भांगरभूंय | प्रतिनिधी
असो हो शिगमो म्हणजे खेळीमेळीचें वातावरण. मौज, मस्ती, मोगाचो त्रिवेणी संगम. भावपणाची जाण, मोग, एकवट हांचें जिते जागतें रूप.
गोंयांत जायत्या गांव, शारांनी शिगग्याचे ल्हान-व्हड मांड आसतात. आमच्या पूर्वजां तेपा वयले हे मांड. शिगमो लागीं आगलो रे आयलो तांची निवळसाण, ताका कागदी – प्लास्टीक बोनेरां, रोजां फुलांच्यो माळो, विजेच्या रोषणायेन सामको झगमगून सोडटात.
फाल्गुनांतली पुनव म्हणल्यार शिमग्याची पुनव. ह्याच दिसा मांडा वयल्या धोलार तोणी मारली काय शिगमो सुरु जालो, अशें रोकेडेंच कळटा. धोल- ताश्याच्या आवाजान संबंध वाठार दुमदुमून वता. प्रसन्न अशें वेगळेंच वातावरण पातळटा. ह्याच दिसा घर-दार सजयतात. दाराक रोजां, आंब्याच्या पानाचें तोरण बांदतात. हुंबऱ्याचेर दोनूय वटांनी सोबीत धवीफुल्ल रांगोळी घालतात. ती घराक घरपण हाडटा. रांगोळीन घराक एक वेगळेच रंगरुप येता.
सण म्हटलो काय आमका बायलांक खोस जाता. उमेदीचो ओतो येता. सकाळीं न्हांवून धुवून आमचीं बायलां एक च्यायेचो घोट, एक केळें खावन रांदचें कुडींत शिवराक जेवण- म्हणल्यार शीत, वरण,भाजी, चण्याचो रोस, पुरी करतात. खास करून ह्या दिसा चडश्या घरांनी पुरणपोळी करतात. देवाची पुजा जाली काय देवाक नैवेद्य, गायेक पान, कावळ्याक काकोळ केळीच्या पानार काडपाची परंपरा अजूनय चालू आसा. घरांतले ल्हान- व्हड सगले केळीच्या सात्विक पानार जेवतात. शिमग्या मांडार जाणकार व्यक्ती एकठांय जावन रोंबाट वाजयतात. ताची एक खाशेली पद्धत जावन आसा. धोल वाजोवपाक सुरवात जाली की जण एकलो नाचपाक लागता. वाड्यावेलीं भुरगी तोंडाक तरेकवार म्होवाळीं, तकलेक रंगीत विवीध आकाराच्यो तोपयो घालून ‘शबयचें बावलें तारी कडेन पावलें, आयनाच्या बायना, घातले शिवाय जायना शबय-शबय’ अशीं जायतीं पारंपरीक पदां म्हणीत, घराघरांनी फेरो मारतात. काय लोक पयशे दितात, थोडे खावपाक दितात. आता जमानो बदल्ला. ही परंपरा खूब प्रमाणात कमी जाल्या. भुरगीं भोवपाक लजतात.
दुसऱ्या दिसा गांवकार देवाक नमन घालतात आनी रंगपंचम सुरु जाता. सगले लोक एकामेकांक गुलाल लायतत. वाड्या- वाड्यार होळी खेळटात. बायलां, दादले, बच्चे कंपनी एकमेकांक गुलाल मारतात. रंगाची पिचकारी भरून- भरून एकमेकांचेर मारतात. थोड्या सुवातेर बायला बाल्दी भरून रंगीत उदक करतात आनी तांबये भरून जण एके बायलेक न्हाणयता. होळी सण उमेदीन मनयतात. तांचो रंगाचो शिंवर पळोवन दर एकल्याक आपुणुय तांतुन वांटेकार जावचें अशें दिसता. थोडे दादले, बायलां भांग पियेतात. मागीर ती चडल्यार तोंडाक येता तें बडबडटात. होळी खेळपी लोक, बच्चे कंपनी हांचे मदली एकजुट, उमेद, खोस पळोवपा सारकी. थोडे तरणाटे डीजे लावन नाचतात – डिस्को डान्स करतात. एकमेकांक गुलालान रंगोवन उडयतात.
थोड्या गांवांनी रोमटां मेळ, तालगडी, लेझीम, टीपरी खेळत प्रत्येकाच्या दारान खेळटात. थोडी भुरगीं हनुमान, राम, कृष्णाचो भेस करतात. तालगडी नाचतात, मुखेली झांज वाजयता ‘आंब्या तुजो ताळो आंबट, तोणया साखळश्वराचें रोंमट’असो गजर करतात. ते दारांत आयले काय रांगोळी घाल्या पाटार तबकात तांदूळ, नाल्ल, पानाचो विडो आनी पयशे दवरतात. ताका तळी म्हणटात. कुशीकच दिवली पेटत आसता. प्रत्येक गांवांत शिमग्याची वेगवेगळी परंपरा आसा.
थोड्या गांवांनी शिगम्याचे सगलेच दीस तरेकवार कार्यक्रम करतात. घोडेमोडणी हो पारंपरीक उत्सव गोंयांत दिवचल, सांखळे, गांवठण ह्या गांवांनी जाता. पर्यें गांवांतल्यान सप्तशती भुमिका मातेची घोडेमोडणी साखळे गावान येता. घोड्या वांगडा गांवचीं सगळीं रोमटां फाटोफाट वाजत गाजत धोल ताशांच्या तालार येतात. आवाज सामको दुमदुमता, हातांत तरसादी घेवन घोडेस्वार नाचत नाचत येतात. मदीं दत्तवाडी पिराचे भेटेक वतात. घोडेमोडणी हो पारंपरीक उत्सव शिमग्याची खासियत जावन आसा. विलक्षण असो हो क्षण कायमस्वरूपी ध्यानांत उरता. हजारांनी लोक शिस्तीन उबे रावून हो उत्सव पळयतात. घोडेमोडणीच्या पांच दिसां उपरांत पर्ये देवस्थानांत देवीचें गाराणें घालून, नाल्ल- सुपारी, वाद्यांच्या तालार साखळी पर्येचे ग्रामस्थ बाजारांत आशिल्ल्या शिमग्या मांडार व्हरतात. थंय ताची यथासांग पुजा अर्चा करतात. तेच रातीं सत्यनारायण पुजा करतात. सगले पुजेंत वांटेकार जातात. दुसऱ्या दिसा सावन पांच नाटकां जातात. गांवचे हौशी कलाकार नाटक सादर करतात.
संवसार पाडव्याच्या आदले दिसा धुळवड म्हणजे एकमेकांचेर गुलाल मारतात. आनीकुय बरेच विधी जातात. संवसार पाडव्याक लोक घरांचेर गुढी उबारतात आनी शिमग्याची सांगता जाता.
असो हो शिगमो म्हणजे खेळीमेळीचें वातावरण. मौज, मस्ती, मोगाचो त्रिवेणी संगम. भावपणाची जाण, मोग, एकवट हांचें जिते जागतें रूप. शिमग्याक ग्रामस्थांची एकचार, मतभेद, भेदभाव विसरून हिंदु संस्कृताय तिगोवन दवरल्या. मायेमोगान केल्ली रंगाची उधळण, राग, रुसवो, दुसमानकाय विसरून सगळे आमी भाव-भाव म्हणून हातांत हात घालून ‘ओस्सय -ओस्सय, शबै- शबैय’ म्हणीत धोल -तासो वाजोवपाचो विलक्षण क्षण. सगल्यांनी ह्या शिमग्या परबेचो आनंद घेवपाक जाय.
सिध्दी तिळवे
9158200956
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
