गोंय तमनार प्रकल्प :

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

गोंय तमनार प्रकल्प : उर्जा सुरक्षेचे नदरेन
एक धाडसी पावल

गों यची निवळ दर्यादेग आनी सोबीत सैमाक लागून तें सदांच पर्यटनाचे चड आवडीचें थळ उरलां. पर्यटन हें राज्याचे अर्थवेवस्थे खातीर फाटीचो कणो थारला, पूण गोंयचे अर्थवेवस्थेन आपल्या पारंपरीक क्षेत्रा भायर पळोवन टिकावू उच्च वाडीच्या मार्गाचेर उबो रावपाचो वेळ आतां आयला. फुडाराचे सर्वांगी वाडी खातीर राज्यान विंगड विंगड उद्देग- धंद्यांची पोसवण करपाचेर लक्ष केंद्रीत करपाची गरज आसा. टिकावू वाडीच्या ह्या प्रवासांत संवसारीक दर्ज्याच्या मुळाव्या साधनसुविधांची उदरगत गरजेची आसा. कारण ती शाश्वत वाड आनी अर्थीक उदरगत सक्षम करपी आसा.
मुळाव्या साधनसुविधांच्या वेगवेगळ्या घटकां मदीं वीज वा उर्जा ही वाड आनी उदरगतीची मुखेल गरज आसता. परवडपी, खात्रीची आनी अखंडीत वीज मेळप हाचो शिक्षण आनी भलायकी सेवांच्या दर्ज्याचेर, घरगुती उत्पन्नाचेर तिगपी परिणाम जाता आनी निमाणें थळाव्या समाजाच्या विकासा खातीर एकंदर सुदारणा करता हें सिद्ध जालां. हे नदरेन गोंयांतल्या वीज क्षेत्राक उर्बा दिवपा खातीर धाडसी पावलां उबारपाची गरज आसा. गोंय तमनार प्रसारण (ट्रान्समिशन) प्रकल्पाची अंमलबजावणी हो असोच एक रणनिती, धोरणात्मक उपक्रम, जो गोंय खातीर दीर्घकाळ वीज सुरक्षीतताय सुनिश्चीत करपाक व्हड योगदान दिवंक शकता.
फुडल्या 15- 20 वर्सां खातीर गोंयची वीज मागणी सांबाळपा खातीर गोवा तमनार प्रसारण प्रकल्प हो भारत सरकाराच्या वीज मंत्रालयान कल्पिल्लो प्रकल्प आसून तो गोवा तमनार प्रसारण प्रकल्प लिमिटेड (जीटीटीपीएल) हे संस्थेन चालीक लायला. हो प्रकल्प आंतरराज्य प्रसारण प्रणाली (आयएसटीएस) आसून तातूंत गोंयभर पातळिल्ले 4 संबंदीत, पूण कार्यात्मक नदरेन स्वतंत्र घटक आसतात; म्हणल्यार 400 केव्ही डी/सी शेल्डें – म्हापशें ट्रान्समिशन लायन, 220 केव्ही डी/सी शेल्डें- शेल्डें (सद्याची) ट्रान्समिशन लायन, 400 केव्ही डी/सी शेल्डे- नरेंद्र ट्रांसमिशन लायन आनी धारबांदोड्यां 400/220 केव्ही उपकेंद्र.
विजेची मागणी वाडटा
गोंयची वीज मागणी फाटल्या दशकांत बरीच वाडल्या. गिरायकांचो आंकडो 4.5 टक्क्यांनी वाडून 6.5 लाख जाला, जाल्यार एका दशकांत भार सुमार 7 टक्क्यांनी वाडला. फुडें पेडण्यां मल्टी- प्रोडक्ट सेझ, वेर्ण्यां इलॅक्ट्रॉनिक्स सेझ, केरी हांगा फार्मा सेझ, फूड पार्क बेतुल आनी दोनापावला आनी सुकुर हांगा आयटी सेंटर अशे नियोजीत उद्देगीक प्रकल्प साकार जाले जाल्यार वीज मागणी वर्साक उण्यांत उणी 15% वाडपाची अपेक्षा आसा.
दुसरे वटेन मर्यादीत नेटवर्क क्षमतेक लागून फकत 2.8% वाडिल्ली वीज खरेदी, भार वाडपा वांगडा मुखार पावल दवरूंक शकली ना. सध्या गोंयची वीज मागणी मुखेलपणान अस्तंत प्रदेश ग्रीडां (418 मेगावॅट) वरवीं जाता जी एमएसईटीसीएलच्या कोल्हापूरच्या (महाराष्ट्र) 400 केव्ही उपकेंद्रांतल्यान गोंयांतल्या कोलवाळेच्या 400 केव्ही उपकेंद्रा मेरेन व्हरता. हाचे भायर नागझरी सावन दक्षीण गोंयांतल्या फोंडें आनी शेल्डे मेरेन पावपी दक्षीण प्रदेश ग्रीडांतल्यान 100 मेगावॅट वीज मेळटा. गोंयाक जोडपी ह्यो ट्रांसमिशन लायनी सुमार 30 ते 50 वर्सां पोरण्यो आशिल्ल्यान वीज पुरवणेक आनीकय आडमेळीं आयल्यांत.
फुडल्या 15- 20 वर्सां खातीर गोंयची वीज मागणी सांबाळपी प्रसारण मुळावी बांदावळ वाडोवप आनी घटमूट करपाची गोवा तमनार ट्रान्समिशन प्रकल्पाची येवजण आसा. हाचे वांगडाच वितरण जाळांत सुदारणा जाल्यार राज्याची वीज पुरवण स्थिरताय सुनिश्चीत जातली. तशेंच रहिवाशांचें प्रदुशण करपी डिझेल आदारीत जनरेटरांचेर अवलंबून रावप उणें जातलें. फुडें, शेल्डे- नरेंद्र प्रसारण लायन संभाव्यपणान गोंयाक कर्नाटकांतल्या येवपी सौर उर्जा प्रकल्पा कडेन जोडटले आनी राज्याक 1200+ मेगावॅट इतली वीज पुरवण सक्षम करतली. अशे तरेन प्रकल्पा वरवीं घटमूट जाल्लें प्रसारण जाळें गोंयची वाडटी वीज मागणी पुराय करपाक मदत करतलेंच, पूण राज्याचें रिन्यूएबल, हरित उर्जेचें ध्येय पुराय करपाकय मदत करतलें. ते भायर जीटीटीपीएलान धारबांदोड्यां वीज उपकेंद्र म्हळ्यार जीआयएस उपकेंद्र जातूंत वीज उपकेंद्रांच्या मळार सगळ्यांत फुडारिल्लें तंत्रज्ञान आसतलें. 400 केव्ही क्षमतेचें गोंयांतलें हें पयलें जीआयएस उपकेंद्र आसतलें.
अर्थवेवस्थे खातीर वीज हें मुखेल ‘उदरगत इंजिन’ आशिल्ल्यान वीज मुळाव्या साधनसुविधांची वाड गोंयची अर्थीक वाड आनी उदरगत करपाक मदत करतली. विस्वासांत घेवपा सारकी, अखंड, 24×7 वीज पुरवण उपलब्ध आसल्यार उद्देगीक उदरगतीक चालना मेळटली, जाका लागून राज्याक आपल्या उद्देगीक मळाचेर विविधताय हाडपाक आनी पर्यटन मळां वयल्या उद्देगाचेर आदारून रावप उणें करपाक मदत जातली. हाका लागून अर्थीक वाडीकय चालना मेळटली आनी रोजगाराची संद निर्माण करून दर मनशाक मेळपी येणावळ वाडटली. गोंयचे तरणाटे पिळगेक बरे जिणेच्या सोदांत हेर राज्यांनी वा देशांनी स्थलांतर करचें पडचें ना.
ते भायर, हाका लागून सरकारा खातीर वाडट्या कर येणावळीच्या मळारय अतिरिक्त साधनां मेळटलीं जीं शिक्षण, भलायकी जतनाय आनी मुळावी बांदावळ ह्या सारक्या मुखेल वाठारांनी परतून गुंतवणूक करपाक मेळटली. हाका लागून दरेके गजालीचो गुणाकार जातलो आनी निमाणें गोंयच्या लोकां खातीर चड अर्थीक वाड आनी एकंदर सुदारीत जीण मेळटली.
वीज हाडटना पर्यावरणा विशीं जीटीटीपीएल वचनबद्ध आसा. राज्यांत विस्वासांत घेवपा सारकी वीज पुरवण हाडटना जीटीटीपीएलान पर्यावरणाक कसलीच बाधा येवची ना, हाची जतनाय घेतल्या. पर्यावरणाच्या हुस्क्यान आमी सगली जबाबदारी घेतल्या आनी ते प्रमाण कृती करतात. प्रकल्पाच्या पर्यावरणीय परिणामाचें मुल्यांकन करपा खातीर ताणें स्वेच्छेनूच जैव विविधताय परिणाम मूल्यांकन आनी वेवस्थापन येवजण (बीआयए/बीएमपी) घडोवन हाडल्या आनी प्रकल्पाचो पर्यावरणीय परिणाम उणो करपा खातीर गोंयांतल्या वेगवेगळ्या सुवातींनी 16 हजारां वयर झाडांय लायल्यात. ते भायर पर्यावरण संवेदनशील वाठारांतल्यान (ईएसझेडएस) वच्चें न्हय आनी सर्वोच्च न्यायालयाच्या केंद्रीय सशक्त समितीच्या (सीईसी) निर्देशांक पाळो दिवपा खातीर कंपनीन आपल्या प्रसारण लायनीचे मार्ग बदल्ल्यात. फुडें सरयो घालपा खातीर ड्रोन वापरप सारकिल्या तंत्रज्ञानाक लागून उब्या पिकांक लुकसाण जावचें ना तर सुरक्षीत तार बांदपाक मदत जातली. अशे तरेन गोंय तमनार प्रकल्प पर्यावरणाक तिगून उरपी पद्दतीन विस्वासांत घेवपा सारकी आनी अखंड वीज पुरवण गोंयांत हाडपाक मदत करता.
प्रकल्पाक वेळार मान्यताय अतिरिक्त खर्च करिनासतना प्रकल्पाचो पुराय फायदो मेळोवपा खातीर मुळाव्या साधनसुविधा प्रकल्पाची वेळापत्रक चालीक लावप म्हत्वाचें आसा हें लक्षांत घेवचें पडटलें. गोंय तमनार प्रसारण प्रकल्प 2024 वर्साचे सुरवेक पुराय जावपाचो आसा, जाका लागून प्रकल्पाची बेगोबेग अंमलबजावणी करपाची गरज आसा. हाचे खातीर प्रकल्पाक काम बेगीन करपाक मेळचें आनी प्रकल्पाक आपली नियोजीत तारीख पाळपाक मेळचे म्हूण वेळार खाजगी तशेंच झाडां कापपाची परवानगी जाय पडटा.
गोंयांतली सध्याची वीज मुळावी बांदावळ नाजूक स्थितींत आसा आनी गोंयच्या बाबतींत एन- 1 प्रसारणाची मर्यादा दिसून येता. सैमीक संकश्टाक लागून वा हेर खंयच्याय व्हड अपघाताक लागून अस्तंत वाठारांतल्यान सद्याची 400 केव्ही ट्रान्समिशन लायन कोसळ्ळी जाल्यार ताका लागून गोंय तीन दिसां परस चड विजे बगर उरूंक शकता. राज्याक उंचेली अर्थीक वाड करपाची इत्सा आसतना आपल्या विजेच्या मुळाव्या साधनसुविधां कडेन दुर्लक्ष करप कोणाक परवडचेंना.

निनाद पितळे,
प्रकल्प संचालक,
गोवा तमनार प्रकल्प लिमिटेड
[email protected]