी मेळून चार गट करून प्रस्नमाची सर्त घडोवन हाडली. गोंयचें दायज, सवणीं, जनावरां, सत्तरी म्हाल आनी देव-देवळां, गोंयची संस्कृती हाचेर आदारीत प्रस्न विचारले. सांगपाक खूब खोस भोगता म्हज्या पंगडाक हे सर्तींत पयलें इनाम फावो जालें. ताचे उपरांत डॉ. आशीश प्रभुदेसाय हांणी आमकां त्या वाठारांत आशिल्या झाडां विशीं चडांत-चड म्हायती दिली. उपरांत रातचें जेवण जावन सगलीं जाणां शेकोटीक बसलीं. त्या रानांत मात पसून भंय दिसलो ना. आवाज येतालो तो फक्त म्हादयच्या खळखळपी उदकाचो आनी सुकण्यांचो-किडिंचो. त्या दिसा झाडांच्या पानां मदीं चांदोमामा आपालिपा खेळटा कांय असो भास जातालो. एका खिणाक अशें दिसलें पुराय सैम आमच्या सांगातान हांसता-खेळटा, आमच्यो गजाली आयकता, आपूण लेगीत पानां सळसळ करून आपूण तुमची आयज सगल्यांची राखण करतलो म्हणपाची गवाय दिता अशें अचळय म्हाका दिसून आयलें. ते रातीक खरेंच खूब शीं पडिल्लें. सत्तरी वाठारांतल्या म्हादय तडी वयलें शीं आमकां सगल्यांक ते रातीक अणभवूक मेळ्ळें.
दुसरे दिसा आमी च्या- फोव खावन साट्रे गांवच्या दोन धबधब्यांक भेट दिली. वाट खूब कठीण आशिल्ली पूण सैमाच्या मोगान आनी वांगड्या सयत आमी सगलीं अचळय तो गड चडलीं. उपरांत दनपारचें जेवण जावन आमी तो पुराय वाठार निवळ-नितळ केलो. सुमार कितलोसोच कोयर आमी एकठांय केलो जो आदींच थंय आशिल्लो. त्याच वाठारांत आमकां इतिहासीक खूण आशिल्लो पुर्तुगेजांनी बांदिल्लो पूल पळोवपाक मेळ्ळो. ते उपरांत आमी आमचें सामान बांदलें आनी समारोप सुवाळो करपाक जमली. ह्या समारोप सुवाळ्याक आमकां मुखेल सोयरे म्हूण पर्यावरण अभ्यासक डॉ. संजय जहागिरदार लाभिल्ले. तशेंच मजा म्हूण हावजी हो खेळ खेळ्ळीं. नव्या वांगड्यांनीं आपले मनोगत व्यक्त केलें. ही पुराय सैम भोंवडी खूब बरे तरेन आयोजकांनी सांबाळ्ळी. खूब मजा आयली. एक वेगळोच अणभव म्हजे गांठीक बांदून उरलो.
दोन दीस सैमाच्या गोपांत रावन म्हाका ताचें मोल कळ्ळें, ताची गिरेस्तकाय आनी निसुवार्थीपण दिसलें. मागता इतलेंच तुमचें लागीं भोंवडेक गेल्ले कडेन प्लास्टिकाचो कोयर करूं नाकात. आमी आमचो सैम निवळ दवरुया आनी ताची राखण करुया. ज्ञानसागर कला संघाचें मनाकाळजांतल्यान देव बरें करूं.

प्राजक्ता प्रेमानंद गांवकार
9552018689