भांगरभूंय | प्रतिनिधी
गोंयांत पुर्तगेजा काळार तीन धर्मांचे लोक रावताले. हिंदू, क्रिस्तांव आनी मोयर. हेर कांय लोक हांगा आशिल्ले. मोदी नांवाच्या एका पारश्याक हांव वळखलां. सगले बरे भशेन चलताले. भावपण म्हणजे कितें तें तेन्नाच्या गोंयांत येवन पळोवपाचें. सगल्यांक एक देख कशी.
हिंदू आपली चवथ, दिवाळी, पाडवो, शिगमो, बी मनयताले. क्रिस्तांव नाताल, निमाणो शुक्रार, पास्कांचो आयतार, बी आनी मोयर दोन ईद आनी हेर. पूण खंयचीच परब मनयतना कोणूच केन्नाच दुसऱ्या धर्मिया कडेन दुस्वासान वा कुन्नाटेपणान वागलो अशें मात जालें ना. उरफाटें, दुसऱ्याच्या उत्सवाक हातभार लायलो आनी भावपणान जगले अशेंच सदां चलतालें. चल्लें. आतांचें खदूळ वातावरण तेन्ना नाशिल्लें. पुर्तुगेजाची कोदिगु कोमुं सिव्हील (Common Civil Code) अजुनूय तश्शी चलता, पूण हवा दुशीत जाल्या.
पणजे, ग्रामदेवता श्रीमहालक्ष्मीच्या देवळांत चैत्र पुनवेचो उत्सव जाता. चैत्र पुनव आनी निमाणो शुक्रार सामके लागीं लागीं येतात – केन्नाय एकाच दिसा. केन्ना तरी आब्रीलांत. एका वर्सा दोनूय उत्सव एकाच दिसा आयले, जशे फाटल्या कांय वर्सांनी आयल्यात. चैत्र पुनवेक वा हनुमान जयंतीक मोटे उमेदीचें वातावरण आसता. त्या दिसा रथ नाचयतात आनी देवूळवाड्यार तो भोंवता. धोल- तासो- सुंवारी वाजयत गाजयत श्रीहनुमान वाड्यार भोंवाडो मारता. (तेन्ना रथ इगर्जे कडल्यान वतालो). तशेंच त्याय वर्सा जालें. हिंदू उमेदीन वाजयत गाजयत रथ नाचयतात जाल्यार क्रिस्तांव बावडे जेजूक खुरसार मारला म्हणून दुख्खांत. एके वटेन एका देवाचो जल्म जाल्यार दुसरे वटेन दुसऱ्याचें मरण (पायशांव इ मोर्त). घणघण आनी ढमढम लागीं पावतां पावतां क्रिस्तांव चाळवले.
राज्य क्रिस्तांवांचें आशिल्लें. तांचीं दोन मुखेल केंद्रां म्हणल्यार काबची पालास (राज्यपाल) आनी बिश्पाची पालास (बिश्प). दोग- तीग प्रतिश्ठीत उठून काबांत (गोव्हेर्नादोरागेर) गेले. ताकाय बावड्याक परिस्थितीची जाण ना. ताणें वळखीच्या दोग प्रतिश्ठीत हिंदूंक आपयले. “श्याम काकुलो, श्याम गानेकार.” (श्याम म्हणजे आपय). ते प्रमाणें म्हादेव काकुलो आनी हिरू घाणेकार हे दोगूय गेले.
गोव्हेर्नादोर तांचेर तापलो. “आरे, कितें चलयलां तुमी? आमचो देव मेला आनी तुमी उत्सव मनयतात?” हांणी सांगलें, “तुमचो मेला तसो आमचो जल्मला.” उपरांत सगलें स्पश्ट करतना जसो निमाणो शुक्रार शुक्राराच येता तशीच हिंदूंची चैत्र पुनव पुनवेचे तिथीक येता हें ताका सांगचें पडलें. ताका पटलें. “परतून अशें जावं येता?” हय. जाल्यार मागीर, कांय दिसां पयलीं बसका घेवन कोणें पयलीं वचपाचें, कोणें मागीर तें थारायात.” “बें, ओब्रिगाद” म्हणीत दोनूय धर्मांच्या फुडाऱ्यांनी प्रस्न मेटोवन एकामेकाक हात दिलो.
अक्कलकोट हें स्वामी समर्थाचें स्थान. श्रीदत्तम्हाराजाचो दुसरो अवतार श्रीनरशींव सरस्वती हो कर्दळीवनांत गुप्त जालो आनी स्वामी समर्थ हो तिसरो अवतार एका वारुळांतल्यान उदेलो. स्वामी समर्थ उत्तर भारताची भोंवडी सोंपोवन अक्कलकोटाक येवन स्थायीक जालो. दीसपट्टे शेंकड्यांनी भावीक दनपारच्या आनी रातच्या अन्नछत्रांत म्हाप्रसादाचो लाव घेतात. गांवांतले लोक मात अन्न फुकट मेळटा म्हणून थंय जेवंक वचनात. क्वचीत वतात ती गजाल वेगळी. दर वर्सा देझेंब्रांत वचपी हांव थंय दोन- तीन पंगतींक म्हाप्रसाद वाडटां. तशेंच त्याय वर्सा केलें. बारांक आरती जावन साडेबारांक म्हाप्रसाद सुरू जाता. दोन पंगतींक वाडले उपरांत तिसरे पंगतीक, सुमार देडाक, हांव जेवंक बसलों. म्हजे कुशीक धायेक वर्सांचो भुरगो आनी ताचे कुशीक ताचो बापूय. लावडस्पिकरा वयल्यान शिटकावणी दिवनूय तो भुरगो ताटांत अन्न सांडून उठलो. कांय वेळान वाडप्यां मदलो एकलो आयलो आनी आवाज चडोवन ताणें विचारलें, “कोणें सांडलां हें?” बापायन भियेभियेत “म्हज्या पुतान” म्हणलें.
ताणें आवाज आनीक चडोवन म्हणलें, ” जेव तें सगलें.” त्या बापायन जेवण चालू दवरलें तशें ताणें आवाज आनीक चडोवन म्हणलें, “पयलीं तें जेव. मागीर तुजें.” ताका तें जेवचेंच पडलें. तितल्यान हांव जेवन उठलों. ही गजाल अन्नाचो इबाड करिनासपाची देख म्हणून सांगली. सगल्यांनी ती घेवची म्हणून पावला कणकणीं हांव ती सांगीत आसतां. हिंदूंक, क्रिस्तांवांक, सगल्यांक…
जेवचे पयलीं क्रिस्तांव तेर्स करतात. हांव सदांच हात जोडून प्रार्थना म्हणटां: ॐ सह नाववतु सह नौ भुनक्तु सह वीर्यं करवावहै तेजस्वि नावधीत मस्तु मा विद्विषा वहै. ॐ शान्ति: शान्ति: शान्ति: म्हजी प्रार्थना एका कम्युनिस्टाच्या पुताक विनोदशी दिसली. ताणें म्हजी धजा उडोवपाक सगल्यांक सांगलें – “घाणेकार म्हणून कॉमीकसो. जेवणाक बी पांयां पडटा.” सोडात. जाका अध्यात्म समजता ताणें समजून घेवपाचें. जाका समजून घेवपाचें ना ताणें ह्या कानांतल्यान घेवन त्या कानांतल्यान सोडून दिवपाचें. म्हाका मात्तूय फरक पडना!
एका देवळांत श्रीगुरुचरित्राचें पारायण आशिल्लें. जायते जाण वाचपाक बशिल्ले. सगले आपल्या आसनाचेर. सगले देवाक तोंड करून. म्हजो एक गोंयकार इश्ट आनी हांव मात लोकाक फुडो करून, पूण देवाक फाट करून न्हय. गाभाऱ्याच्या दोनूय वटांनी. त्या देवळाक प्रदक्षिणा नाशिल्ली; दोनूय वटांनी वणत मातशी खोलगट. आमी दोगूय ते खोलायेंत उजव्यांत आनी दाव्यांत बशिल्ले. दर अर्द वरान पांय सदळ करपाक घांट जाताली. अशा एका वेळार लोकां बाराबर हांवेंय उठपा खातीर हातपांय ताणले. म्हजे तळवे मुखार बशिल्ले एके जाणटेलेक दिसले. तिणें म्हणलें, “आसनावर बसून पाय दाखवू नयेत.” म्हणलें, माहीत आहे, पण कोणत्या दिशेने ते पण पाहिले पाहिजे.” ताचेर ती ठोऽऽ जाली. हिंदू धर्मांत आशिल्ल्यो गजाली अर्दकुट्यो शिकूं नाकात; पूर्ण शिकात. नाजाल्यार तिचे भशेन…
आतां मातशी क्रिस्तांवांचेर नदर मारुया. अंदूं तीन आब्रीलाक निमाणो शुक्रार म्हणजे Good Friday. पणजे तशेंच हेर शारांनी, गांवांनी शुक्रारा 3 आब्रीलाक पायशांव ई मोर्ताचीं पुरसांवां भायर सरतलीं. हाचो उल्लेख वयर आयला. कितल्या शांतपणान वतात तें पळयात. पुरसांवांतलो तुमचो best friend हटकिता जाल्यार सांगात. कितली गंभीरसाण आनी धर्मीकताय आसता! नाजाल्यार, आमी आसात. देवळांत बसून सोयरिकांच्यो आनी कोण चली कोणा बाराबर पळून गेली असल्योच जगाली (जगा वयल्यो गजाली).
क्रिस्तांवांच्या एका पंगडा कडेन गजाली मारतां मारतां कोणें तरी म्हाका म्हणलें, ” तूं हिंदू मरे! तुका कित्याक लागता तें?” त्या उतराक जाप दीत हांवें म्हणलें, ” तुमी Catholic खरे, पूण हांव catholic (universal) हें जाणा जायात.”
हांशाचो खळखळ जालो…
दामोदर घाणेकार
84599 98914
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
