कोंकणीक फुडार आसा काय ना?

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

“फुडार ना” म्हूण आमीं आमचेच भाशेक मरणा फर्मान दिवंया नाका! आमीं मुखार येवन आमच्या जतनायेन कोंकणीक बरो फुडार घडोवंया!

पयर जेन्ना हांव मडगांवांत आशिल्लो, तेन्ना म्हजो एक इश्ट म्हज्या वांगडा गजाली करूंक लागलो. तो जाणा की हांव कोंकणींत बरयता, कोंकणी पासत वावरता, म्हाका कोंकणी भाशाशास्त्र आवडटा इत्यादी. तो सट्ट करून म्हणूंक लागलो- “हें पळय, हांव सांगतां म्हूण म्हजेर रागार जायनाका, हांव अशेंच सांगतां आं, पूण तूं जें हें कोंकणी, कोंकणी करुन बसला मरे तें तूं कित्याक करता? 

फुडार ना मरे?

कोंकणीक “फ्युचर” (फुडार) ना मरे.” असली ताची घोशणा. आयकून चिर्रर्र जालें, कोणय तरी आंग काडटले असलें आयकून. मागीर हांव विचार करूंक लागलो, फुडार ना म्हणल्यार कितें? कोंकणी राज्यांतूच रावन हो कोंकणी उलोवपी बाबडो कोंकणीकच फुडार ना अशें कित्याक म्हणटा काय?

हांव हाचेर शांतपणान विचारूंक लागलो. “फुडार” हें उतर फकत पयशे, नोकरी आनी जागतीक मान्यतायेचेर मर्यादीत आसता व्हय? भास ही फकत दिसपट्टे जिणेची साधन न्हय; ती मनशाची वळख, संस्कृतायेची वळख, इतिहासाची वळख. फकत कोंकणी उलयल्यार जायना, कोंकणी जगूंक जाय, कोंकणीन जियेवंक जाय, जंय जाता थंय कोंकणी वापरूंक जाय. आमचीं नाटकां- तियात्रां, आमच्यो लोकपरंपरा, आमचे लोकवेद, हे सगळें कोंकणींतूनच फुलता. जी भास आमकां आमचीं मुळसां दाखयता, तेच भाशेक “फुडार ना” म्हणपाचो अर्थ कितें?

बरीच आव्हानां आसात

खरें सांगपाचें जाल्यार, कोंकणी आयज खुबश्या आव्हानां आड झुंजता- इंग्लेज, मराठी आनी हिंदी असल्या व्हड भाशांच्या प्रभावान कोंकणीचो वापर उणी जावपाची भिरांत सदांच आसा. गोंयची राजभास म्हूण कोंकणीक तथाकथीत राजपाट लाभला तरी पूण सरकारांचे कोंकणी कडेन सतत दुर्लक्ष्य दिसता. गोंय राजभास कायदो पुरायपणान अजुनूय चालीक लागिल्लो ना. तो चालीक लागपाचो म्हूण सरकाराचो प्रयास नामशेश दिसता. अदीं- मदीं सरकाराक जाग येता पूण सातत्यान तांचे काम दिश्टीगोचर जायना. आपल्याच राज्यांत कोंकणी भास शाळांनी वैकल्पीक तिसरी भास म्हूण घोळटा, हाच्या परस हळशिकावणी गजाल खंय दिश्टी पडना जायत. पूण हेंच पूर्ण चित्र न्हय. आयज कोंकणी साहित्य वाडटा, वेगान वाडत आसा; डिजिटल माध्यमांचेर कोंकणी सामग्री दिसानदीस तयार जाता, नव्या पिळगेंत शाळेंत कोंकणी शिकपाची वा साहित्य वाचपाची आसक्ती आदी-मदी दिसत आसता. कोंकणी चलचित्रां, यूट्यूब चॅनल, पॉडकास्ट, हे सगळें दाखयता की कोंकणी भास जगून आसा. 

भाशेक स्वताचें मोल

म्हज्या त्या इश्टान कदाचित वेव्हारीक दिश्टीन विचार केल्लो. ताका दिसलें की कोंकणी शिकून वा कोंकणी बरोवन, कोंकणी पासत वावर करून करिअर (वेवसाय) कितें करपाचें? पूण हांव म्हणटा, प्रत्येक भाशेचें स्वताचें मोल आसता. सगळेच लोक टेक्नॉलॉजी, इंजिनियरिंग वा फायनान्सांत वतात जाल्यार कला, साहित्य, भास, संस्कृताय कोणें तिगोवपाची? कोंकणी सारके भाशेन जगपाक वावरपी लोक लागतले,  निश्ठावान वावर लागतले, प्रयास लागतले, जे भास शिकतात, शिकयतात, वाचतात, बरयतात, वापरतात, भाशे पासत उबे रावतात आनी फुडल्या पिळगेक दायज म्हूण दितात.

फुडार मना- मनांत

आनी भाशेचो फुडार फकत मोट्या बाजारांतूच, विज्ञानांत वा करिअर-वेवसायांतूच आसता अशें न्हय. फुडार मना-मनांत आसता. जेन्ना एक ल्हान भुरगो आपले आवय-बापाय वांगडा कोंकणींत गजाली करता, तेन्ना कोंकणीचो फुडार जिवो आसता. जेन्ना एक लेखक नवें पुस्तक कोंकणीत बरयता, तेन्ना ती भास फुडें वता. जेन्ना आमीं आमगेल्या दिसानदीस जिणेंत कोंकणी वापरतात (फकत तोंडी वेव्हरांत न्हय तर लेखीव वेव्हारांत लेगीत), तेन्ना आमीं तिचो फुडार घडयतात. जेन्ना आमगेलीं भुरगीं शाळेंत कोंकणी विशय शिकपाक घेतात तेन्ना कोंकणीचो फुडार प्रबळ जाता. जेन्ना सरकार राजभास कायद्याक पुरायपणान चालीक लायता (तो दीस बेगीन येवं), तेन्ना कोंकणीचो फुडार बळिश्ट जाता. 

फुडार आमीच करपाचो

मागीर हें सगलें विचार करून हांवें थारयलें, म्हज्या इश्टाचेर राग धरून कांयच अर्थ ना. ताका कदाचित अजुनूय कोंकणीची सोबीतकाय आनी सामर्थ्य दिशिल्लें ना. हांव म्हज्या मार्गान वचत रावप- कोंकणी वापरत, कोंकणींत बरयत, कोंकणी पासत वावरत आनी कोंकणीचो प्रसार करत, कारण भाशेचो फुडार कोणय दुसऱ्या मनशान येवन तयार करूंक जायना; तो आमीं सगल्यांनीच (म्हणल्यार कोंकणी लोकांनीच) एकठांय येवन आमगेल्या जिणेंत कोंकणी भाशेक मुखेल स्थान दिवन घडोवंक जाय.

आनी देखुनूच, जरी कोणाक दिसता की “कोंकणीक फुडार ना,” तांकां हांव पूर्ण खात्रीन म्हणटां, जो मेरेन कोंकणी मोगी लोक कोंकणी भाशेक घट्ट तिगोवन दवरतले, तो मेरेन कोंकणीचो फुडार आसा, आनी तो फुडार पर्जळीत आसा. “फुडार ना” म्हूण आमीं आमचेच भाशेक मरणा फर्मान दिवंया नाका! आमीं मुखार येवन आमच्या जतनायेन कोंकणीक बरो फुडार घडोवंया! सगल्यांक विश्व कोंकणी दिसाचीं परबीं!

– शशांक शणै

7022694191