गरज नव्या लिंग विरयत उतरांची

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

हालींच आमच्या देशाच्या राष्ट्रपती या सर्वोच्च पदार वेंचून आयिल्ली एक महिला, द्रौपदी मुर्मू हांकां काँग्रेस पक्षाचे एक फुडारी अधीर रंजन चौधरी हांणी संसदेच्या सभाघरांत ‘राष्ट्रपत्नी’ म्हूण संबोधली. हे खातीर थंय हाजीर आसलेले कांय भाजपा खासदार खुबळ्ळे आनी तांणी श्री चौधरी हाचो खर उतरांनी निशेध केलो. उपरांत त्या काँग्रेसच्या मुखेल्यान आपणाली चूक मान्य केली. आपणाक हिन्दी सारकी कळना म्हणून आपणें अशें म्हणलें, अशें ताणें सांगलें. आपणाले हे चुकीक लागून आपणाक भोगसुचो अशी लेखी विनवणी चौधरी हांणी उपरांत नवे राष्ट्रपतीक केली.
अधीर रंजनान नवे राष्ट्रपतीक राष्ट्रपत्नी कित्याक म्हूण म्हणली काय? घडये ताचो तर्क असो आसुयें : पती ह्या शब्दाचें बायल रूप पत्नी. देखून वेंचून आयिल्ल्या दादल्या मनशाक जर राष्ट्रपती म्हण्टात जाल्यार मागीर वेंचून आयिल्ले बायल मनशेक राष्ट्रपत्नी म्हणप सारकें जाता. खा. चौधरीचो हो वयलो युक्तीवाद चुकीचो आसा. कारण ‘पती’ ह्या उतराचो अर्थ एखादे बायलेचो घोव हें खरें. मात ह्या शब्दाचो अर्थ फक्त वयर सांगला तितलोच ना. ताका आनिकूय कांय अर्थ आसात. ‘पती’ ह्या शब्दाचे हेर अर्थ म्हळ्यार स्वामी, मालक, पालक बी. रघुपती म्हळ्यार श्रीराम. रघु कुळाचो स्वामी. गणपती म्हळ्यार संघनायक, छत्रपती म्हळ्यार सार्वभौम राजा. अधिपती म्हळ्यार राया. कुलपती म्हळ्यार एखाद्या विद्यापिठाचो मुखेल अधिकारी.
पूण पती ह्या उतरा वरी पत्नी ह्या उतराक मात तरेकवार अर्थ नात. पत्नी ह्या शब्दाक फकत एकूच अर्थ आसा तो म्हणजे एखाद्या घोवाची बायल. घरकान्न म्हणून राष्ट्रपतीक राष्ट्रपत्नी म्हणप चुकीचें थारता. खासदार चौधरी हांणी मागिल्ली माफी सारकी आसा. पूण, हाचो अर्थ मात असो न्हय की राष्ट्रपती पदार वेंचून आयिल्ले एखादे बायलेक राष्ट्रपती म्हणप सारके आसा म्हूण. जे प्रमाण अस्तुरेंक राष्ट्रपत्नी म्हणप चुकीचें तेच प्रमाण तिका राष्ट्रपती म्हणप हेंवूय चुकीचें. कारण पती हो मुदलांत एक पुरुशी- लिंगी शब्द. हांवे वयर उल्लेख केल्यात ते शब्द म्हळ्यार रघुपती, गणपती, छत्रपती, अधिपती, कुलपती, सेनापती हें सगलें दादले लिंगी शब्द. आनी ‘राष्ट्रपती’ हें उतर वयल्या सगल्या शब्दांच्या पंगतीक बसता. देखून एखादे अस्तुरेक राष्ट्रपती म्हणप चुकीचे जाता.
हांगा एक संदर्भ आमकां वाट दाखोवपी आसा. महात्मा गांधी हांकां पयले फावट राष्ट्रपिता म्हूण संबोधलो तो नेताजी सुभाषचंद्र बोस हांणी. उपरांत स्वतंत्र भारताचे घटनेंत महात्माजीक देशाचो राष्ट्रपिता हो भोवमान ओंपलो. आतां आमी एक कल्पना करुया. जर गांधीजी एक पुरुश नासून महिला आसलो जाल्यार आमी तिका राष्ट्रपिता म्हणटले आसले व्हय? निखालस ना. आमी तिका राष्ट्रमाता म्हणटले आसले. ह्याच न्यायाक धरुन आमी श्रीमती प्रतिभा पाटील आनी श्रीमती द्रौपदी मुर्मू ह्या म्हान अस्तुऱ्यांक राष्ट्रपती म्हणप समा जायना.
एक काळ आसलो जेन्ना समाजांत दादल्यांचें वर्चस्व चलतालें. बायलांक गृहीत धरताले. तेद वेळा पुरुश प्रधान शब्द मार झेतान भासांनी मिरयताले. इंग्लीश भाशेत जेन्ना man is a rational animal अशें म्हणटाले तेन्ना man ह्या उतरांत women हें उतर आसपावलां अशें लोक मानताले. all man are mortal ह्या वाक्यांत man ह्या उतरांत women हें उतर आसपावलां अशें लोक ग्रहीत धरताले. पूण आयज जमानो बदल्ला: आयज सगळ्यांक समानतायेचें वारें व्हांवता. देखून जायत्या इंग्लीश शब्दां भितर आतां बदल जाल्ले दिसतात. आता man ह्या उतरा वाट्याचे person हें उतर वापरतात. batsman ह्या किक्रेट खेळगड्याक batter म्हणप पसंत करतात.
भारतीय भाशांनीय बी खुबशीं उतरां बदलपाची गरज उप्रासल्या. इतिहास काळा सावन आमच्या भाशांनी दादल्या लिंगांक उंचेली सुवात आसा. घडये might is right ह्या तत्वाचेर तें आदारिल्लें आसुये. कारण सामान्यतायेन सैमीक नदरेन दादलो हो बायले परस ताकदवान आसता. बैल हो गाये परस बळीश्ट आसता आनी रेडो म्हशी परस, हे सत आसा. म्हणून घडये स्त्रिलिंग उतरां परस पुरुश लिंगी उतरां वजनदार जाले जावये. पुरुशार्थ हें उतर ह्या म्हणण्याची गवाय दिता. आदल्या काळांत आमच्या गोंयांत लेगीत एकादे कर्तबगार अस्तुरेक बाब म्हूण संबोधपाची चाल आसली. आमी ओपिनीयन पोलाचो बापूय सोदतात. आवय सोदीनात! फाटल्या शेंकड्याच्या सातव्या दसकांत कांय जाण श्रीमती इंदिराजीक ‘The only man in the cabinet’ म्हूण संबोधताले!! पूण आदल्यो गजाली आतां उपेगी नात.
आतांचो जमानो समानतायेचो. ह्या बऱ्या बदलाक येवकार दिवन आमच्या भासांतली कांय उतरां लिंग विरयत करपाची गरज आसा. भितल्लें एक उतर म्हळ्यार ‘राष्ट्रपती’ हें.

प्रदीप लवंदे
9923292022