भांगरभूंय | प्रतिनिधी
कों कणीच्या मार्गांतल्यो आडखळी असो ह्या लेखाचो माथाळो आसलो तरी ह्यो आडखळी वर्सांच्या वा हेर कसल्याय क्रमान येतल्यो अशें मात न्हय. तकलेंत आयलां तशेंच कागदार उतरायलां.
कोंकणीन 20 वर्सां भितर चार जैतां जोडलीं. पयली आडखळ झापावादी मगो सरकार पक्षांतल्यानूच आयली. कोंकणी ही आमची भासूच न्हय, मराठी ही आवयभास, कोंकणी बोली, म्हणून गोंयचें महाराष्ट्रांत विलिनीकरण जावंक जाय म्हणप्यांच्या तोंडार सणसणीत खोंट पडली ती ओपिनियन पोलांत (1967). उपरांत 20 वर्सांनी राजभाशेचो कायदो पारीत करपाक 555 दिसांचें आकांताळें (न भूतो न भविष्यती) झूज दिवचें पडलें. राजभास जायनाच फुडें गोंय संघप्रदेशाचें घटक राज्य जालें. ही गजाल 1987तली. मजगतीं 1975त कोंकणीक साहित्य अकादेमीची मान्यताय एके न्हय जाल्यार दोन फावटीं मेळिल्ली आशिल्ली. परतून हीय बी गजाल न भूतो न भविष्यती. खंयचेच भाशेक शेजारचे व्हडले भयणी कडल्यान वर्सा भितर आव्हान मेळूंक नासतलें.
अशे तरेन कोंकणी उज्यांतल्यान गेल्या. जें भांगर खर उज्यांतल्यान वता तेंच चोख अशें आमी मानतात. म्हणटा म्हणिसर 1992त कोंकणीचो घटनेच्या आठव्या परिशिश्टांत आसपाव जालो. कोंकणी प्रजेच्या आवाजाची ही मागणी पूर्ण जावपाक मात पांच वर्सां लागलीं.
कोंकणींत कितेंच ना अशी जी कांय जाणांची रड आशिल्ली ती थांबोवपाक खर येत्न करचे पडले. कोंकणींत हें ना मरे. आमी हें दिलें. कोंकणींत तें ना मरे. आमी तें दिलें . जें जें ना अशें कोणेंय म्हणलें तें तें खर कश्टांनी दिलेंच, ते भायर आनिकूय भरपूर दिलें. अशे तरेचें काम करपाक पोटतिडक आनी निश्ठा हे गूण आमचे भितर आसात म्हणपाचें आमकांच कळ्ळें. सगलें घडोवपाक वेळ आनी रगत दिलें.
सुनापरान्त हें दिसाळें चलोवप एक व्हड आव्हान आशिल्लें. त्या वेळार इंग्लीश- कोंकणी कोश नाशिल्लो. आशिल्लो तो इंग्लीश- मराठी कोश. आमी दुदाची तान ताकाचेर भागोवन कोंकणी मुखार व्हेली. पूण तितल्यांत कोंकणीचे भोग सोंपले नात. तें दिसाळें बंद पडटकच परतून आव्हान उबें जालें. पूण भांगरभूंय सुरू जावन इल्ली तरी थाकाय मेळ्ळी. नव्या मनशांक प्रशिक्षण दिवप हें एक आव्हानूच, पूण तेंय आमी समर्थपणान पेल्लें. तेन्ना आमचे चिवटसाणीचो गूण आमकां समजलो.
आमचे कोंकणी शिक्षक व्याकरण शिकून घेनात, आनी प्रमाण लेखना कडेन मात्तूय लक्ष दिनात हें तांच्या लिखाणा वयल्यान लक्षांत येता. दुसरे खंयचेय भाशेंत अशें घडटा काय म्हणपाचो दुबाव. कारण, मुळांतूच तुका भाशेचें व्याकरण येना आनी तरीय तूं भाशा शिकोवपाचें धाडस करता जाल्यार तूं फुडल्या पिळग्यांचेर अन्याय करता. ही गजाल सारकी न्हय. आयचे घटकेक कोंकणी भाशा शिकपाक आनी आरती उरफाटी पारखुपाक तीन-चार कोश आसात. कोंकणी- इंग्लीश, इंग्लीश- कोंकणी, कोंकणी सचित्र अश्टांगी अभ्यासकोश आनी मराठी- इंग्लीश अशे चार शब्दकोश आसात. ते भायर, व्याकरण सोंपे तरेन शिकपा खातीर कोंकणी व्याकरण सहज अभ्यास तशेंच foundation म्हणजे मुळावणाचीं आठ पुस्तकां आसात. उकते आनी धांपते उच्चार, ऱ्हस्व आनी दीर्घ, अनुस्वार, लिंग, उरफाटणां अशे तांचे विशय.
एकोणीसशें सत्त्यांयश्यांत आशिल्ली परिस्थिती आज ना. तेन्ना आमी इंग्लीश- मराठी कोश वापरून कोंकणी खबरो बरयल्यो. आज सगलें तुमच्या तोंडा कडेन हाडून दिल्यारूय तुमकां गिळूंक कळना? कोंकणी बाराबर इंग्लीशूय बरी शिकून कोणाकूच आपूण बरो अणकारपी जावचो अशें दिसना? फ्रांसाचो राष्ट्राध्यक्ष काय प्रधानमंत्री आयिल्लो तेन्ना भिडे आडनांवाचो एक अणकारपी आशिल्लो हें म्हाका तेन्ना दिल्लीक रावपी म्हज्या भावा कडल्यान कळ्ळें. एक ‘मराठी माणूस’ फ्रांसेज अणकारपी जावं येता जाल्यार कोणूय गोंयकार पुर्तुगेज अणकारपी जावं नजं? सहज जमूं येता. जाय ती पोटतिडक, निश्ठा आनी मुख्य म्हणजे व्यासंग.
कोंकणी मुखार जायतीं आव्हानां आसात. कवी पांडुरंग भांगी हांणी केल्ल्या शब्दसागराचें काम कांय प्रमाणांत डॉ. अनंत राम भट हांणी फुडें धुकल्लें. आतां तो वावर मुखार वचपाचीं सुचक चिन्नां दिसतात. कोणाल्याय कोंब्यान साद घालूं, कोंकणीची फांतोड फांकूं..!
कोंकणी शिक्षकांक प्रशिक्षण दिवपाचें मोटें आव्हान आसा. अपरेंतल्या भुरग्यांक शिकयतात तशीं तांकां शिकोवचीं पडटलीं. कारण तांचें मुळावणूच चुकीचें पडलां. तांच्या शिक्षकांचें आनी तांच्याय शिक्षकांचें! अशें नाशिल्लें जाल्यार मुळाव्यो शिक्षिका कखगघङ हाचे सुवातेर कखगघन म्हणच्यो नाशिल्ल्यो. तशेंच, वंश वा वंशिका हांकां वंवश आनी वंवशिका म्हणपा सुवातेर वन्श आनी वन्शिका म्हणच्यो नाशिल्ल्यो. आमचें पयलेंच पावल चुकीचें पडलां!!
संस्कृतांत, हिंदींत, मराठींत अशें आसा म्हणून कोंकणींतूय तशेंच आसचें अशें म्हणप साप्प चुकीचें. आमच्यो भासो संस्कृतांतल्यान आयल्यात अशें धरलें जाल्यार पसून कोंकणीचें व्याकरण मराठी आनी हिंदी पसून, तशेंच संस्कृता पसुनूय वेगळें.
कोंकणी मुखार जीं आव्हानां भूतकाळांत आयिल्लीं तांकां आमी आमचे पोटतिडकीन धांवडायलीं. आमचे जिद्दीक लागून आमकां तें करूंक जमलें. आयचे पिळगे कडेन तें करूंक जमत काय असो दुबाव मनांत घोळत रावता.
ह्या सगल्या आनी (उरल्यात आसत जाल्यार) असल्या आनीक समस्यांचेर उपाय काडपाक अखील भारतीय कोंकणी परिशद, कोंकणी भाशा मंडळ, गोवा कोंकणी अकादेमी, विश्व कोंकणी केंद्र हांणी आनी आनीक संघटणा (जांचीं नांवां हांव घेवंक चुकलां आसन जाल्यार) हांणी सगल्यांनी एकठांय बसका आपोवची, मेंदवाक ताण दिवचो आनी सध्याचे पिळगे खातीर तरी उपाय येवजण करची. ताचे पयलीं अ. भा. कोंकणी परिशदेन अखील हें उतर दिर्घांत बरोवन नवी सुरवात करची. तथास्तु!!
दामोदर घाणेकार
84599 98914
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
