गोंयची ‘अर्थीक भलायकी’ बरे स्थितींत: निती आयोगाचो अहवाल

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

पणजी : निती आयोगान हालींच जारी केल्ल्या अहवाला प्रमाण गोंयची अर्थीक भलायकी बरे स्थितींत आसा. आयोगान दुसरे खेपो राज्यांचे अर्थीक भलायकेचें स्थैर्य दाखोवपीनिर्देशांक (एफएचआय) जारी केला. हातूंत ५४.७ गुणां सयत गोंय दुसरे सुवातेर आसा. जाल्यार ओडिशा (७३.१ गूण) पयल्या आनी झारखंड (५०.५ गूण) तिसरे सुवातेर आसा. हो निर्देशांक अर्थीक वर्स २०२३-२४च्या महालेखापाल (कॅग) अहवाल आनी राज्य सरकारांनी जारी केल्ल्या विवीध अर्थीक अहवालांवेल्यान तयार केला. अंदूं गोंयचो एक आंकडो फाटल्या वर्सा परस सुदारला.
राज्यांनी केल्लो दर्जात्मक खर्च, महसूल एकठांय करपाची करप्रणाली, वित्ताचे जापसालदारकेन केल्लें वेवस्थापन, रिणाचो निर्देशांक, रीण स्थिरताय ह्या पांच गजालींच्या आदारार क्रमवारी तयार केल्या.
राज्यांची वयक्तीक वित्तीय कामगिरी देशाचे अर्थीक उदरगती खातीर म्हत्वाची. हाका लागून एफएचआयंत राज्यांनी देशाचे अर्थवेवस्थेक दिल्ल्या योगदानाचोय अभ्यास केला. हातूंत राज्याची लोकसंख्या, वट्ट भौशीक खर्च, महसूल आनी वित्तीय स्थिरताय हांचो आसपाव आसा.
एफएचआय प्रमाण गोंयान दर्जात्मक खर्च करपांत ४९.५ गुण मेळयल्यात. पुराय देशांत दर्जात्मक खर्च करपांत गोंय देशांत आठव्या नंबराचेर आसा. महसूल एकठांय करपाचे करप्रणालींत गोंयान ८०.४ गुण मेळयत देशांत ह्या विभागांत पयलो नंबर मेळयला. वित्ताचे जापसालदारकेन केल्ल्या वेवस्थापन हे श्रेणीत गोंयान ४५ गुण मेळोवन चोवथो नंबर मेळयला. रिणाच्या निर्देशांकांत गोंय ५६.८ गुणां सयत देशांत णववे सुवातेर आसा. रीण स्थिरता विभागांत ४१.९ गुणां सयत गोंय दुसरे सुवातेर आसा.

आयोगाचीं निरीक्षणां
आयोगाने नोंद केल्ल्या निरीक्षणा प्रमाण, थकीत निधी वापर प्रमाणपत्रां (३,०२८ कोटी), प्रलंबीत बिलां (१९६ कोटी) आनी सामंजस्यांतलो कळाव हाका लागून राज्याच्या खर्चाच्या गुणवत्तेचेर परिणाम जाता. महसूल आनी जीएसडीपी प्रमाणांत उणाव जाला. २०२३-२४त रीण आनी जीएसडीपीच्या प्रमाण मर्यादे परस मात्शें चड जाता.