चिरेखणींचे मरणकट्टे

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

उदकाचो खोल, व्हडलो सांठो म्हूण सोंपणां करून, जीवरक्षक बी दवरून ह्यो चिरेखणी विकसीत करूं येतात.

गोंय, कोकण, कारवार वाठारांत खूब पयलीं सावन चिऱ्याचीं घरां. हांगा पावसाचें प्रमाण चड, म्हणटकच चिरेच वापरचे पडटात. चिरे काडपाच्यो खणी दरेका तालुक्यांत आसात. पूण, बरेच चिरे वेवसायीक काम जालें आतां वैज मरूं, असो सुवार्थी विचार करतात. पावसाच्या दिसांनी ताचे गंभीर परिणाम जातात. गोरवां उदक पियेवपाक वा थंडाये खातीर उदकांत वतात आनी बाबडीं बुडटात. कारण ह्यो खणी खूब खोल. भुरग्यांक, तरणाट्यांकूय उदक पळयलें काय पेंवपाची ‘रुच’ येता आनी ते बुचकळटात, बुडटात. गोंयांत असल्यो घडणुको घडल्यात. कांय वर्सां पयलीं सरकारान चिरेखण धनयांक दुरीग, फलक लावपाचे निर्देश दिल्ले. ते पाळूंक नात जाल्यार ख्यास्त करपाची शिटकावणीय दिल्ली. कालूय ती परत दिल्या. 30 दिसां भितर नेम पाळीनात जाल्यार खणधनयां वांगडा मामलेदारांचेरुय कारवाय करतले, अशें सांगलां. हो आदेश चुट्टेचो सोरोप मात थारचो न्हय.
संबंदीत धनयांनी फुडल्या 30 दिसांनी खणीं भोंवतणी दुरीग, वंय घालची, सुरक्षा उपाय घेवचे अशें जिल्होधिकाऱ्यान म्हणलां. मामलेदारांनी अहवाल दिवचो. उपाय घेनात तांचेर कारवाय करची, नाजाल्यार खुद्द मामलेदाराचेर प्रशासकी कारवाय जातली, अशें आदेशांत म्हणलां. चिरेखण धनयाक दंड, बंदखण जावं येता. मामलेदारांक घडये मेमो बी दीत. पूण, आदेशाक पाळो दिल्यारुच ताचें सार्थक जातलें. चिरेखणी भोंवतणी सरयांचें वा फातराचें दुरीग, वंय घालची. गोरवांकूच न्हय, तर मनशांकूय थंय वचपाक मेळूंक जायना. शिटकावणेचे तकटे लावचे, अशें म्हणलां. नेमके कितें उपाय घेतल्यात, ताचो अहवाल 45 दिसांनी सादर करचो पडटलो. चिरेखणी म्हणल्यार फक्त व्हडलो फोंड न्हय, तर तो मरणकटो. आदेश, फलक, दुरीग जायच, पूण ही सगल्यांचीच जबाबदारी. थळाव्यांचोय सहभाग जाय. नाजाल्यार दुर्घटना जायत रावतल्यो. पालक, शिक्षक, कोमुनिदाद, देवळांच्यो समित्यो, तरणाट्यांचें क्लब सगल्यांनीच पेंवपाची कूय येवपी तरणाट्यांक थातारपाक जाय. तांकां धोक्याची जाणीव करून दिवपाक जाय.
गोंयांत हालींच्या कांय वर्सांनी ‘खाओ, पिओ, मजा करो’ संस्कृताय वाडीक लागल्या. हो चंगळवाद सुसंस्कृत, शांत सभावाच्या मनशाक पसून आवडूंक लागला. हरकत ना. पूण ताचो स्वताक आनी दुसऱ्यांक त्रास जावचो ना, जीव वचपा सारकी घडणूक वा अपघात जावचो ना, हाची जतनाय दरेकल्यान घेवची. ह्यो खणी पावसाच्या दिसांनी निळ्योशार, सोबीत तळ्या सारक्यो दिसतात. पेंवपी थंय ओडून वता. खोलायेचो ताका अदमास येना. तातूंत कोण कुर्र आसल्यार मागीर राम नाम सत्य है! दुरीग बांदप सक्तीचेंच आसचें, पूण शक्य आसल्यार ह्यो चिरेखणी पुरपाक जाय. कांय वेळार त्यो कोण चलयतात, तें कळना. म्हणटकच जबाबदारी कोणाच्या माथ्यार दितलो? दुरीग बांदलें तरी तें मोडटा, चिरे, सरयो चोरतात. सरकारी खातीं कामां बाबतींत एकामेकांक बोटां दाखयतात. आदेश, कायदे ‘द बेस्ट’ आसात, पूण ते चालीक लावंक नाशिल्ल्यान वा सदळ आशिल्ल्यान निश्पापाचो ‘द एण्ड’ जाता.
सगल्या चिरेखणींचें सर्वेक्षण, नोंदणी जाय. उपाय केल्यात तांची देखभाल जाय. वाठार, ताची खोलाय सगलें सरकाराक खबर आसचें. तशे फलक लावचे. पंचायतींकूय कामाक लावंचें. सरयो, फांतर, लोखणाचें दुरीग, वंय, धोक्याचे व्हडले तक्टे, रातचे रिफ्लेक्टर, फ्लोरोसंट पट्टे, लायट जाय. उजवाड आसल्यार रानवटी जनावरां पयस रावतात. उदकाचो खोल, व्हडलो सांठो म्हूण सोंपणां करून, जीवरक्षक बी दवरून ह्यो चिरेखणी विकसीत करूं येतात. शिंपणावळी खातीर, नुस्त्याची शेती करपाक त्यो वापरूं येतात. ग्रामसभेंत ह्या चिरेखणींचेर भासाभास जावंक जाय.
सगल्यांनीच चिरेखणीं गंभीरपणान घेवच्यो. कारण तातूंत मोलादीक जीव बुडून सोंपल्यात. हे मरणकट्टे कितलो तेंप पोसतले?