गुरूनिश्ठा

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

काणी आसा संत कबीराची.. संत कबीर म्हळ्यार नामनेचे संत कवी. जांच्या दरेक दोह्यांतल्यान जिविताचें तत्वगिन्यान उक्तें जाता. तांच्या दोह्यांतल्यान मनशाक ताच्या जिवितांतलो उजू मार्ग दिसूंक लागता. अशीच ही एक काणी संत कबीराची जी आमकां, आमच्या विद्यार्थी भावंडांक एक बरी देख दिता.
एका दिसा संत कबीर आनी तांचे सोळा शिश्य सत्संगांत आसतना ते सुवातेर एक कलिपुरूस आयलो. तो हात जोडून मुखार आयिल्ल्यान कबीरान सत्संग सांगपाचे बंद केलें. त्या वेळार त्या कलिपुरसान कबीराक म्हळें, कबीरजी, म्हाका तुमचे विशीं खूब आदर आसा, प्रेम आसा. तेन्ना हांव तुमचे खातीर कितें करूं ?
कबीरान तो कलिपुरूस आसा हें वळखल्लें. देखून ताणें म्हळें, “तुमीं म्हजे खातीर कांय करूं नाकात. कांय नाका म्हाका तुमचे कडल्यान. आनी जर हावें कितें तरी मागचें असो तुजो आगरो आसत, जाल्यार हांव इतलेंच मागीन की तुवें हांगासल्ल्यान बेगीनातल्या बेगीन वच्चें. तुका जमत ?”
कबीराचीं उतरां आयकून कलिपुरूस अपमानीत सो जालो. तिडकीन वतां वतां ताणें म्हळेंच, “कबीरजी, तुमकां म्हजी शक्ता खबर ना. ते मंथरेची आनी कैकयीची मत भ्रश्ट करून श्री रामाक चौदा वर्सांच्या वनवासाक धाडपी हांवूंच तो. आयज तुमी म्हजो अपमान केला. ताचें फळ हांव तुमकां भोगपाक लायतलोंच”, अशें म्हणत कलिपुरूस थंयच्यान कडसरलो.
दुसऱ्या दिसा कलिपुरसान एका दुबळ्या मनशाक फितयलो आनी कबीरा म्हऱ्यांत धाडलो. कबीरा सरी येत ताणें म्हळें, “कबीरा, तूं संत म्हण मिरयता आनी म्हाका फटयता ? पयर तुमी म्हज्या कडल्यान पन्नास रुपया उशणे घेतिल्ले ते म्हाका आत्तांच्या आत्तां फारीक कर. ना जाल्यार तुजे विशीं सगळ्या गांवांत पेरगांव घालून तुजी वाट लायतलों.” तागेलीं उतरां आयकून कबीराक अजापूच दिसलें. ताणें ताका म्हळें, “हें पळयात, हांवें तुमचे कडसून पयशे केन्नांच घेवंक नात. म्हणटकच तूं म्हज्या नांवान गांवांत पेरगांव घालून म्हजी बदनामी करतलो हाचें भंय हांव कित्याक बाळगूं?”
तो दुबळो मनीस तिडकलो आनी कबीराक गाळी सवत थंय सावन गेलो. मात,
..त्या दुबळ्या मनशान दिल्ल्या वायट उतरानीं कबीराल्या सोळा शिश्यांतल्या पांच जाणांचेर परिणाम जालो. ते येवजुपाक लागले, “ज्या अर्थीं त्या दुबळ्या मनशान कबीराक संवल्यो त्या अर्थान कबीरान नक्कीच त्या मनशा कडल्यान पन्नास रुपया घेतल्या आसत. अशे तरेन दीन-दुबळ्यांचे पयशे लुटपी गुरू आमकां नाका.” असो निर्णय घेवन ते पांच शिश्य कबीराक सोडून गेले.
तिसरे दिसा कलिपुरसान एका सावकाराक शिकोवन कबीरा कडेन धाडलो. सावकार कबीरा सरी आयलो आनी म्हळें, “आरे चोरा, संत म्हूण मिरयता आनी चोरयो करता ? काल म्हजे घरा कडेन आयिल्लो आसतना पडवेर खेळटल्या म्हज्या दोन वर्सांचे नातीच्या गळ्यांतली भांगरा सरपळी तूं घेवन गेलो. हाड ती सरपळी. हांव व्हरपाक आयला. ना जाल्यार पुराय गांवांत तोंड दाखोवपाची तुका संद दिवचो ना. “
कबीरान ताचीं उतरां आयकून ताका जाप दिली, “सावकारा काल हांव तुमचे घरा मुखा वेल्यान गेला खरों. पुणूऩ तुमच्या घरां भीतर सरूंकच ना. मागीर सरपळी चोरतलों कसों ?” कबीराचें स्पश्टीकरण आयकून तो सावकारय ताका चोर थारावन बुरश्यो गाळी संवत थंय सावन आपल्या घरा गेलो. ताचें उलोवणें कबीरान सोडून दिलें. मात उरिल्ल्या पांच शिश्यांनीं कबीराक दोशी थारावन तेय ताका सोडून गेले.
चवथ्या दिसा आनीक एक नवें प्रकरण उप्रासलें. कलिपुरसान एके नर्तकीक कबीरा सरी धाडलें. तिणे कबीराक म्हळें, “कबीरजी, काल रातीं तुमीं तुमच्या मनाची रिजवण करपा खातीर म्हजे कोठयेर आयले, म्हज्या हातांतल्यान सोरो पियेले आनी उपरांत पयशे दिय नासतना तुमी गेले. हांव म्हजे पयशे व्हरपांक आयल्या. म्हजे पयशे दियात.”
कबीरान पारखिलें ही नर्तकी त्या कलिपुरसाचे सांगणेनच आयल्या जांवये.
कबीरान तिका समजायत म्हळें, “माई, आयज पयलेच खेपे हांव तुका पळयतां. जाल्यार काल हांव तुजे लागीं कसो येतलो ?” कबीराचीं उतरां आयकून ती नर्तकी कबीराक वायट उतरां दियत आयिल्ले वाटेन परतून गेली. कबीरूय आपल्या सेवेंत भरसून गेले. हेवटेन उरिल्ल्या स शिश्यां मजगतचे पांच शिश्य विचारांत पडले. तांकां ते नर्तकेचीं उतरां खरींचशीं दिसूंक लागलीं. कबीरानूच तिचे कडेन फटिंगपणा केल्यां आसतलीं ना तर ती नर्तकी तशें उलोवचीच नाशिल्ली, अशें येवजून ह्या पांचूय शिश्यांनीं कबीराचो सांगात सोडून आपले घरा गेले. कबीरान तांकां कांयच स्पश्टिकरण दिलें ना. आपणा वांगडा एकटोच उरिल्ल्या शिश्याक मात ताणें म्हळें, “बाब पंदरा शिश्य म्हाका सोडून गेले. तूं तरी आतां कित्याक रावला? तूंय वचना ?”
कबीराचो प्रस्न आयकून हात जोडीत त्या शिश्यान जाप दिली, गुरुदेव म्हाका पुराय खात्री आसा तुमचे कडसून अशे तरेच्यो गजाली, चुको केन्नाच घडच्यो नात. तुमी त्यो करचेच नात. म्हाका तुमचेर पुराय विस्वास आसा. तेन्ना उपकार करून तुमी म्हाका तुमचे सावन पयस करूं नाकात.
शिश्याचीं उतरां आयकून कबीराचे दोळे भरून आयले. शिश्याची आपणाचेर आशिल्ली ती अभंग निश्ठा पळोवन संत कबीरान ताका आपणा वांगडा दवरून बरी शिकवण दिली. कबीराच्या मार्गदर्शनान त्या शिश्याच्या जिणेचें भांगर जालें.

  • उल्हासभाई