खोशी पालक- काळाची गरज

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

निमणो खंयचोय मनीस बरो वा वायट नासता. मनीस, मनीस आसता. आनी मनशाक ‘मनीस’ म्हण पळोवप हाचे सारकें मनीसपण ना. आपल्या मतांनी दुसऱ्यांचें आयुश्य रंगोवप, हें खंयच्याच दृश्टीकोनांतल्यान बरें लक्षण न्हय.

इन्स्टाग्राम पयर स्क्रोल करतां करतां एक रील आयलो. रील पालकत्वाचेर आशिल्लो. आशय आवडिल्ल्यान हांवें यू- ट्यूब चॅनल सोदून काडलो (Amuk Tamuk – Marathi). पुराय एका वराचो व्हिडियो हांवें एकेच बसकेंत सोंपयलो. मुलाखत घेवपी ओंकार जाधव हाणें बाल मनोतज्ञ डॉ. भूषण शुक्ल आनी शीतल बापट हांचे लागीं संवाद सादिल्लो. विशय रंजक – ‘अती- पालकत्व’ (overparenting), आनी ताचेर भासाभास करपी डॉ. शुक्ल हांच्यो जापो तर ताच्याकूय रंजक. व्हिडियो सोंपतना दर एकल्याक दिसचें, आपलोय आवय/ बापूय अशाच विचारांचे आसल्यार कितलें बरें जाता आसलें.
‘अती- पालकत्व’ म्हणल्यार कितें? ह्या प्रस्नाक दोतोरान फावो तशी जाप दिली. खंयचें पालकत्व अती आनी खंयचें पालकत्व ‘सामान्य पालकत्व’ हें सांगप सोंपें न्हय अशें ते म्हणटात. कोणें कोणाचेर कितलो मोग करचो, आनी खंयचो मोग ‘अती’ हें सांगप जितलें कठीण तितलेंच ‘सामान्य पालकत्व’ आनी ‘अती-पालकत्व’ हाचेर ठामपणान व्यक्त जावप कठीण. कारण कांय घरांत अमकेच गजालीक धरून अतिरेक जाता. उदाहरण म्हूण तांणी सचिन तेंडुलकरांच्या आवय- बापायन जसो क्रिकेटीक धरून आग्रो धरलो तसो शाळे बाबतींत धरलो ना, अशें सांगलें. ते म्हणटा, जर तुमी सगळें सोडून एकेच गजालीक धरून चिंतत बसता जाल्यार, खंयची तरी तार घुसपल्या हें समजुवप गरजेचें. तुमी स्वताचे कले बाबतींत वा वेवसाया बाबतींत चिंतत बसता जाल्यार ती एक सादी गजाल. पूण, जेन्ना भुरग्यां बद्दल चिंतत बसता आनी तांचे खातीर आपले जिणे कडेन तडजोड करपाक लागता, सभावीक जिणेच्यो गजाली कडेक दवरून जर तुमचीं भुरगींच तुमच्या जिविताचो केंद्र्बिंदू जावन जर बसल्यांत जाल्यार कितें तरी गडबड जाता, माऽऽत्शें ‘अती’ जाता अशें म्हणपाक शकता.
पालकत्कव म्हणल्यार दोन मनशां मदलो संबंद, एक भुरगें आनी पालका मदलो संबंद. भुरगें अजाण आशिल्ल्या कारणान पालकाच्या वैयक्तीक सभावान तो संबंध फुडें सरता. एक बायल, आवय जावपाची अशें कळतना तिचो स्वता आंगाचो ताबो दुसर्‍याच्या हातांत वता. ‘पोटांत वाडपी भुरग्याचें बरें जावचें’ हे स्किमे खाला आवय कितें खातली, कितें घालतली, कशी भोंवतली, खंय भोंवतली हे निर्णय दुसरीं घेवंक लागतात. भुरग्यांची जापसालदारकी सांबाळपाचे घुंवळेंत आवय/बापूय स्वताच्यो सामान्य गरजो, सपनां आनी अस्तित्व विसरतात. तीं शुद्देर येतासर जिविताचे वाटेर खूब पयस पाविल्लीं आसतात.
बाळंतेरा उपरांत जावपी मानसीक त्राण अस्तुरेक कितलो त्रास दिता आनी तो त्रास कितलेशेच म्हयनेच चलता हाचेर दोतोरान उजवाड घालो. मनोविज्ञान क्षेत्रांत ताका “पोस्टपार्टम ब्लूस” अशेंय म्हणटात. ते उपरांत बापाय परस चड, आवयचेर भुरग्याच्या पालकत्वाची जापसालदारकी येता. ‘आवयन आपल्या भुरग्या खातीर त्याग केलो’, हे गजालीक समाजांत इतलें गौरवीत करून दवरलां की आवय सुद्दा एक मनीस आसता, तिच्योय मानसीक गरजो आसतात हे आमी समजुपाचे पलतडीं पावल्यात.
अती- पालकत्वा खातीर समाजांत अशे तरेन जमीन तयार करून दवरिल्ली आसा की ताचेर भुरग्यांचें बीं पडलें म्हणटना त्या बिंयेचो रूख जावंक वेळ वचना. हातूंत गुन्यांव कोणाचो हें चिंतचे परस आवय/ बापाय खातीर एक चळवळ सुरू जावपाची गरज आसा. तीं एका विचाराची गुलाम. हे गुलामगिरींतल्यान भायर पडप हे तांचे खातीर, तांचे भुरग्यां खातीर आनी समाजा खातीर भोव गरजेचें अशें मनोतज्ञ डॉ. शुक्ल म्हणटात.
कांय पालक तर भुरग्यांचेर घारी सारखी नदर दवरून रावतात. दर भुरगें विंगड विंगड सभावाचें आसता आनी आवय- बापायच्या कृतींचो सगळ्यां भुरग्यांचेर एका सारको प्रभाव पडना. एक धाडसी, बिंदास्त आनी उद्योगी भुरगें पालकां कडेन बेगिनांतल्या बेगीन फट उलोवपाक शिकतलें. भिवकुऱ्या सभावाचें भुरगें आवय/बापायचेर खूब विश्वास दाखयता. आवय बापायचेर गरजे परस चड विश्वास आसप हें बरें न्हय. कारण मागीर आवय बापायच्यो मर्यादा भुरग्यांच्योय जातात. भुरगो स्वताचेर विश्वास दवरूंक उणो थारता. अती काळजी करपी पालक सुरवातेक खूब मोग करपी दिसता खरें. पूण काळजेचो उगम मोगांतल्यान जावंक येना. काळजेचो उगम भंय वा दुगदूग (अँगझायटी) आसा अशे दोतोरान उक्तायलें. मोग आसतां थंय भंय आसुंक येना. वेल्यान मोग आसा थंय मुखारल्या मनशाचो आत्मविश्वास आनीक वाडटा. अती काळजी केल्यार भुरग्याकूय दिसचें की आपूण नाजूक, म्हजे कडेन ती गजाली जावचिना. आपल्या पाल्याक कसलेय गजालींत नापास जावचे पसून वाटावपा खातीर तांकां कांय गजाली करपाकूच दिवप ना. आपणें सोंसलां तें आपूण आपल्या भुरग्याक केन्ना भोगूंक दिवचों ना, आपूण ताचे जिणेच्या ल्हानांतल्या ल्हान वादळाक दोंगर जावन आडायतलों. अशे विचार खूब सामान्य दिसतात. पूण, ते खरपणान भुरग्यांचे मानसीकताये वांगडा खेळटात. जाका केन्नाच कसल्या संकटा मुखार उबो केलो ना तो अकस्मात खंयच्या वायट प्रसंगाक तोंड दिवंक शाबूत आसतलो काय? ‘आपूण ह्या संकटांतल्यान स्वताक वाटावंक शकता’ असो ताचो विश्वास तरी आसतलो काय? ह्या व्हिडियोच्या माध्यमांतल्यान ‘अती-पालकत्वा’ मदल्या जाय त्या विशयांचेर जाय तसो संवाद जाल्लो दिसून येता.
भुरगीं, आवय/ बापूय सांगिल्ली गजाल करना तर तीं करतल्या गजालींचें अनुकरण करता. कितलें धाडायले-हाणले म्हणून भुरग्यांचे अंतरंग बदलूंक शकना. तांकां वायट उतरांचें वीख खावन, बर्‍या सभावाची अपेक्षा करप म्हणल्यार उदक घालिनासतना कार्तिंकांत रोंपे वाडपाची वाट पळयल्या सारकें जालें. जंय एक ओंवळीचें बीं रोयलां, थंय तूं कितलें माडयलें, धाडायलें, बडयलें, माड्डिलें म्हण आंब्याचें कलम वयर सरचे ना. वयल्यान त्या बिंयेक फावो तशी भोंवतण सांबाळ्ळ्यार तो रूख फाल्यां तुजेंच आंगण परमळयतलो.
भुरग्यांच्या जगांत कितें चल्ला हाचो पालकांक फक्त अंदाज येवंक शकता. तांचें जग खरेंच कशें हे फकत भुरगींच जाणा. धा वर्सां उपरांत संवसार खंयचें वळण धरतलो हाचो नियाळ आतांच लागू इतकी तरी मनशाच्या मेंदवान प्रगती केल्ली ना. भुरग्यांचो फुडार रंगयाळो जावपाचीं सपनां पळोवचे परस, ताचें वर्तमान सोबीत करपाक पळोवचें. तांचे ल्हान ल्हान खीण खोशयेच्या उदकान भिजोवचे.
पालकान, आपल्या पाल्याक खंयचोय प्रसंग धिटायेन हाताळपाक आपूण कितले बेगीन सक्षम करतलो हाचेर भर घालपाची गरज आसा.
तुजो हेतू, तुजीं तत्वां, तुजीं मुल्यां हीं भुरग्यां मेरेन तुज्या सभावांतल्यान पावता. तूं कितें चिंत्ता, हाचे परस तूं कसो जगता हाचेर भुरग्यांचें चड लक्ष आसता. तूं सदां दुख्खाचें सांवट माथ्यार मारून भोंवता आनी भुरग्यांक खोशी कशें रावप हाचेर व्याख्यानां दिता जाल्यार खरोच तो भुरगो मनांतल्यान खोशी जावंक शकतलो काय? तुमी मनान खोशी ना जाल्यार भुरगो दिगंताकूय हात लावन आयल्यार तुमकां तें थोडेंच दिसत. आपली उमेद आपल्या हातांत आसता. स्वताचे उमेदीची जापसालदारकी दुसऱ्यांच्या हातांत दिल्यार स्वता हातांत दुखणें उरता. हाची दरेकाक जाणीव आसप भयंकर गरजेचें.
भुरग्यांक गरज आसता एका विश्वासू मनशाची. जाचे कडेन तीं उघडपणान कितेंय सांगपाक शकतात. दर एका पालकाचो आपल्या भुरग्यांचेर मोग आसताच. तो आसचोच. मळबभर आसचो. गजाल अशी की, खंयचेय गजालीचो अतिरेक जातना तो सोंसूं नज जाता. अतीपालकत्व एक असो विशय, जो उघडपणान खूब अशा घरांत वावुरता पूण ताचेर जाय तशी भासाभास जाल्ली दिसून येना. “आवय, तुका चिंता जाता म्हण म्हाका भायर सरपाचें आडायत वचूं नाका गे” अशें नमळायेन सांगल्यार, “आपल्याक बरें वायट शिकोवं इतके वयल्या पांवड्यार पावलें तूं?” म्हणपी सांवार, धा घरां मदल्या स घरांत तरी जातलो.
निमणो खंयचोय मनीस बरो वा वायट नासता. मनीस, मनीस आसता. आनी मनशाक ‘मनीस’ म्हण पळोवप हाचे सारकें मनीसपण ना. आपल्या मतांनी दुसऱ्यांचें आयुश्य रंगोवप, हें खंयच्याच दृश्टीकोनांतल्यान बरें लक्षण न्हय. मागीर तो दुसरो मनीस आपलो भुरगोय जावं. जांच्या विचारांचें सारें आमच्या जिविताच्या रोंपट्याक पडटा, तांणी आमचेय विचार तशेंच वळण घेतात. भुरग्यांच्या मनाच्या रोंपट्यार पडपी पयलें सारें हें पालकांच्या विचारांचें आसा. बर्‍या विचारांक आपणावन, स्वताच्या गरजांची जाणीव दवरून उमेदीन जगुया, उमेदीन जगपाक दिवया.

उपमा गांवकार
9421591502