भांगरभूंय | प्रतिनिधी
खुद्द पंढरपूरच्या उत्सवमूर्तीची साखळे स्थापना जाली अशें आमचें पुर्वज म्हणटात. विठ्ठल रखुमाईचें दर्शन घेवप म्हणजे पंढरपूराच्या विठूरायाचें दर्शन घेवप अशी लोकांची श्रद्धा आसा.
चैत्र म्हयनो सैमाच्या नाविन्यान नटिल्लो आसता. झाडांच्या तोंकाक नव्याचो स्पर्श, नव्या पानांचो साज, दिसभर उकाडो आनी सांजवेळार कुडीक थाकाय दिवपी थंडाय, सोबीत शीतळ वातावरण. झुळझुळत येवपी वाऱ्याची झुळूक. चैत्र सगल्यांक जायजायसो दिसता. ह्याच म्हयन्यांत चैत्र पुनवेक सुरवात जाता. रामनम जाली काय सांखळेकारांक वेध लागतात ते चैत्र पुनवेचे. त्या दिसानी विठ्ठल रखुमायेच्या देवळाच्या चैत्री उत्सवाक सुरूवात जाता.
गांवांचे मदींच एक सुंदर आनी भव्य देवूळ नदरेक पडटा. हालींच ताचो कायापालट जाला. उत्सव म्हणलो काय देवूळ सजयतात. सगलो वाठार नितळ करतात. रोजांच्यो माळो, विजेची रोशणाय, देवळाची सजावट, रंगरंगोटी करतात. देवूळ सामकें झगझगून वता. देवळाच्या चारूय वटेन पटांगण, ल्हान- व्हड सोबीत देवळां. पांडुरंगाचें मुरवेल देवूळ, कुशीक हनुमान, ब्रह्मा, पुंडलीक, भवानीचें देवूळ आनी मुखार झुळझुळ शांत व्हांवपी व्हाळवाट न्हंय म्हणजे साखळेंकारांक लाबिल्लें मोलादिक भांडार.
दसमी दिसा चैत्र पुनवेक सुरुवात जाता. सांजवेळार सुधीर फडके यांच्या गीत रामायणांतलीं म्होंवाळ गीतां कानार पडटात. ह्या आवाजान तन, मन वेगळ्या वातावरणांत वता. देवळान विठ्ठलाची काळी पाषाणी संगमरवरी मुर्ती कमरेर हात दवरून उबी आशिल्ली पळोवन मन प्रसन्न जाता. विठुराया आपल्या भक्तांची उमळशिकेन वाट पळयता. ताच्या दोनुय वटेन सत्यभामा आनी रूक्मिणी सोबीत काटपदऱ्यो साडयो, हातांत, गळ्यांत आभूशणां, तरेकवार फुलांचे हार. काठपदरी रेशमाचें सोंवळें, गळ्यांत तुळशी, फुलांचे हार घाल्ल्या विठ्ठलाचें रूप खुलून दिसता.
सदां रातीं देवाची पालखी काडटात. टाळ मृदुंगाच्या तालार “सापडला वनमाळी, गोपाळाच्या मेळी सावळा” असो गजर करीत पालखी देवळाची प्रदक्षिणा घालता. सगले भाविक पालखे वांगडा,
फाटल्यान श्रद्धेने चलतात. पयले रातीं पालखी व्हाळवाट न्हंयेचेर व्हरतात.
राणे कुटुंबान उबारिल्लें हें 1940 च्या दशकांतले हें उत्तर भारतीय शैलीचें देखणें देवूळ. आकर्षक नक्षीकाम, कोरीवकाम केल्लें असलें देवूळ आनीक खंयच ना. हें देवूळ सांखळेकारांचें श्रद्धास्थान. खुद्द पंढरपूरच्या उत्सवमूर्तीची साखळे स्थापना जाली अशें आमचें पुर्वज म्हणटात. विठ्ठल रखुमाईचें दर्शन घेवप म्हणजे पंढरपूराच्या विठूरायाचें दर्शन घेवप अशी लोकांची श्रद्धा आसा. दर आषाढी कार्तिकी एकादशीक भाविक मोठे भक्तीभावान देवाक दुदाचो अभिषेक करतात.
देवळाचे कुशीकच मंडप उबारतात. थंय रातच्या वेळार मामा मोचेमाडकारांचीं दशावतारी नाटकां जातात. लोकांची गर्दी आसता. रामायण, महाभारताचेर आदारित हीं नाटकां. तांतुंतलो शारदा, नारद, संकासूर मन भुलयता. हातांत ढाल, गदा, सुदर्शन चक्राचें झूज पळोवपाक मजा येता. झांज, मृदंगाचो आवाज दुमदुमता.
देवळा भोंवतणी तरेकवार खेळणीं, आयदनां, रेडिमेड कपडे, साडयांचे मांड, आयस्क्रिम, थंड पेयाचीं दुकांना. लोक फेरयेक भोंवतात. देवाच्या पांया कडलें म्हणून आपल्या ताकता तशें कितेंय विकत घेतात. भुरग्यांक मजा येता. कितें घेव कितें नाका अशें जाता. लोक फेरयेक भोंवतना आपल्या नात्या- गोत्याचीं मनशां मेळटात. मोबायलान जरी जग मुठींत आयलां तरी पुण आपलीं मनशा प्रत्यक्ष मेळिल्ल्यान मोठो आनंद जाता, समाधान मेळटा.
चैत्री दसम ते पुनवे मेरेन दबाज्यान मनयतात. निमण्या दिसा हनुमान जयंती- मारुतीरायाची सुंदर मुर्ती पाळण्यांत घालतात. देवळांत लोकांची एकजुट पळोवंक मेळटा. चैत्रेच्या निमण्या दिसाचें मुखेल खाशेलपण म्हणल्यार मोचेंमाडकारांचें नाटक सोंपतकुच वीरभद्राचें आगमन. माटवा भायर तणाच्या उज्या भोंवतणी तो पयलीं नाचता. ळ आनी मृदंगाच्या तालार दोनूय हातांनी तरसादी घेवन धिन्ना थय्या, धिन्ना था थय्या धिन्ना च्या गजरांत नाचत तो सभामंडपांत येता. ताची वेशभुशा, ताचें रौद्ररूप पळोवन ल्हान भुरगीं भियेतात. ताच्या कपलाक लायिल्लें भस्म, मुखावळो रागिश्ट, उग्र दिसता. ताचे फाटीर फोलींनी सजायिल्लें अब्दागीर खुलून दिसता. संबंध मंडपभर वीरभद्र नाचत फेरयो मारता. ताचे चारूय वटेन लोक ताका होरायत आसतात. ल्हवू ल्हवू ताचेर भार येता. तो आक्रमक जावचो न्हय म्हणून सगले वांगडी ताका धरतात. तरसादी काडून घेतात. मागीर ताका देवळांत व्हरुन तीर्थ मारतात. काय वेळान तो शुद्धीर येता. वीरभद्र सोंपता म्हणसर सकाळ जाता. मागीर राणे कुटुंबीय आनी म्हाजन मेळून रथ ओडटात. ह्या वेळारुय लोक व्हडा संख्येन हाजीर आसतात.
तर असो हो स राती चलपी चैत्री उत्सव. करोडांनी रुपयांची उलाढाल जाता. दुकानदार, फुलकारांक मना सारकें गिरायक जाता. पालखी, मृदंगाच्या तालार गजर, तोंडांत विठ्ठलाचो जयघोष. मन खरेंच पावन जाता. “जय हरी विठ्ठला, पांडुरंगा.”
– सिद्धी तिळवे
7972535321
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
