गोंय भांगराळें करूंक ‘स्वयंपूर्ण गोंय’ परीस थारूंक शकता

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

श्रमशक्ती प्रोत्साहन येवजण ही एक परीस म्हूण काम करूंक शकता. हे येवजणेंतल्यान तरणाट्यांचे बुद्धीक आनी श्रमशक्तीक म्हत्व मेळटलेंच, तेच बराबर स्वयंपूर्ण गोंय निर्माण करपाक परीस म्हूण हे येवजणेंचो उपेग जातलो.

मुख्यमंत्री डॉ. प्रमोद सावंत हांची ‘स्वयंपूर्ण गोंय’ येवजण नव्या आकाररूपाक येता हें आतां स्पश्टपणान दिश्टी पडटा. हे येवजणेचेर सुरवातेक आमी माध्यमां सयत सगल्यांनीच दुबाव घेतिल्लो. खंयच्याय आदर्श विचार वा संकल्पनेचेर तत्काळ विस्वास दवरप कठीण जाता आनी ताका लागूनूच येवजणेच्या सुरवातेक तिचीं फकांडां जालीं आसूं येत. पूण आतां हे येवजणेच्यो कितल्योश्योच यशोगाथा आयकुपाक मेळटात तें पळयत जाल्यार ही येवजण गोंया सारक्या ल्हान राज्यांत निश्चितूच येसस्वी जावंक शकता.
फकत मुख्यमंत्री आनी हेर कांय अधिकाऱ्यांनी हो विचार करून जावंचो ना. हो एक सामुहीक विचार जावंक शकलो जाल्यार आदर्श राज्य निर्मिती करपाची एक देख गोंय भारता मुखार दवरूंक शकता हातूंत मात्तूय दुबाव ना.
‘सिलेक्टेड सीएम’ म्हूण राज्याच्या फुडारपणाची धुरा हातांत घेवन मुख्यमंत्री डॉ. प्रमोद सावंत हांणी कामांक सुरवात केल्ली. ह्याच कार्यकाळांत तांणी स्वयंपूर्ण गोंय हे येवजणेचो बुन्यादी फातर घाल्लो. तांणी केल्लें काम आनी तांचे प्रामाणीक यत्न हाची दखल प्रजेन घेतली आनी तांच्या फुडारपणा खाला भाजपाक येस मेळोवन दिलें. ‘सिलेक्टेट’ म्हूण तांची धजा करपी विरोधकांक तांणी ‘इलेक्टेड’ मुख्यमंत्रीपदाचो स्विकार करून झणझणीत राजकी जाप दिली. ते उपरांत तांणी फाटीं पळोवंक ना. हे येवजणेच्या दुसऱ्या पांवड्याचो फातर बसोवन गोंय स्वयंपूर्ण करूं येता हो विचार तळागळांत व्हरपाची एक यंत्रणा तयार केली. एके कडेन स्वयंपूर्ण गोंयच्या संकल्पनेची विरोधक फकांडां करता आसतना लेगीत तांणी हे कडेन आडनदर करून ल्हव ल्हव ही येवजण गोंयांतल्या गांवगिऱ्या वाठारांत व्हरपाच्या यत्नांक चालना फावो करून दिली. सगल्या पंचायतींनी स्वयंपूर्ण मित्र नियुक्त केले. तांतूतल्या कांय स्वयंपूर्ण मित्रांनी लोकांचीं काळजां जिखलीं आनी बदल घडोवन हाडून लोकांचो विस्वास संपादन केलो. कांय कडेन थळाव्या स्वराज्य संस्थांच्या लोकप्रतिनिधीं कडल्यान हे येवजणेक बरो प्रतिसाद मेळ्ळो. थंय बदल पळोवंक मेळटा जाल्यार कांय कडेन थळाव्या लोकप्रतिनिधीं कडल्यान फावो तो प्रतिसाद आनी सक्रियता मेळूंक शकूंक नशिल्ल्यान एकटो स्वयंपूर्ण मित्र थंय कांयच करूंक शकना,अशी परिस्थिती आसा. आतां मुख्यमंत्री डॉ. सावंत हांणी ह्या सगल्या गजालींचो नियाळ घेवन एक देखरेख समितीची थापणूक केली हें बरेंच जालें. मुख्यमंत्री डॉ. सावंत हांच्या फुडारपणा खाला हे समितींत संबंदीत सरकारी खात्यांचे वरिश्ठ अधिकारी आसात. हे समिती कडल्यान आतां हे येवजणेच्या कार्यपद्धतीचेर नदर दवरून फावो तसो बदल आनी अडचणी पयस करपाचें काम जातलें आनी निश्चितूच हाका लागून हे येवजणेच्या कार्यवाहीक एक गती मेळटली हे कोणूच न्हयकारूंक शकना.
गोंयचे स्वयंपूर्ण येवजणेची चर्चा देशभरांत जावंक लागल्या. स्वता प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी हांणीय तिची तोखणाय केल्या. ‘आत्मनिर्भर भारत’ ह्या प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी हांचे संकल्पनेंतल्यान राश्ट्रीय पांवड्याचेर सुरू जाल्ले येवजणेचो आदर्श घेवन डॉ. प्रमोद सावंत हांणी ही स्वयंपूर्ण गोंय येवजण आंखली. उच्च शिक्षण संचालनालय, गोंय भौशिक प्रशासन आनी ग्रामिण विकास संस्था (जीपार्ड) हांचे मजतीन एक आराखडो तयार केलो. उपरांत तो चालीक लावपाक एक स्वतंत्र यंत्रणा तयार केली. राज्य नियोजन, सांख्यिकी आनी मुल्यांकन खात्या कडेन या येवजणेच्या कारभाराची जापसालदारकी दिली. सरकारच्या सगल्या खात्यांचे कनेक्ट हे येवजणे कडेन केलें आनी तातूंतल्यान तिचें काम सुरू आसा. गांवगिऱ्या आनी शारी वाठारांतल्या लोकांक दर एक सरकारी येवजणेचो लाव मेळटा काय ना आनी जर मेळना जाल्यार त्या घटकांक तो फावो करून दिवपाचें काम हे येवजणेंतल्यान जाता. ते भायर पंचायत आनी पालिकांची भौशीक कामां जीं वेगवेगळ्या पांवड्यार आडकल्यांत तांची फाटपुरवण करून तीं मार्गाक लावपाचे येसस्वी यत्न हे येवजणेंतल्यान जाल्यात आनी जातातूय बी हें लेगीत पळोवंक मेळटा. ‘स्वयंपूर्ण मित्र’ म्हूण जो अधिकारी गांवांत येता तो म्हटल्यार कोण जादूगार न्ही. त्या अधिकाऱ्याक गांवांतले थळावे लोकप्रतिनिधी आनी जागृत नागरीक जर योग्य तरेन तेंको आनी सहाय्य करीत जाल्यार कितलेशेच विशय सुटावे जावपाक मजत जांव येता.
खरें म्हटल्यार आत्ताच्या तेंपार खंयच्याय गजालीक ‘डेटा’ उपलब्द आसप खूब म्हत्वाचें. गोंयांतल्या दर एका गांवांतलो आनी शारांतलो डेटा जर पंचायत आनी पालिके कडेन आसत जाल्यार कितलींशींच कामां मार्गाक लावंक येतात. गांवांत ज्येश्ट नागरीक कितले, दिव्यांग कितले, नोकरदार- मागीर ते सरकारी आनी खाजगी कितले, बालवाडी आनी भुरगीं कितलीं, विधवा कितल्यो, शेतकामगार कितले, कुशळ कामगार कितले आनी तांच्या कुशळटायेची म्हायती, गांवांतल्या झाडांची म्हायती, न्हंयेची म्हायती, जैवविविधतेची म्हायती, लोकांच्या उदरनिर्वाहाच्या साधनांची वळेरी, कसल्यो आनी कितले गाडयो, बैलगाडयो, गोरवां आनी हेर पाळीव जनावरांची म्हायती, शेतीचे वेगवेगळे प्रकार, खाजन शेतीची परिस्थिती, गांवांचें शेती उत्पादन, फळां आनी हेर पिकावळींची म्हायती, दुयेंतींची तांच्या दुयेंसाचे म्हायती सकट वळेरी, गांवांतल्यो शिक्षणिक संस्था आनी साधन सुविधा, गांवांतल्या भलायकी, खेळां, सांस्कृतिक सुविधांची वळेरी, गांवांतली सैमीक स्रोतांची वळेरी आनी तांचें म्हत्व, गांवांतल्या घरांची वळेरी आनी दुरूस्तेक आयिल्ल्या घरांची म्हायती. दर एक गांव आनी शारांची तपशीलवार म्हायतीचो एक अहवाल तयार करत जाल्यार थंयसरल्या गांव आनी शारांची गरज आनी प्राधान्यक्रम थारोवप सोंपें जातलें. ह्या गजालींचेर भर दिवपी जिल्लो विकास आराखडो तयार करून तो अंमलांत हाडपाचो एक कृती आराखडो तयार जायत जाल्यार फुडल्या तीन वर्सां भितर डॉ. सावंत खऱ्या अर्थान स्वयंपूर्ण गोंयची मोख पुराय करपाक शकतात. हें शिवधनुश्य पेलपाची तांक आनी विशेश म्हटल्यार इत्साशक्त तांच्या भितर दिसून येता, हाचो खास उल्लेख करचोच पडटलो.
खंयच्याय देशा खातीर युवा शक्त म्हत्वाची. आयज संवसारांतलो युवा देश म्हूण भारताची वळख आनी ताकद जावन आसा. पूण ही युवा शक्त चुकीच्या दिकेन वचत जाल्यार हीच ताकद आमचें अशक्तपण आनी दुबळेपण जावं येता. बेरोजगारी हो आयच्या युवकांच्या मुखा वयलो सगल्यांत व्हड प्रस्न. तो सुटावो करपाच्या दिकेन गंभीर पावलां मारपाची सामकी गरज आसा. सरकारी नोकरभरती हो सदांच चर्चेचो आनी वादाचो विशय जावन पडला. उमेदवारांच्या गुणवत्तेची चिकाना करून राजकी वशिल्यान ही भरती जाता हें कोणूच अमान्य करपाक शकना. हांतूतल्यान अपेस आयिल्ल्या तरणाट्यांक निरशेणी येता आनी मागीर ते भरकट्टात हें आमी कितलेशेच फावटी पळयलां. हातुंतूय बी डॉ. सावंत हांणी ‘क’ आनी ‘ड’ वर्गांची भरती गोंय राज्य कर्मचारी भरती आयोगा मार्फत करपाचो क्रांतीकारी निर्णय घेवन एक व्हड थकाय तरणाट्यांक दिल्या. आयोगाच्या वतीन पदांच्यो जायरातीय प्रसिद्ध जाल्या. आतां ही पारदर्शक नोकर भरती प्रत्यक्षांत कृतींतल्यान सिद्ध करपाचें आव्हान सरकारा मुखार आसा आनी तें आव्हान मुख्यमंत्री डॉ. सावंत स्विकारुन यशस्वी जातले, असो विस्वास आसा.
सरकारान खाजगी मळार नोकर भरतींत थळाव्या तरणाट्यांक संद मेळोवन दिवपा खातीरूय बी यत्न चलयल्यात. उद्देजकां कडल्यानूय ताका सकारात्मक प्रतिसाद फावो जाला ही बरी गजाल. राज्य सरकारान अॅप्रेन्टिस ही आनीक एक बरी गजाल हाडल्या. सरकारी नोकरे खातीर खाजगी मळार प्रशिक्षण सक्तीचें करपाचो निर्णयूय बी खूब म्हत्वाचो थारतलो. सरकारी खात्यांनी कितलेशेच अॅप्रेंन्टिसशीपीचेर उमेदवार भरती केल्यात. कांय खात्यांनी ह्या उमेदवारांक कांयच काम दिवंक नाशिल्ल्यान हे उमेदवार कार्यालयांनी बशिल्ले आसतात, हें पळोवंक मेळटा. खातें प्रमुखां कडेन ह्या उमेदवारांक कामाचें प्रशिक्षण दिवपाची जापसालदारकी सरकारान दिवची आनी ह्या प्रशिक्षण काळांत तांणी नेमके कितें शिकलां हाचेंय ऑडीट जावप गरजेचें. खाजगी मळारूय बी ही येवजण मार्गाक लायल्या.
सरकार दरवर्सा कितल्याश्याच सामाजीक येवजणेंचेर कोट्यांनी रूपया खर्च करता. हे येवजणेचो व्हडा प्रमाणांत गैरवापर जाता हें पळोवपाक मेळटा. ह्या येवजण्यांचो गैरवापर टाळत जाल्यार कितलेशेच कोटी वाचूंक शकतात आनी ताचो वापर ह्याच तरणाट्यांक कुशळटाय प्रशिक्षण दिवपाक जावं येता. दर एकल्या गांवांतल्या आनी शारांतल्या बेकार तरणाट्यांक सरकारान स्वयंपूर्ण मिशनांत वांटेकार करून घेवचे आनी तांचे कडेन गांवच्या आनी शारांच्या स्वयंपूर्ण आराखडो तयार करपाचें काम दिवचें. ह्या कामाची एक स्वतंत्र यंत्रणा, आराखडो तयार करचो आनी तो तयार करपाचें काम ह्या तरणाट्यां कडेन दिवचें. हें काम अप्रेन्टिसशिपी खाला करून पुराय जाल्या उपरांत तांका प्रमाणपत्र दिवन तें सरकारी नोकरी खातीर अत्यावश्यक करचें. हातूंतल्यान ह्या तरणाट्यांचो आपापल्या गांवां विशींचो आनी शारां विशींचो अभ्यास आपोआप जातलो. हातूंतल्यान गांवच्या लोकांचो आपल्याच भागांतल्या तरणाट्यां कडेन संवाद जातलो आनी तातूंतल्यान कितल्योशोच बऱ्यो गजाली जावं येता. हे खातीर विशेश आर्थिक तरतुद करून ह्या तरणाट्यांक अॅप्रेन्टिसशीप शुल्क दिवचें. बेकारी भत्तो दिवचे परस ताचो अश्या तरेन उपेग जायत जाल्यार ताचे बरे परिणाम जावं येता. हातूंतल्यान तरणाट्यांक एक काम मेळटलें. ते ह्या कामांत व्यस्त उरतले आनी बेकार अशिल्ल्यान हेर गजाली कडेन भरकटपाचें प्रमाण कमी जावं येता. खाजगी मळार कमी पगारांत काम करपी आनी विशेष करून खाजगी कारखान्यांनी काम करपी थळाव्या उमेदवारांक रोजगार भत्तो म्हूण तांच्या शिक्षणाच्या आदारान शुल्क दिवं येता. लोकांक घरा बसून सामाजिक येवजण्यांचो लाव दिवपा परस ह्या पयश्यांचो असो वापर जायत जाल्यार तांतूतल्यान आमच्या युवा पिळगेक उर्बा मेळटली. पूण तेच बराबर श्रमशक्तीक एक सन्मान मेळोवन दिवपाचें कार्य सरकारा कडल्यान जातलें. मुख्यमंत्री डॉ. सावंत सद्याक अर्थसंकल्पाची तयारी करतात. आपल्या अर्थसंकल्पांत श्रमशक्ती उर्बा भत्तो येवजण तयार करची आनी तातूंतल्यान आमचे युवा पिळगे खातीर फुडार घडोवपाची एक संद निर्माण करची असो एक प्रस्ताव ह्या लेखांतल्यान दिवचो अशें म्हाका दिसता.
आमचें गोंय भांगराळे करपा विशीं आमी कितलेशेच फावटी गजाली करतात. स्वयंपूर्ण गोंय ही येवजण खऱ्या अर्थान भांगराळे गोंय निर्माण करूंक शकता आनी ते खातीर श्रमशक्ती प्रोत्साहन येवजण ही एक परीस म्हूण काम करूंक शकता. हे येवजणेंतल्यान तरणाट्यांचे बुद्धीक आनी श्रमशक्तीक म्हत्व मेळटलेंच, तेच बराबर स्वयंपूर्ण गोंय निर्माण करपाक परीस म्हूण हे येवजणेंचो उपेग जातलो. गोंय सरकार आनी मुखेलपणान मुख्यमंत्री डॉ. सावंत हाचेर जरूर विचार करतले अशी आस उक्तायतां.

किशोर नायक गांवकार
7774039242