गिराण

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

गिराण हें उतर आमकां नवें न्ही. भुरगेपणा सावन आमी हें आयकत आयल्यांत. फरक इतलोच की आदल्या काळांत आमी तें पाळटाले. हालींसराक आमी आधुनीक जाल्यांत म्हणटकच आमी तें पाळनात. घडये कांय लोक पाळटात आसत.
गिराण म्हणल्यार कितें तें आमी जाणून घेवया. गिराणाचे दोन प्रकार असतात. सूर्यग्रहण आनी चंद्रग्रहण. पुनवे दिसा सूर्य आनी पृथ्वी हांचे मदीं चंद्र येता ताका सूर्यग्रहण म्हणटात. तर सूर्य आनी चंद्र हांचे मदीं पृथ्वी येता ताका चंद्रग्रहण म्हणटात. हरशीं लेगीत दोन व्यक्तीं मदीं तिसरी व्यक्ती आड येता तेन्नाय गिराणा भशेन स्थिती उद्भवता वा जेन्ना कोणाचेर वायट स्थिती उप्रासता तेन्ना गिराण लागलें अशेंय म्हणटात !
गिराणाक लागून वातावरणांतल्या तापमानाचेर, दर्यांतल्या उदकाचेर, वाऱ्याचे गतीचेर, वातावरणांतले आर्द्रतेचेर तशेंच पावसाचेरय परिणाम जावंक शकता. परतीचो पावस बी परत घुंवूंक शकता. गिराण संवसारांतल्या दरेक देशांत सारकेंच पळोवंक मेळना. तशेंच सगळ्या देशांत ताचो परिणाम एका सारको आसता अशेंय बी ना. कांय कडेन खग्रास, कांय कडेन सौम्य तर कांय कडेन गिराणाचो परिणाम शून्य आसता.
भुरगेपणांतलें आनी आयच्या काळांतलें गिराण सारकेंच आसता. पूण तेन्नाची परिस्थिती वेगळी आसताली. आमी वेध लागचे आदीं जेवताले. उपरांत उदक लेगीत पिनाशिल्ले. खायत जाल्यार पोटांत दुखतलें म्हणून भंय आसतालो. वेध सोंपतकच तुळशी पानां उडयिल्लें उदक न्हांवन जेवताले. वेध लागचे आदीं आनी ते सोंपता मेरेन गुरवार बायल मनशेक न्हिदोवन दवरतालीं. जल्मतल्या भुरग्याक व्यंग येता म्हणटालीं. गिराणाक गुरवार बायलेन आदोळेचेर फळभाजी चिरत जाल्यार जल्मा येतल्या भुरग्याच्या वोंटाक कातरो पडटा म्हणटाले.
आज परिस्थिती बदलल्या. आमकां याद पसून आसना केन्ना वेध लागले आनी सोंपले वा उपरांत न्हावन जेवंक जाय.
हांव जाल्यार म्हणन, आधुनीक काळांत हवामान दुशीत जावंक गिराणाची गरज ना. हरशीं म्हणून आमी दुशीत हवामानांतच जगतात. म्हणटकच आमकां गिराणाचे वेध पाळ्ळे ना म्हणून कांय फरक पडूंक जायना. म्हत्वाची गजाल म्हणल्यार, गिराणाच्या वेध काळात हॉटेलां, खाणावळी सदांपरस चड गिरायक जायत आसता !
16 फेब्रुवारी 1980 खग्रास सूर्यगिराणाचो अणभव ! ह्या दिसाच्या खग्रास सूर्यगिराणाचो हांव साक्षीदार आसा. वेध लागपासून वेध सोंपता मेरेन हांवें ताचें बारीकसाणेन निरिक्षण, परिक्षण करून अणभव घेतिल्लो. दनपरां तीन वरांचेर खग्रास सूर्यगगिराणाचे वेध लागले. खबरांपत्रांतले शिटकावणी प्रमाण आमी शेजारचे व्हडले पडवेर बसले.
वेध लागतकच वातावरणांत वेगळेंपण जाणवूं लागलें. जमनीर सावळ्यो हुळहुळटना दिसूंक लागल्यो. सवणीं, कुकडां, सुणीं, गोरवां संभ्रमांत पडून काचाबूल जावन हे वटेन ते वटेन धांवूंक लागलीं. गोठ्यांत आयलीं. आमी लेगीत काचाबूल जाल्ले. घडटालें तें अनपेक्षित, विचित्रच आशिल्लें. चार वरांचेर सांज जाल्ले भशेन हळूहळू उजवाड कमी जायत गेलो.
उपरांत चार मिनटांनीं हळूहळू परत उजवाड जावन परत वत आयलें. काचाबूल जाल्लीं सवणीं, सुणीं, गोरवां जाग्यार आयलीं. वातावरण सदचे भशेन जालें.

सूर्यगिराण आनीं जयद्रथ वधाचो संबंद !
महाभारतांतल्या पांडव कौरव महायुद्धांत खग्रास सूर्यगिराणाक व्हड म्हत्व आसा. कशें तें पळोवया. कौरव सेनापती द्रोणाचार्याल्या चक्रव्यूह रचनेंत अर्जुनपुत्र अभिमन्यून भितर प्रवेश करतकच सिंधू नरेश जयद्रथान ताची भायर सरपाची वाटच बंद केली. एकट्यान एकट्याच वांगडा युद्ध करपाचो आपलोच नियम मोडून कौरवांच्या सात महारथींनीं अभिमन्यूची निर्घृण हत्या केली. जयद्रथान खोंट मारून अभिमन्यूच्या प्रेताचोय अपमान केलो.
अर्जुनाक ही गजाल कळटकच “जयद्रथ फाल्यांचो सूर्यास्त पळोवंक जितो उरचो ना. ताचो वध करूंक शकलों ना जाल्यार आपूण अग्नी समाधी घेतलों ” अशी ताणें प्रतिज्ञा केली.
दनपार मेरेन कौरव सेनापती आनी महारथींनीं अर्जुनाक जयद्रथा मेरेन पावपाक आडमेळी हाडली. अर्जुनाची प्रतिज्ञा पुराय जायना अशें दिसूंक लागलें. तेन्ना श्रीकृष्णान आपलें सुदर्शनचक्र सूर्या मुखार धरलें. झुजा मळार सुर्यास्ताचें वातावरण जालें. जयद्रथ आनी कौरव महारथी खोशयेन “अर्जुन अग्नी समाधी केन्ना घेतलो ? ” म्हणून हिणसावंक लागले. शस्त्र सकयल दवरून तो रथावयल्यान सकयल देंवलो.
श्रीकृष्णान सूर्या मुखार धरिल्लें सुदर्शनचक्र काडलें, ते सरशीं परत उजवाड जावन वत आयलें. श्रीकृष्णान जयद्रथा कडेन बोट दाखोवन अर्जुनाक म्हळें ” हो पळय सूर्य आनीं हो पळय जयद्रथ. तुजी प्रतिज्ञा पुराय कर. ” ते सरशीं अर्जुनान जयद्रथाचो वध करून आपली प्रतिज्ञा पुराय केली.
वयली ही घडणुक भुरगेपणां सावन आमी आयकत आयल्यात. तेन्ना ही गजाल खरीच दिसताली. आजय भौतेक लोकां खरी दिसता. पूण 16 फेब्रुवारी 1980 ह्या दिसा सांजेच्या 3 ते 5 हे मजगतींत हांवें प्रत्यक्ष खग्रास सूर्यगिराणाचो अणभव घेत सावन श्रीकृष्णान सूर्या मुखार आपलें सुदर्शनचक्र धरून कांय मिनटां खातीर सूर्यास्ताचें वातावरण निर्माण केल्लें, हें म्हजें मन मानूंक तयार जालेंना ‌!
श्रीकृष्णान सूर्या मुखार सुदर्शन चक्र धरलें म्हणल्यार, त्या दिसा लेगीत आमी अणभविल्लें तसलें खग्रास सूर्य गिराण आशिल्लें, हें सेर्त. संशोधनाक लागून संवसार खूब फुडें पावला. आज आमचे कडेन पुराण आनी इतिहासांतल्या घडणुकांच्यो तारखो लेगीत आसात. गूगलाचेर लेख वाचतना म्हाका ह्यो वळी वाचूंक मेळ्ळ्यो !
“There was a Solar Eclipse between 3 pm to 5 pm on 21st December, 3139 BC which was a cause of Jayadrath’s death.”

रंजन नायक