भांगरभूंय | प्रतिनिधी
गोंयांत कितले फुलपाखे पळोवपाक मेळटात आनी ते खंयचे, ह्या सतत विचारिल्ल्या प्रस्नांक मात निश्चित अशी जाप केन्नाच मेळ्ळी ना.
2021 त गोंय राज्य सरकारान Malabar Tree Nymph हाका राज्य फुलपाखो म्हूण घोशीत केलो. त्या वेळार लोकां मदीं मात्शी उत्सुकताय दिसून आयली म्हण्टकच खबरांपत्रांनी, समाजमाध्यमांनी थोडो प्रचार, जागृताय लेगीत जाली. पूण तो फुलपाखो चडशा गोंयकारांनी प्रत्यक्षांत केन्ना पळोवकूंच ना. हरशीं तो प्रदेशनीश्ट फुलपाखो आनी चड करुन अटंग्या रानां वाठारांनीच दिसता, म्हण्टकच ताका पळोवपाक थारावीक गांवगिऱ्या वाठारांनीच वचचें पडटा. थंयच्या लोकां कडल्यान कितेंय म्हायती मेळयतलो, तांकां कितेंय समजायतलो जाल्यार, तें थळावे भाशेंतच जावपाक जाय. हेच फांटभुंयेर, फुलपाख्यांची कोंकणी नांवां आनी म्हायती विशीं आमचो अभ्यास करपाचो खरो प्रवास चालू जालो.
संबंदीत पुस्तकां, तशेंच जायतीं संशोधन- प्रपत्रां वाचपाक घेतली. खंयच्याय विशयाचेर केल्लो अभ्यास हो field- work बगर पुराय जायना. पुस्तकी ज्ञान एक वटेन आनी प्रत्यक्ष मेळयता ती म्हायती दुसरे वटेन, पूण दोगांकूय मोल मात तितलेंच. अशें करुन प्रत्यक्ष भोंवड्योय वाडल्यो आनी लोकां कडेन संवाद घडत गेले. ज्ञानांत भर पडप हें आसलेंच, पूण स्वताचें व्यक्तीमत्वांतूय भर पडत रावली.
गोंयांत कितले फुलपाखे पळोवपाक मेळटात आनी ते खंयचे, ह्या सतत विचारिल्ल्या प्रस्नांक मात निश्चित अशी जाप केन्नाच मेळ्ळी ना. तशी ती इतले सोंपेंपणान मेळपाकूय शकना, कारण गोंय आमचें माणकुलें जरी आसलें तरीय, थोडेश्याच अभ्यासकांक पुरायपणान भोंवून काडून आनी सतत नोंदी दवरून अभ्यास करप शक्य ना. आशिल्ले संदर्भ नियाळून, हय- न्हयशे सुमार 270 फुलपाखे असो आंकडो जाता (नियाळणी चालू आसा). पूण अशें आसुनूय, हांगां सांपडपी तरेकवार वसणुको आनी तातूंतय वर्गीकरण जावन वांटून गेल्ले फुलपाखे सोदप हो एकवटीत वावर, जो प्रामुख्यान गोंयकार शिकपी- आस्वादकांनी मेळून करपाक जाय आनी तेंच खातीर, तांकां पयलीं ओडलायणे पद्दतीन जाणून घेवप भोव गरजेचें.
गोंयकारांक, खास करून शाळेंत शिकपी भुरग्यांक, फुलपाखे आनी संबंदीत झाडां- पेडां विशी गोडी लागची म्हूण फाटले वर्सा ऑगस्टांत, पयलो प्रयोग म्हूण आमी एक बारीक पुस्तिकेचे विमोचन केल्लें. अटंग्या जंगलांतले वा जे सोंपेंपणान दिसपाक शकनात ते फुलपाख्यांक कुशीक दवरुन, संवकळीचे आसा तांकां (भौशिक, सादारणपणान खंयूय दिसतात ते) कोंकणी नांवां भेटोवन तांची वेगळी वळेरीय केल्ली.
प्रमाणीत जाल्या उपरांत तीं कोंकणी नांवां फुडें शिकपी भुरग्यांनी वापरचीं म्हूण थोड्या शाळांनी प्रयोग करुन, तातूंत भुरग्यांचो आनी सर्वसामान्यांचोय दिश्टीकोन वापरलो. हीं नांवां सुटसुटीत जावंची म्हूण, उच्चारपाक सोपीं अशीं एका शब्दांची उतरां, गोंयचें आपलेंपणाचें नातें सांगपी नाळ, फुलपाखे सदांकाळ याद उरचे म्हूण तांच्यां विशेश गुणधर्माचेर आदारून वा अस्तित्वांत आशिल्ली तांचे हेर भाशांतले (हिंदी, मराठी, कन्नड) संदर्भ घेवन घडयिल्लीं. (भाग चार आनी पांचांत विस्तारलां.)
फुडें, हें केल्लें काम गोठेवन उरचें न्हय म्हूण, तें गोंयकारांच्या घरां- घरांनीय पावोवपाचे जायते यत्न जाले. आमच्या वांगड्यांनी मेळून गोंयभर खास म्हयनाळ्यो कार्यावळीय घडोवन हाडल्यो. हे संबंदीत, गोंयांतल्या संशोधकांनी आमकां दिल्ली शाबासकी आनी फुडें सादरीकरणां खातीर दिल्लें आमंत्रण, राष्ट्रीय पांवड्या वयल्या तज्ञांनी पत्रवेवहारांतल्यान केल्ली तोखणाय आनी तांच्या कार्यांत भागीदार जावपाची सुचोवणी, WWF Goa मार्फत मेळिल्ले प्रोत्साहन, तशेंच दाल्गाद कोंकणी अकादमीच्या जाळवणदारान, संबंदीत कार्याचें रोंमी कोंकणींतय विमोचन करपाची दाखयल्ली इत्सा, गोंयचे फुलपाख्यांचेर केल्ल्या ह्या कार्याचे फळ कितलें गोड आसा ताचेंच पुरावे दितात.
‘गोंयच्या फुलपाख्यां’चे वतीन घालयिल्ले हे आनंदाचे, उर्बा दिवपी खीण.
अ) कोणाय मरतल्यांक वाटावपाचो यत्न करप आनी जिवदान दिवप.
शिक्षणीक कारण कुशीक दवरलें जाल्यार, जित्या फुलपाख्यांक गरजे भायर हाताळप चुकीचें. थोड्यांक तर कायद्याचें सरंक्षणूय आसता, म्हण्टकच ते मेल्यार पासून तांकां तशेंच सोडचें पडटा. पूण अशें कयदे आसुनूय जायते बेशिस्त ड्रायव्हर फुलपाख्यांक रस्त्यार चिड्डून मारतात. थोडे गाडयांचेर आपटून भेरेतात आनी तश्शें रस्त्यार पडून रावतात. आमच्या दोळ्यां सामकार असलीं जायतीं उदारणा घडटना दिसल्यांत. ह्या वेळार तांकां थोडोसोच आदार दित जाल्यार, जगपाची तीव्र इत्सा आशिल्ले परत उडूनय वतात आनी काळीज थंड करतात (Rescue act).
गौतम जल्मी
म्हायती तंत्रगिन्यान अभियांत्रिक
9764364269
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
