भांगरभूंय | प्रतिनिधी
केंद्र सरकारान लोकसभेंत धक्को दिवपी आंकडेवारी उक्ती केल्या. फाटल्या णव वर्सांत- खास करून 2017 ते 2026 ह्या काळांत- गटार आनी सेप्टीक टांकयो निवळ करतना 622 नितळसाण कामगारांक मरण आयलां. सुरक्षेचीं योग्य उपकरणां बगर काम करतना घुस्मटून भोवतेक जाण मेल्यात. धक्को दिवपी गजाल म्हणल्यार ह्या कामगारांतल्या 52 कामगारांच्या कुटुंबांक अजून कसलीच अर्थीक लुकसाण भरपाय मेळूंक ना.
लोकसभेंत 622 जाणांक मरण आयिल्ल्यां विशींची ही म्हायती केंद्र सरकारान लोकसभेंत जाहीर केली, तरी प्रसार माध्यमांनी ताची दखलूच घेवंक ना. छापील माध्यमांनी- खास करून कांय दिसाळ्यांनी- ही खबर उजवाडायली खरी, पूण इलॅक्ट्रॉनीक माध्यमांनी- म्हणल्यार खबरां चॅनलांनी-तिचे कडेन पुराय आडनदर केली. खास करून कसलीय बातमी एक्स्लुझिव्ह आनी “ब्रेकिंग न्यूज” म्हणून प्रसारीत करपी चॅनलांक हो म्हत्वाचो अहवाल दाखोवचो अशें मात्तूय दिसलें ना.
आमच्या देशांत गरीब मजुरांचें जिवीत सामकें कवडीमोल म्हणटात तशें जालां. हे गरीब जियेतात काय मरतात हाचें कोणाकूच सोयरसूतक ना. अशा दुख्खाच्या घडणुकांनी जायत्या मानायांचो जीव गेला. फावो ते सुरक्षेचे उपाय नाशिल्ल्यान जायते कामगार उंच बांदकाम सुवातीं वयल्यान पडटात आनी ताका लागून मरण येता वा कायमचे अपंगुळ जातात. कांय कामगार उदकाच्या टांक्यांनी वा संडासांतल्या सेप्टीक टांक्यांनी पडून घुस्मटून मरतात. कांय जाण बंद गटारां निवळ करतना घुस्मटून मरतात जाल्यार कांय जाणांक खांब्यांचेर वीज काम करतना शाॅक लागून मरतात. अशा असैमिक मरणांचो आंकडो शेंकड्यांनी आसा. बळी पडपी नामनेची व्यक्ती आसत जाल्यार पुराय प्रशासकी यंत्रणा रोखडीच खडबडून जागी जाता. प्रसार माध्यमां तर 24 वरां ब्रेकिंग दाखोवन अक्षरशा आड्ड्यो मारतात.
पूण हांगा सादारण, गरीब लोकांच्या मरणाची कोणाकच काळजी दिसना; खरेंच- ते विचार करता आसतले- तो फकत एक गरीब मनीस; तो किते सेलिब्रिटी आशिल्लो, ताच्या मरणा कडेन कित्याक लक्ष दिवचें? थळाव्या अधिकाऱ्यांनी अशी मानसिकताय दवरल्या म्हणून आसूं येता की गरीबांक मरण आयले उपरांत तांकां न्याय मेळोवपा खातीर कोणूच फुडें सरनात. गरिबींत जल्म जावप हो, खरेंच, ह्या देशांत एक शाप. सेलिब्रिटींक न्याय मेळचो म्हूण इतले जागृत रावपी अधिकारी वंचितांक न्याय मेळोवपाचे बाबतींत तितलेच उदासीन दिसतात.
मनीस गरीब आसूं वा गिरेस्त, दरेक मनशाचें जिवीत अमूल्य आसता. समाजांतल्या दरेका वर्गान- सरकाराच्या बरोबर- मरणाच्या दर एका घडणुके कडेन संवेदनशीलतेन पळोवप गरजेचें.
प्रदुशणाक लागून भलायकी धोक्यांत
स्वित्झर्लंडांतल्या आयक्यूएअर संघटनेन हालींच संवसारीक प्रदुशणा विशींचो अहवाल उजवाडायला. तो भारताक एक धक्को जावन आसा. कारण तातूंत ह्या देशाचें वर्णन संवसारांतलें सव्या क्रमांकाचें प्रदुशीत राष्ट्र अशें केलां; ते भायर भारतांतलीं सगळीं मुखेल महानगरां आनी व्हड शारां- मुंबय आनी दिल्ली सयत-प्रदुशणाच्या विळख्याक बळी पडल्यांत अशें तातूंत नोंद केलां. हो अहवाल एकठांय करपाक पीएम 2.5 कणांचो-ज्ञात वातावरणीय प्रदुशणांचें-सांद्रतायेचें बारीकसाणेन विश्लेशण केलें. 134 देशांनी स्थापन केल्ल्या 30,000 जमनी वयल्या निरिक्षण केंद्रांचें जाळें वापरून संवसारांतल्या 7,300 शारांनी म्हायती एकठांय केल्ली.
अहवालांतल्या सोदाचो नियाळ घेतल्यार भारतांतल्या प्रदुशण संकश्टाची खरसाण स्पश्ट जाता. म्हत्वाचें म्हणल्यार संवसारांतल्या चड प्रदुशीत शारांचे वळेरेंत दिल्ली, मुंबय, बेगूसराय, गुवाहाटी, कोलकाता, हैदराबाद, चेन्नई ह्या सारक्या भारतांतल्या जायत्या मुखेल आनी नामनेच्या शारांचो आस्पाव आसा. ह्या शारांनी पीएम २.५ कणांची सांद्रताय- जिका मुखेल वातावरणीय प्रदुशण म्हणून वळखतात- दर घनमीटराक ५३.३ मायक्रोग्राम पातळेचेर पावल्या; संवसारीक भलायकी संघटनेन थारायिल्ल्या सुरक्षेच्या थरा परस हो आंकडो धा पटींनी चड आशिल्ल्याचें दिसून येता.
स्वित्झर्लंडांतल्या एका संघटनेचो हो अहवाल भारताच्या नागरिकां खातीर खूब भिरांकूळ आसा, कारण आयज देशांतलीं सगळीं मुखेल शारां प्रदुशणाच्या वजनाक लागून घुस्मटल्यांत. ह्या शारांनी रावपी नागरिकांचे जिणेक धोको निर्माण जाला. एके वटेन एकुणिसाव्या शेंकड्यांतल्या विलासी जिणे पद्दतीची एक आकर्शक चित्र उबें करप सुरू आसा. स्मार्ट सिटीचें सपन आमकां दाखयतात, तर दुसरे वटेन ह्या शारांचेंच “फुफ्फुस” प्रदुशणाक लागून अकार्यक्षम जावपाक लागलां. ह्या शारी नागरिकांची भलायकी पर्यावरणीय प्रदुशणाक लागून व्हड धोक्यांचीं जाल्यांत. ताका लागून थंयचे रहिवासी श्वसन, हृदय आनी रक्तसंचार ह्या दुयेंसांचो व्हड प्रमाणांत त्रास सोंसतात.
प्रदुशणाक लागून राष्ट्रीय राजधानी दिल्ली ही भिरांकूळ स्थिती आमी पयलींच पळयतात. परिस्थिती इतली गंभीर जाल्या की प्रशासनाक दिल्लींतल्या शाळा, म्हाविद्यालयांक सुटी जाहीर करपाचो वेळ आयला. मुंबयची वास्तवताय दिल्लीच्या वास्तवाचें प्रतिबिंब आसा; मुंबयंतय प्रदुशणाची पातळी सगळ्यांत चड जाल्या. ह्या प्रदुशणाक लागून निवळ हवा मेळप हें लोकां खातीर एक दुर्लक्षीत विलासीपण जालां- आतां लोकांक निवळ हवेचो उस्वास घेवपा खातीर पयशे फारीक करचे पडटात. मुंबय आनी दिल्ली सारक्या दाट लोकसंख्या आशिल्ल्या महानगरांनी “ऑक्सिजन बार” उदेल्यात, जंय नागरिक वराक 200 ते 500 रुपया मेरेन ऑक्सिजन खरेदी करतात. हें सगळें आसून लेगीत आमी हातूंतल्यान बोध घेवपाक अपेशी थारल्यात. ह्या मुखेल शारांनी वाहनांचो आंकडो मळबाक तेंकला. व्हड शारांनी प्रत्यक्षांत वाहनांचो आंकडो मनशाचे लोकसंख्ये परस चड आसा. धुल्ल, उद्देगीक धुंवराचें उत्सर्जन, बांदकाम सुवातीं वयल्यान येवपी कण, रानां कापप, संवसारीक तापमान वाडत वचप आनी प्लास्टीक कोयराची भिरांत अशे जायते घटक सामुहीकपणान प्रदुशणाचो आलेख सदांच वाडयतात.
वाडत वचपी प्रदुशणाक आळाबंदा हाडपा खातीर कळाव करिनासतना ठोस उपाय करचे पडटले. उद्देगीक धुंवराच्या राशींतल्यान प्रदुशणाचें उत्सर्जन उणें करपाक अत्याधुनीक तंत्रगिन्यानाचो उपेग करप गरजेचें आसा. गाडयांच्या नियंत्रणा खातीर गरज पडल्यार खर उपाय-जशे की ‘विषम-सम’ येवजण चालीक लावची पडटली. प्रदुशणाचेर आळाबंदा हाडपा खातीर युरोपीय राश्ट्रांनी आपणायिल्ल्या उपायांचेर आमी अभ्यास करचो. नागरिकांनी भौशीक येरादारी वेवस्थेचो चडांत चड वापर करचो पडटलो. ते भायर कोयर योग्य रितीन वेगळे करप आनी विलो लावप, तशेंच सौर उर्जेचो वापर करपाचेर भर दिवचो. झाडां रोवपाचे उपक्रम हातांत घेवंक जाय आनी रोयिल्लीं जगोवचीं पडटलीं. सरकार, प्रशासन आनी नागरिकांच्या सामुहीक यत्नांक लागूनच प्रदुशणाचो हो राक्षसी धोको नियंत्रणांत हाडूंक मेळटा.
श्याम ठाणेदार
9922546295
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
