खुणो पुसूंक जातल्यो ?

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

पुर्तुगीज गोंयां जाग्यार मूळ भारतीय गोंय तयार करूंया. हें एकूच काम केल्यार पुरो. आनी हाका कोणाचोच विरोध आसचो ना. वयल्यान कारवार, जोयडा, सुपा, हल्ल्याळ, खानापूर, दोडामार्ग, कोंकणांतले कांय वाठार खुशालभरीत जातले.

बेतलांत जाल्ले एके कार्यावळींत गोंयच्या मुख्यमंत्र्यान गोंयांतल्यो पोर्तुगिजांच्यो खुणो पुसून उडोवपाची भास केली आनी हाचेर
गोंयभर चर्चा सुरू जाली. एका पाद्रीक हो वसाहतवाद दिसलो. गोंय सरकार पोर्तुगिजांच्याच मार्गान वचूंक सोदता, असो भास ताका जालो. जावपाचोच, कित्याक जावचोना? पोर्तुगिजांची गोंयांतली सगळ्यांत व्हडली खूण म्हणल्यार क्रिस्तांव धर्म अशें म्हणल्यार अतिताय जावची ना. आयज गोंयांत जे क्रिस्तांव आसात ते पुर्तुगिजांनी गोंय घेतले उपरांत धर्म बदलिल्ले लोक. पुर्तुगिज मिशनर्‍यांनी बाटयले म्हूण तर ते क्रिस्तांव जाले. ही खूण आससर पुर्तुगिजांक आमी कशे विसरूंक पावतले? धर्म बदलपा खातीर ह्या लोकांचेर जे कितें अत्याचार जाले ते कशे विसरूंक जायत? आतां ही खूण कशी पुसतले? ही खूण पुसतले जाल्यार ह्या लोकांनी आपल्या मूळ धर्मांत येवचें पडलें ना? म्हणजेच जें कितें ताणीं केल्लें तेंच हें सरकार करूंक सोदता काय कितें असो भंय पाद्रीक पडप आनी ताका वसाहतवाद येवजप साहजीक. पूण ही खूण पुसप कितें सोपें काम तर? आनी ताणीं बरें थारायलें म्हूण मूळ धर्मांतले लोक तांकां सोंपेंपणान आपले मदीं घेत? तांकां ते ते जातींत सुवात मेळत? मेळत तांकां आपलेपण आनी रेश्पेत? केन्नातरी अपघातान ते बाटिल्ले हो दाग पुसून वचत?
तशें पळोवंक गेल्यार ह्यो खुणो पुसपाची भास उलोवप एकेतरेचीं पिशेपणां म्हणचीं पडटलीं. कितें- कितें म्हणून पुसतले तुमी? जे लोक देव आनी धर्म सांबाळूंक गांव सोडून पळून गेले तांकां परते हाडून तांच्या मूळ गांवांत वसयतले? कांय लोक तर गोंय सोडून गेले. कोण कर्नाटकांत पावले, कोण केरळाक पावले. ह्या सगळ्यांक परते हाडप शक्य जातलें? आनी गांव सोडून पळून गेल्ले परतले नात जाल्यार खुणो कश्यो पुसतले? ह्यो खुणो थंयच उरतल्यो न्हय? मदीं सरकारान पुर्तुगिजांनी मोडिल्लीं देवळां परत बांदतले म्हणपाचें जाहीर केल्लें. सरकार फकत घोशणा करता. पूण ती करतना हें काम करूंक जातलें काय ना हाचो विचार करिना. हाका लागून घोशणा घोशणाच उरतात. आतां देवळांचेंच पळोवंया. खांडोळेचें महागणपतीचें देवूळ पयलीं दिवाडे आसलें म्हणपाचें इतिहास सांगता. बाटाबाटी वेळार भक्तांनी देवाक माथ्यार घेवन गांव सोडलो आनी दोन- तीन कडेन फिरून निमाणें आयज आसा त्या जाग्यार देवूळ जालें. मूळ देवूळ जंय आशिल्लें त्या जाग्यार शिमितेर बांदल्या म्हणपाचें कांय लोक सांगतात. आतां सरकारान जरी थारायलें तरी लोक तयार जातले? शिमितेरींत देवूळ बांदतले? कोण जातलो तयार हे गजालीक? आनी सद्याक जें देवूळ आसा ताचें कितें? थंयचोच देव तर हांगा आयला न्ही?
जें कितें घडलें तें लोकांनी मानून घेतलें. लोकांनी नव्यान जगपाक सुरवात केली. जंय ते पावले थंय ताणीं आपलो नवो संवसार उबो केलो. नवीं देवळां, नव्यो मठयो उबारल्यो. गोंय मुक्त जातकूच तर लोकांनी पयलींच्या गांवांत जंय जागो मेळटा थंय पयलींची याद म्हणून त्या देवांचीं नवीं देवळां बांदलीं. सगळे आपुलकेन रावंक लागले. हिंदू फेस्तांक वचूंक लागले, क्रिस्तांव जात्रांनी भोवंक लागले. सगळें बरे भाशेन चल्लां आसतना मदींच हीं नाका आशिल्लीं किजिलां कित्याक म्हणून तयार करपाचीं? कितें गरज आसा ताची? पोरण्यो यादी जाग्यो करप म्हणजेच पेखिल्ली खवळी काडपा सारकें. पेखिल्लो घाय परतो जितो करपाची खर्‍यांनीच गरज आसा? सगळे गोंयकार भावपणान जगतात ताका बाधा हाडुंकूच जाय?
तशें आयचें गोंय हीय पुर्तुगिजांचीच खूण. पयलींचें गोंय अशें नासलें. इतिहासकार सांगतात ते प्रमाण पयलींच्या गोंयच्यो सिमो बर्‍योच व्हड आसल्यो. गोंय वा अपरांत हें दमणगंगा ते गंगावली आनी सह्याद्री ते समुद्र अशें पसरिल्लें. मुंबय तर पुर्तुगिजांनी ब्रिटिशांक दोत म्हणून दिल्ली. रवींद्रबाब केळेकार सदांच म्हणटाले, गोंयांपरस व्हडलें गोंय, गोंयां भायर आसा. अर्दें महाराष्ट्रांत तर अर्दें कर्नाटकांत. आयचें गोंय म्हणल्यार पुर्तुगिजांनी घेतिल्ल्यो पोरण्यो आनी नव्यो काबिजादी. पुर्तुगिजांनी जितलो वाठार जिखलो तितलोच वाठार गोंय जालो. हेर वाठार भायर उरलो. ही खूण पुसपाची तांक आसा व्हय तुमच्यांत? आसा जाल्यार भोंवतणचे वाठार गोंयांत हाडपाचें काम करात. पुसुंया ही पुर्तुगिजांची व्हडली खूण. पुर्तुगीज गोंयां जाग्यार मूळ भारतीय गोंय तयार करूंया. हें एकूच काम केल्यार पुरो. आनी हाका कोणाचोच विरोध आसचो ना. वयल्यान कारवार, जोयडा, सुपा, हल्ल्याळ, खानापूर, दोडामार्ग, कोंकणांतले कांय वाठार खुशालभरीत जातले.
पूण हें करपाची वान्सा आसूंक जाय. हें एका दिसान जावपाचें काम न्ही. पूण सुरवात तर करूंक जाय न्ही. खर्‍यांनीच जर तुमकां पुर्तुगिजांच्यो खुणो पुसपाच्यो आसत तर सगळ्यांत पयलीं ही खूण पुसात. पुर्तुगिजांचे गुलामींत आशिल्ले वाठार म्हणजे गोंय हो दाग पुसात. मूळ गोंय एक करात. खूबश्या मळांचेर गोंय समृद्ध जावंक पावतलें हातूंत दुबाव ना. पूण हें घडपाची शक्यता खूब उणी. कारण आमकां फकत राजकारण करचें आसा. परिणाम मागीर कितेंय जायनात, आमकां सत्ता कशी मेळटली इतलेंच पळोवचें आसा. ते खातीर मतांचें धृविकरण गरजेचें. म्हणुनूच कितेंतरी उलोवन भौसाक खुबळावन घालप गरजेचें. सद्याक तरी तेंच चल्लां काय दिसता. नासल्यार केन्ना पुर्तुगिजांनी मोडिल्लीं देवळां बांदतले म्हणप, मागीर पुरावे सोदपाचें नाटक करप आनी उपरांत मोडिल्ल्या देवळांचें स्मारक उबें करपाचें थारावप. पिशांक पिंपळ दाखोवप हाचेपरस वेगळें तर?

अभयकुमार वेलिंगकार
9423884687