गोंयांत शेती मळाक खूब वाव आसा: नेविल आल्फोंसो

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

शेती खात्याचे आदले संचालक नेविल आल्फोंसो हांकां अंदूं वर्साचो ’गुलाबा’चो प्रतिश्टेचो पुरस्कार फावो जाला. त्या निमतान आमच्या प्रतिनिधीन तांचे कडेन संवाद सादलो. 37 वर्सां सरकारी सेवा करून हालींच ते निवृ्त्त जाल्यात. 2022 वर्सा तांच्या मुखेलपणा खाला शेती महाविद्यालय सुरू जालें. हातूंतल्यान गोंयच्या तरणाट्यांक शेती मळावयलें शिक्षण घेवपाची संद मेळ्ळी. तशेंच मानकुराद आंबो लंडनांत निर्यात करपाचोय तांणी येसस्वी यत्न केलो. तशेंच रोजांची लागवड करून शेतकारांक फायदो मेळोवन दिवपाचें कार्य तांणी केलां. तांणी शेती मळावयली म्हायती लोकांक मेळची म्हूण खबरांपत्रांचेर लिखाण केलां आनी ‘नाल्लाची लागवड’ हें पुस्तकय बरयलां. ते आपल्या कार्या विशीं अशें सांगतात:-

तुमी ‘नाल्लाची लागवड’ हें पुस्तक छापलां, तें बरोवचें अशें कित्याक दिसलें?
एक सरकारी अधिकारी म्हूण काम करतना कितलेशाच शेतकारांक मेळपाची संद मेळटाली. तांच्यो समस्या आयकुपाक मेळटाल्यो. जे कोण मेळून आपले प्रस्न विचारतात तांकां आमी जाप दिवन ताचें समाधान करूंक शकतात, पूण जे आमचे मेरेन पावनात तांचें समाधान कशें करतले असो प्रस्न सदांच दोळ्यां मुखार घुंवतालो. हे खातीर आमच्या शेतकारांक मार्गदर्शन करपाक आनी नाल्लाची लागवड सोंपे तरेन कशी करूं येता हें सांगपा खातीर हें पुस्तक छापलें. ताका बरो प्रतिसादूय मेळ्ळो.
गोंयांत नाचणें आदीं रोयताले, मात तें आतां खूब कमी प्रमाणांत जाता. ताचें उत्पादन वाडोवपाक तुमी कितेंय यत्न केले?
आदीं गोंयांत नाचण्याचें उत्पादन खूब प्रमाणांत जातालें. म्हुणल्यार 100 हॅक्टर जमनीचेर तरी हें उत्पादन जातालें. उपरांत तें कांय कारणां खातीर देंवलें. घडये 25 हॅक्टरांचेर पाविल्लें आसतलें. मात आमी हे विशीं जागृताय करतकच उत्पादन दोब्रान वाडलें आनी आयज पारंपरीक शेतकार धरून हेरूय ह्या उत्पादनांत येवंक लागल्यात. हे खातीर म्हज्या अधिकाऱ्यांनीय खूब वावर केला. आमी कार्नवालाक नाचण्याचें म्हत्व सांगपी देखावो तयार केलो आनी तातूंतल्यान बरी जागृताय जाली.
बरो दर मेळ्ळ्यार लोक नाचण्याच्या उत्पादना कडेन वळटले अशें दिसता तुमकां?
सारकें. ते खातीर शेतकाऱ्यान तें बरे तरेन पॅकॅजींग करून मॉलां आनी हेर सुवातांनी विकपाक दवरपाक जाय. ल्हवू ल्हवू करून ही पद्दत आतां येवंक लागल्या. आतां खंयच्याय दुकानाचेर गेल्यार नाचणें हें मेळटाच मेळटा. लोकांक ताचें सत्व कळ्ळां. तें जीवाक कितलें बरें हाची जाण तांकां जाल्या. देखून जेन्ना मागणी आसा तेन्ना उत्पादनूय वाडपाक जाय आनी ते खातीर शेतकाऱ्यांनी यत्न करपाक जाय.
तुमी रोजांची लागवड करपाकय शेतकाऱ्यांक उर्बा दिली. हाचे विशीं सांगशात?
आमचे शेतकार रोजां रोयताले. मात जाय तितले प्रमाणांत ताचें उत्पादन मेळनाशिल्लें. हे खातीर दिवाळेच्या सणाक आमकां भायल्यान येवपी रोजांचेर निबून रावपाक पडटालें. हो प्रस्न सोडोवपाक आमी ताचेर काम सुरू केलें आनी रोजांचे रोंपे किल्लून काडले, जे बरीं रोजां दिवंक शकतले अशे. भायल्यान जीं रोजां येतात तीं दोन दिसां भितर पिड्ड्यार जातात. मात आमच्या गोंयांत फुलपी रोजां चार दीस लेगीत बरीं उरतात. आमी तशे तरेचें बीं सोदून काडलें आनी नर्सरींनी तांचे रोंपे तयार केले. रोंपे कमी पडले तेन्ना आमी कोल्हापूरच्यान वचून हाडले. आयज सुमार 50 हॅक्टर जमनीचेर रोजांची लागवड जाता. हीं रोजां दिवाळेक मेळचीं हे खातीर आमी शेतकारांक तीं केन्ना रोवपाचीं आनी ताची देखबाल कशी करपाची हाची सगळी म्हायती दिल्या. चडांत चड लोकांनी ह्या वेवसायांत आयल्यार ताचो लाव शेतकारांकय जातलो आनी राज्याकूय जातलो. आदीं रोजां दोंगरा वांठारांनीच रोयताले. पूण आतां सुवात आसा थंय तांची लागवड करपाक मेळटा.
गोंयचो मानकुराद आंबो निर्यात करपाचेरय तुमी भर दिलो. हाका कितल्यो आडमेळी आयल्यो?
गोंयांत मानुकारादाची मागणी खूब आसा, म्हुणल्यार बाजारांत आयिल्लो आंबो एका दिसान खपता. अशा वेळार निर्यात करपाक समा न्हय. पूण जेन्ना ताचें उत्पादन चड जाता, तेन्ना शेतकाराक लुकसाण जावचें न्हय म्हूण आमी ‘निर्यार्ती’चो एक यत्न करून पळयलो. सुरवातेक आमकां खूब त्रास जाले कित्याक तर आमचे कडेन पॅकेजींगचीं यंत्रणां नाशिल्लीं. पूण एका व्यक्तीन तिवूय समस्या पयस केली आनी उपरांत परवानग्यो घेवन आमी येस मेळयलें.
शेती वांठारांत खंयच्या पिकाक चड फायदो मेळपाक शकतात आनी शेतकारांनी खंयचें पीक घेवंचें अशें तुमकां दिसता?
भाजयो आनी फुलां हाका खूब मोल मेळटा. कितलोसोच फायदो ह्यो दोन गजाली दिवंक शकतात. हे खातीर हेर पिकां वांगडा शेतकारांनी हिवूंय पिकां घेवचीं अशें म्हाका दिसता.
नवी पिळगी शेता वटेन येतली अशें दिसता?
गोंयांत आमकां एक व्हडली समस्या आसा ती म्हणल्यार शेती कामगारांची. हीं कामां करपाक मनीस मेळनात. पूण आमचें आतां शेतीचें यंत्रीकरण जाल्ल्यान होवूय प्रस्न सवका सवका पयस जातलो. म्हाका दिसता जांकां इत्सा आसा त्या तरणाट्यांनी ह्या मळार येवन आपलो फुडार घडोवचो, जंय तांकां कितलोसोच फायदो मेळपाक शकता. दुसरें म्हणल्यार गोंय सरकार शेतीच्या उत्पादनांक आदारभूत मोल दिता, ताचोय लाव तांकां मेळटा.