चिंतन – 113

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

खरें वैराग्य

तुकाराम महाराज म्हणटात-

नव्हे ब्रह्मचर्य बाइलेंच्या त्यागें।

वैराग्य वाउगें देशत्यागें।।

कितली सादी वाक्य रचणूक, तरी लेगीत ताचो अर्थ कितलो खोल! भायले त्याग हे फक्त दाखोवपाचे खेळ आसतात. लोभ, भंय, राग आनी मत्सर अजूनय मनाचेर आपलो शेक गाजयता जाल्यार मागीर तें कसलें विरक्तपण? कसलें ब्रह्मचर्य?

खरेंच रुपांतर हांगा जाता- जंय मनांतच बदल जातात.

आमी जायते फावटीं विचार करतात:

“ह्या नात्याक लागून म्हजें जिवीत इबाडलां,”

“हांवें ही नोकरी सोडली जाल्यार ताण सोंपतलो,”

“ह्या शारा सावन पयस वचत जाल्यार म्हजें जिवीत बदलतलें”…

पूण सत्य म्हणल्यार कितें? समस्या भायर नात, . त्यो मनांत रावतात.

आमी खंय वतात थंय आमचे विचार आनी आमची वृत्ती आमचे वांगडाच भोंवता!

एक खरी, वास्तव जिणेंतली देख पळोवया.

एक खरो आदर्श- असिसीचो फ्रान्सीस.

हांगा एक आगळीच प्रेरणादायक व्यक्ती उबी आसा—

असिसीचो संत फ्रान्सीस.

तो एका गिरेस्त कुटमांत जल्मल्लो आनी निखटें विलासी जिवीत जगतालो!

ताच्या तरणाटेपणांत, फॅशन, पार्टी, कीर्त आनी नांव—

सगळें ताच्या हातांत आशिल्लें.

पूण एका झुजांत ताका बंदखणींत दवरलो.

थंय ताणें जिणेचें दुसरें मुखामळ पळयलें—

दुख्ख, चिंता आनी गरिबी!

बंदखणींतल्यान परत येतकच ताणें स्वताचे, साधनेक सुरवात केली. फकत घर सोडून वचप वा आपली गिरेस्तकाय सोडप म्हणल्यार खरी विरक्तताय न्हय, हें तांकां बरें कळिल्लें. 

एक दीस ताका कुश्ठरोगान पिडिल्लो भिकारी मेळ्ळो.

पयलीं मेळिल्लो जाल्यार तो तिरस्कारान नाक वांकडे करून मुखार वचपाचो.  पूण त्या दिसा तो रावलो; ताणें त्या मनशाचो हात आपल्या हातांत घेतलो, ताका कुशीक बसयलो आनी जेवण दिलें.

त्याच खिणाक—

ताच्या मनान अहंकार सोडून मोग स्विकारलो. 

तोच आशिल्लो ताचे खरे विरक्तीचो, वैराग्याचो जल्म.

संत तुकाराम महाराजांचो संदेश नेमको कितें?

फकत बायले पसून वेगळें रावप म्हणल्यार अस्वस्थ मनाक शांती मेळटली हाची हमी मेळना.

फकत आपली मायभूंय सोडल्यार अहंकार तकली वयर काडप बंद जातलो हाची खात्री ना.

फकत बाह्य त्यागान साधना पुराय जायना.

बदल दिसपाक न्हय, तर तो मनांत खोल रुजूंक जाय.

हाचो आमचे खातीर कितें अर्थ? आमींय, केन्ना केन्ना- साधने खातीर वा शांतीच्या सोदांत-

सतत धांवत आसतात. सुवाती बदलप, आमच्या भोंवतणचे लोक बदलप…

पूण

आमच्या पोरण्या विचारांचें, पोरण्या अहंकारांचें, आमच्या पोरण्या दोशांचें कितें?

खरे साधक स्वताच्या मनाक तोंड दितात. जगांत रावन, नात्यांत रावन, आनंदाच्या काळान आनी संकश्टाच्या काळातूय सारकेच—

ते मोग, धीर आनी करुणा तिगयतात. 

खरे साधनेची गुरुकिल्ली – बाह्य त्यागांत न्हय, तर भितरल्या रुपांतरांत आसा!

– ह भ प देवदत्त दिगंबर परुळेकर