कोंकणी शुद्धलेखनाचे नेम सुदारपाची गरज

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

शुद्धलेखनांत सुसुत्रताय येवचे खातीर तत्सम, तद्भव उतरां हो भेद काडून उडोवपाक जाय. जीं उतरां कोंकणींत वापरतात तीं कोंकणींत बरयतना….

कोंकणी भाशेचें शुद्धलेखनाचे नेम गोवा कोंकणी अकादेमीन पुस्तक रुपांत काडल्यात. खूब पयलीं म्हणल्यार गोवा कोंकणी
अकादेमी स्थापन जावचे पयलीं हो वावर कोंकणी भाशा मंडळान केल्लो. स्थापन जाल्ली अकादमी सरकारी आशिल्ल्यान तांणीच ते नेम छापून वेळा वेळार सुदारचे हो विचार येवन ते अकादेमीन छापले म्हणपाचें जाणटेल्यां कडल्यान कळटा. अकादेमीन ताच्यो पांच आवृत्त्योय काडल्यात.
भाशा मंडळान ल्हान भुरग्यांच्या शिक्षणाक लागपी खूबशें साहित्य उजवाडायलां. तातूंत तेरा तरेचे तकटेय आसपावल्यात. ते तयार करतना वर्णमाळेचो तकटो उजवाडायलो ना. वर्णमाळेचो तकटो तयार करपाक घेतकूच कितलेशेच प्रस्न मुखार येवपाक लागले. चुकीचे तकटे तयार करचे परस कोंकणी अकादेमीक सांगून शुद्धलेखनाचे नेम जाग्यार घालून ते काडचे अशें त्या वेळार मंडळान थारायलें. अकादेमीक कितल्योश्योच चिटी बरोवन, फाटपुरवण करून लेगीत हो गरजेचो विशय मुखार वचना म्हणपाची खंत जाता. ना म्हणल्यार अकादेमीन हें काम कोंकणी भाशा मंडळा कडेन सोंपयिल्लें. पूण कांय कारणाक लागून तें अर्द्यारूच परत काडून घेतलें.
नेम तयार करप हें काम जरी तज्ञांचें आसलें तरी कोंकणीचें अधिकृत शिक्षण नाशिल्ल्या, पूण कोंकणी भाशेचें गिन्यान आशिल्ल्या, कोंकणींत बरयतल्या सामान्य मनशां कडल्यान सुचोवण्यो घेवप म्हणल्यार कोणतरी आपले कार्यकक्षेंत भितर सरता हो भंय थोड्यांक आसा काय असो प्रस्न पडटा.
कोंकणी शुद्धलेखनाचे नेम सुदरावपाचें हें काम चालीक लागचें हो हेत दवरून म्हजीं कांय मतां हांगा मांडटां. थोडे नेम जोडूं येतात आनी थोडे नेम बदलूं येतात.
कोंकणीच्यो जायत्यो शैली आसात. पयलींच्या जाणकारांनी अंत्रुजी कोंकणी कडेन लागीं वचपी शैली ‘प्रमाण भास’ म्हण थारायली. सगल्याच भासांनी प्रमाण भास आसता. सामान्य पणान उलयतना जरी वेगवेगळ्यो शैली वापरल्यो तरी शिक्षणांत वो बरयतना एक प्रमाण भास वापरल्यार सगल्यांक ती बऱ्याक पडटा म्हण ही तजवीज आसता.
० स्वर – कोंकणी स्वर माळेंत अॅ ऑ हे स्वर नासप म्हणल्यार चडूच अन्यायसो दिसता. कोंकणी भितर हे स्वर ए आनी ओ परसूय चड घोळटात. शुद्ध लेखन नेमांत अॅ ऑ हांचो उच्चार विलायती भाशेतलो शब्द वापरतना अर्दचंद्र वापरून करचो अशें म्हणलां. पूण ‘पेर’, ‘शेत’, ‘देट’, ‘शेणलो’, ‘गेलो’, ‘पळयलो’ हीं उतरां बरयतना ‘पॅर’, ‘शॅत’, ‘दॅट’, ‘शेणलॉ’, ‘गेलॉ’, ‘पळयलॉ’ अशीं बरोवपाक मेळनात. जाका लागून वयर दिल्लें दॅट हें भोववचनी उतर वाचतना तें एकवचनी उच्चारिल्लें आसूं येता.
० अं स्वर – अं स्वर / अनुस्वार जेन्ना वापरांत येता तेन्ना अनुस्वारा उपरांत व्यंजन आसल्यार चडसो ताचो उच्चार त्या माळेंतल्या निमण्या व्यंजनान जाता. देखीक बांदप (बान्दप, बानप), बिंब (बिम्ब), काळिंग (काळिङ्ग, काळिंङ). देखून जर तो स्वर म्हणून घेतलो जाल्यार ताची एकूच कुरू वेगवेगळ्या कडेन वेगवेगळे उच्चार करपाक लायता. हेर थोड्या भासांनी अं हो स्वर म्हण घेतिल्लो ना.
० अः – कोंकणीत विसर्ग ना. तरी तो दवरला. मराठींत स्वतः, दुःख अशें बतयतात जाल्यार कोंकणींत तें दुख्ख, स्वता अशें बरयतात. देवनागरी वर्णमाळेंत जे जे वर्ण आनी स्वर आसात ते तशेच दवरचे असो विचार आशिल्ल्यान तशें दवरलां जावं येता. कोंकणी वर्णमाळेंत ताचो आसपाव करप कितलें योग्य हाचेर विचार जावपाक जाय.
० ञ – कोंकणींत हें अक्षर घोळना. ‘ञ’ उच्चार यं असो येता. कयपंजी – ह्या शब्दाचो उच्चार थोडे कयपन्जी असो करतात जाल्यार थोडे कयपञजी असो करतात. च आनी ज हाचे पयलीं व्यंजनाचो अनुस्वार आसल्यार तो न असो जाता. कुंज, पंच, सिंचन, पंजो हे सारखे. कांय बोलयांनी ञ येता ताचो उच्चार यं असो जाता. खास करून क्रिस्तांव समाजांत. पांचशीं हाचो उच्चार पाञशीं (पांयशीं) असो करतात.
० नेम 11 – 6 – प्रत्येक फावट रक य लागता तेन्ना ऱ्य जायना तें र्य अशेंय येता. सूर्य, दर्या, जेन्ना र अक्षरान सोंपपी उतरात जेन्ना य लागता तेन्नाच ऱ्य जाता. देखीक वारो – वाऱ्याक, बरो – बऱ्याक. शेरो (पान) – शेऱ्याक, खोबरें – खोबऱ्याचें…
रक ह लागता तेन्नाय ऱ्ह अशें जाताच अशें ना. सौदार्ह. पूण रक ह लागून सुरू जाता तो शब्द ऱ्हास, ऱ्हस्व असो जाता. पूण ऱ्ह या उतराचो उच्चार मोव जावन तो र जाता. देखीक रास, रस्व, तिरायत, तरा.
० शुद्धलेखनांत सुसुत्रताय येवचे खातीर तत्सम, तद्भव उतरां हो भेद काडून उडोवपाक जाय. जीं उतरां कोंकणींत वापरतात तीं कोंकणींत बरयतना कोंकणीच्या शुद्धलेखन नेमां प्रमाण बरोवपाक जाय.
० दिव्य, काव्य, भव्य सारखीं उतरां जांचो उच्चार व्व्य असो जाता ताचे विशीं स्पश्टताय येवपाक जाय.
० पळयल्लें – पळयिल्लें (यल्लें काय यिल्लें) नेम 14 त रांद – रांदिल्लें दिलां.
० हेर भासांत घोळपी उतराच्या मदीं वा निमाणें स्वर आयल्यार कोंकणींत ताचो उच्चार (व/ य) वर्ण जाता. Out – आउट – आवट, हवाई – हवायी, पाऊस – पावस, Loudspeaker – लाउडस्पीकर – लावडस्पिकर, Radio – रेडिओ – रेडियो (खेडेगांवांतले लोक रेडियोच म्हणटात), काइतान – कायतान, खरें तर आई, ताई, भाऊ हांचो उच्चार लेगीत आयी, तायी, भावू असो जाता.
० कोंकणीत आदलें अक्षर जोर दिवपी उतरांचें आसत जाल्यार ताचे मुखार येवपी त/ द हीं अक्षरां ट/ ड अशीं येतात. (आडवाद – उच्चारांत अक्षराचेर जोर घाल्यार त/ द येतात) देखीक हळद – हळडुवें हळडुणें, वणत – वणटीर,
० इतिहास – इतिहासीक, भुगोल – भुगोलीक, तत्व – तत्वीक, उद्योग – उद्योगीक… इक प्रत्यय लायतना मूळ शब्द तसोच दवरचो अशी सुचोवणी आसा. जर अशें जालें जाल्यार मुखीक काय मौखीक, कल्पनीक काय काल्पनीक, परंपरीक काय पारंपारीक, देवीक काय दैवीक? अशीं कितलींशींच उदाहरणां दिवपाक जातात.
हांगा कांय मेजक्याच नेमांचो आसपाव वो विचार केला, नेमांचे वळेरेंत आनीक कितल्याश्याच नेमांचो आसपाव वो ते वगळपाचेर विचार जावपाक जाय.
म्हजे अल्पमतींत आयिल्ले विचार हांगां मांडल्यात. वर्णमाळेच्या तकट्याची गरज प्रत्येक बालवाडींत, आंगणवाडयेंत, शाळेंत आसा. गोवा कोंकणी अकादेमीन हाचेर गंभीर जावन भुरग्याच्या शिक्षणा खातीर तरी हो वावर करपाकूच जाय.

चेतन आचार्य
9422389290