भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आयज आंतरराष्ट्रीय शून्य कोयर दीस. ते निमतान विशेश….
गोंयच्या दर्यादेगांनी आनी गांवांनी एक शांत बदल सुरू जाला. कोयरा विशीं आनी तातूंतल्यान निर्माण जावपी धोक्यां विशीं लोकां मदीं जागृताय वाडत आसा. 30 मार्चाक मनयतल्या आंतरराष्ट्रीय शून्य कोयरा दिसा निमतान गोंयच्या पर्यावरण आनी शाश्वत उदरगत क्षेत्रांतले जायते तज्ञ एक उद्देश मांडटात तो म्हणल्यार गोंयचें रुपांतर टिकावू जिणेच्या आदर्शांत करप.
टिकावू जिणेंशैली आमच्या दिसपट्ट्या संवयीं पासून सुरू जाता. केन्ना केन्ना आमच्याच घरांतल्यान सुरू जाता, आनी केन्ना केन्ना शेजारांतल्यान. गोंय सारकिल्ल्या राज्यांत-जंय थळावे आनी पर्यटक एकठांय रावतात-जवाबदार वापर आनी कार्यक्षम कोयर वेवस्थापन पद्दत एकठांय कशी काम करूंक शकता हें दाखोवपाची संद हो दीस दिता.
आवाना इन्फ्राचे संचालक आनी टिकावू उदरगत सल्लागार रिचर्ड डायस म्हणटा, “आमी ‘कोयर’ म्हणटात तें चड करून फकत चुकीच्या सुवातेर आशिल्लें साहित्य आसता. जेन्ना आमी ओलो कोयर सुक्या रिसायकल करपाक येवपी कोयरांत भरसतात तेन्ना तो दूषित जाता, जाका लागून ताचो रिसायकल करप तंत्रीक नदरेन कठीण आनी अर्थीक नदरेन खर्चीक जाता.” कोयर स्रोताचेर योग्य रितीन हाताळपाची गंभीर गरज आसा, हाचेर तांणी भर दिलो.
पर्यावरण अभियंतो आनी कोयर वेवस्थापन तज्ञ डायलन फर्नांडीस हाच्या मतान फुडाराचो उपाय विकेंद्रीत कोयर वेवस्थापनांत आसा. गोंय सारकिल्या ल्हान, पर्यटनाचेर आदारीत राज्या खातीर विकेंद्रीत कोयर वेवस्थापन हें सगळ्यांत योग्य आनी कार्यक्षम पद्दत अशें तांणी सांगलें. हे पद्दतीन कोयर वेगळो करप, एकठांय करप आनी प्रक्रिया करपाचेर चड नियंत्रण दवरप सोंपें जाता.
हें रुपांतर पयले सुवातेर घरांतल्यान सुरू जाता. अर्बन डिझायनर सरिता सुधाकरन म्हणटात, “कोयर घरांतच वेगळो करप आनी मेळत थंय उडोवप वा जळोवप टाळप गरजेचें आसा.” ल्हान, दिसपट्ट्यो संवयी पुराय कोयर वेवस्थापन पद्दतींत म्हत्वाची सुदारणा करपाक शकतात अशें ती नदरेक हाडटा.
दर्यादेग आनी नायट लायफ पर्यटनाक लागून नामनेक पाविल्ल्या गोंयांत प्रती मनीस कोयर तयार करपाचें प्रमाण देशांत सगळ्यांत चड आसा. दर मनीस 12 हजार ग्राम कोयर तयार करता. झीरोपोसरो ह्या गोंयचो पयलो शून्य कोयर स्टोराचो धनी जोनाह फर्नांडीस हाच्या मतान फुडल्या दशकांत गोंयांत फकत कोयर वेवस्थापन करपा परस तो उणो करपाचेर लक्ष केंद्रीत जातलें.
तांणी सांगलें, “आमी ल्हवू ल्हवू समजूपाक लागल्यात की फकत कोयर वेवस्थापन आमकां चड वापराच्या समस्यांतल्यान भायर काडूंक शकना. सध्या ही वेवस्था अजूनय कोयर वेगळो करप, एकठांय करप, प्रक्रिया करप अशा मुळाव्या गजालीं कडेन झगडटा. पूण दिका स्पश्ट आसा. गोंयान शून्य कोयर आनी शून्य लँडफिल राज्य जावपाचें ध्येय थारायलां, आनी तोच योग्य मार्ग आपणावपाचो आसा.”
वास्तुशिल्पी आनी टिकावू जिणे पद्दतीची पुरस्कर्ती तल्लुला डी’सिल्वा हांच्या मतान शून्य कोयराचे दिकेन वचपाचो प्रवास वैयक्तीक आनी सामुहीक यत्नांचेर आदारून आसता. ओलो कोयर कंपोस्ट करप, प्लास्टीक पॅकेजींगचो वापर उणो करप, कपड्याच्यो पोतयो वापरप, थळाव्या विक्रेत्यांक आदार दिवप अशो पद्दती म्हत्वाच्यो आसात.
ती म्हणटा, “दरेकान कोयर उणो करपाचें उतर दिल्यार आमच्या वैयक्तीक कृतींनी चड जागृताय निर्माण जातली.” तशेंच तळागाळांतल्या मोहिमांची गरज आसा हाचेर तिणें भर दिलो.
दीर्घकाळांतल्या बदला खातीर ही संवय भुरगेपणांतल्यान रुजोवची पडटली. मडगांवच्या रवींद्र केळेकार ज्ञानमंदिराचे मुख्याध्यापक अनंत अग्नी हांणी महात्मा गांधीच्या तत्वगिन्यानाचो उल्लेख करून ल्हान पिराये सावन भुरग्यांक नितळसाणेची संवय लावपाचें म्हत्व उक्तायलें. गांधीजीन नितळसाणाचो संबंद अस्पृश्यताय ना करपाक आनी आत्मनिर्भरताये कडेन जोडलो. आयज आमी ल्हवू ल्हवू नितळसाणाचीं तत्वां विसरतात. नितळसाण हो सगळ्यांचो हक्क, पूण ती सगळ्यांचीय जापसालदारकी. नितळसाणाचीं मुल्यां भुरग्यांनी रुजोवंक जाय, कारण हाका लागून तांकां समाजाची संस्कृताय आनी मुल्यां समजूंक मदत जाता. देखून ‘स्वच्छमेव जयते’ हो मंत्र आमी आमच्या काळजाक लागीं दवरूंक जाय.”
ह्या सगळ्या विचारांच्या अभिसरणांतल्यान गोंयच्या शून्य कोयराच्या फुडारा खातीर एक नदर उबी जाता- असो फुडार जंय लोक, वेवस्था आनी धोरणां एकठांय येवन कोयर निर्माण उणो करपाक, चडांत चड रिसायकल करपाक आनी टिकावू जिणेचो एक अभिन्न भाग जावचो हाची खात्री करतात.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
