कोंकणी साहित्याक गरजेची – सावळ

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

कोण कितलेंय म्हणूं कोंकणींत आमकां परखड समिक्षा जाय, पूण ती समिक्षा आपल्या साहित्याची न्हय तर ती दुसऱ्याच्या साहित्याची. आपल्या साहित्याची परखड समिक्षा केल्ली कोणाकच हांगां नाका. हेंच खरें सत.

अायज कोंकणींत ढगफुटी जाल्ले भशेन वा स्फोट जाल्ले भशेन खूप प्रमाणांत साहित्य निर्मणी जाता. सादारणपणान आठवड्याक एक तरी पुस्तक उजवाडाक येता. ही खातड घडपा फाटली कारणां खूप आसात. तिरायताक दिसूं येता कीं गोंयांत साहित्यिक क्रांती बी घडल्या. सगळेच लोक कोंकणी पुस्तकां घेवन वाचतात. तशें आशिल्लें जाल्यार बेस बरें जावपाचें. पूण दुर्दैवान तशें घडना, ही वास्तव स्थिती. पुस्तकां खपलीं, खपयलीं वा गळ्यांत घालीं म्हूण तांचें वाचन जाताच अशें ना. म्हणटकच विक्रेच्या आंकड्या वेल्यान कांयच अदमास बांदू नजो.
कोंकणी साहित्य निर्मणेंत जरी राशींनी दोंगरभर भर पडत आसतली तरी साहित्याचो दर्जो दिसान दीस देंवत आसा हाची वाचक आनी अभ्यासक खंत उक्तायतात. संख्यात्मक सूज आयली म्हूण जायना, गुणात्मक वाड जावंक जाय. सूज ही एब्नॉर्मल आसता. गुटगुटीत धश्टपुश्ट जावप हें भलायकेचे बरें लक्षण.
आयज कोंकणी साहित्याची परखड समिक्षा जावपाची गरज आसा अशें मत सगळे जाण विंगड- विंगड माचयेवेल्यान उक्तायतात. एका काळार जेन्ना कोंकणींत साहित्य उणें आसलें तेन्ना साहित्याच्या दर्ज्याचेर आडनदर जाली हें समजूंक येता. पूण आयज हें साहित्य कसाक लावप गरजेचें. ते खातीर कोंकणी साहित्याची परखड तटस्थ समिक्षा जावंची गरज आयज चड उप्रासल्या. आयज मेरेन कोंकणी साहित्याची पारदर्शक अशी समिक्षाच जावंक ना. जाल्यात तीं फ़कत आस्वादनां वा परिक्षणां. एस. डी. तेंडूलकारान आपल्या ‘वालोर’ ह्या पुस्तकांत आनी मागीर ‘बिम्ब’ म्हयनाळ्यांत अशी समिक्षा करपाचो येत्न केलो.
खरें सांगूं ! कोण कितलेंय म्हणूं कोंकणींत आमकां परखड समिक्षा जाय, पूण ती समिक्षा आपल्या साहित्याची न्हय तर ती दुसऱ्याच्या साहित्याची. आपल्या साहित्याची परखड समिक्षा केल्ली कोणाकच हांगां नाका. हेंच खरें सत. शिवाजी जावंचो, शिमेवलो जवान जावंचो शेजारच्या घरांतलो. आपलो पूत निळू न्हय.
अशा समयार ‘सावळ’ हें प्रो. प्रकाश वजरीकार हांचें समिक्षेचें पुस्तक हातांत पडलें आनी मनाक थाकाय भोगली. कोंकणी मळार प्रो. वजरीकार हांचे सारके कांय अभ्यासक आसात जे साहित्याचेर खोलायेन विचार करतात. फ़कत विचारूच करिनात तर ताका एक दिशाय दाखयतात. हें सत सांगपाक एक कापाजदाद धिटाय जाय ती वझरीकारा कडेन आसा.
प्रो. वजरीकार हांचें ‘वज्राघात’ हे समिक्षेचें पुस्तक 2010 वर्सा उजवाडाक आयिल्लें. ताचे उपरांत बद्द 13 वर्सांनी हें समिक्षेचें पुस्तक उजवाडाक येता. ह्या पुस्तकांत वट्ट 15 लेख आसपावल्यात. हांतले सगळेच लेख हे समिक्षेचे न्हय तर कांय लेखांनी लेखक आपली भुमिका मांडटा. ते भायर लेखकान र. वि. पंडीत , विष्णू सुर्या वाघ, राजय पवार, निलबा खांडेकार हांचे कवितांचेर जें भाष्य केलां तें वाचप गरजेचें. प्रस्तुत लेखक हें सगळें चिकित्सक नदरेन पळयता ताची तोखणाय दिसता.
गोमन्तकचे संपादक संचालक भौ. राजू नायक हांणी पुस्तकाक प्रस्तावना बरयल्या ताचो खास उल्लेख करीन दिसता. ते म्हण्टात ” कोंकणी साहित्याची भारतीय आनी संवसारीक साहित्याचे नदरेन मोलावणी आजून जावपाक जाय. आमी भियेतात म्हणून तशें जायना, काय आमचे कडेन कठोर समिक्षकूच नात? आमचेर दडपणां कसलीं आसात, ताचीय ह्या पुस्तकाच्या निमतान चर्चा जांवची अशें संदर्भ हें पुस्तक दिता’.
आनी हाचो प्रत्यय तुमकां ‘सावळ’ ह्या पुस्तकांतले लेख वाचून जेरुल येतलो.
खऱ्यांनीच प्रो. वजरीकार हांचें ‘सावळ’ हें समिक्षा पुस्तक मेकळे चर्चेक वाट करुन दिता. पूण आमचे लेखकराव हाका तयार आसात व्हय? तितलें परीपक्व धाडस तांकां आसा व्हय?
प्रो. वजरीकाराक एक सुचोवणी. ‘वज्राघात’जालो, ‘सावळ’ जाली आतां बेगिनूच एक ‘नडणी’ येवं दी. ताची ह्या समयार खऱ्यांनीच गरज आसा. रोवणी चड जाता. तितल्या प्रमाणात नडणी जालिना जाल्यार मातिल्ल्या तणांतल्यान किडी मुयो, जीव जिवाणीं भायर सरतात. नव्या रोप्यांक रोवपाक सुवात उरना.
ह्या पुस्तकाचें आनीक एक खाशेलेंपण म्हळ्यार हातूंत कांय वळेऱ्यो जोडल्यात. तातूंत कोंकणींत प्रकाशीत जाल्ल्या कांय पुस्तकांची सुची, समिक्षा उजवाडावपी कांय कोंकणी नेमाळ्यांची सुची, गोंय विद्यापिठांतल्या कोंकणी विभागांतल्या पीएच.डी. प्रबंधांची वळेरी , कोंकणी भास आनी साहित्याचे अध्यापक, गोंय विद्यापिठ कोंकणी विभाग एम. ए. भांगरा पदक मेळोवपी विध्यार्थ्यांच्या वळेऱ्यांचो आसपाव आसा. ह्या वळेऱ्यांचो लाव अभ्यासकांक जातलो. हातूंत साहित्य अकादेमी, सरस्वती सम्मान आनी ज्ञानपिठ जैतीवंतांच्या वळेऱ्यांचो आसपाव जाल्लो जाल्यार बरें जावपाचें.
प्रो. वजरीकारांक परबीं. समिक्षेचें आनीक एक कार्रेगाद पुस्तक तांणी बेगीन हाडचें हे आवंडे.

सखाराम शेणवी बोरकार
9923306751