केळमो आनी ताचीं पानां

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

 गरम जेवण केळींच्या पानार वाडलें म्हणटच हे घटक आपसूक जेवणांत येतात आनी जायत्या दुयेंसां पासून ते राखण करतात.  सैमीक  मेणाचो थर केळीच्या पानार आसता. गरम जेवण पानार वाडलें म्हणतच हो थर जेवणांत वितळटा आनी जेवणाची चव वाडयता.

सैमाक देव मानपी हिंदू धर्मान सदांकाळ ताका मान दिला आनी पुजला.  वेगळ्या वेगळ्या झाडां, रुख वा वनस्पत एका थारायल्ल्या वेळार पुजल्या. हिंदू देव देवतांच्यो कांय थारावीक अशो वनस्पती जांव फुलां मनप्रीय आसात. तुळशी शिवाय खंयचेच हिंदू घरा आसशें ना, तुळशी वृंदावन जांव मातयेच्या कुंडेन तर तुळशीचें रोप आसतातूच.  वडाच्या रुखाच्या नांवान तर जेश्ठ म्हयन्यांतली पुनव व्हड दबाज्यान गोंय, महाराश्ट्र आनी कर्नाटकांतले कांय भागांनी सवाशिणी मनयतात. हे पुनवेक वडाची पुनव म्हणटात. आंब्या रुखाच्या पानांक तर प्रत्येक सण आनी परंबेक पयलो मान आसता.  ह्या पानां बगर कसल्याच धर्मीक विधीची सुरवात जायना.  पिंपळ, दिनो, सांवर, रुमड, मंदार, शमी ह्याय रुखांचो वापर हिंदू धर्मांतल्या कांय विधींनी जाता.  ह्याय आनी अशेच कांय रुख वा वनस्पतीं मदीं धर्मीक विधींनी वापर जाता तो म्हणल्यार केळम्याचो.  केळम्याचो दरेक भाग वेगवेगळ्या धर्मीक विधींनी वापरतात.  धर्मीक ग्रंथांत आनी पुराणांत तुळशी उपरांत केळीच्या झाडाक वा केळम्याक खूब म्हत्व आसा. केळम्याच्या धर्मीक आनी संस्कृतीक वापराक लागून घडये ताकाय माड भशेन कल्पवृक्ष म्हणलां जांवये. 

देव विष्णूक केळंमो खूब प्रिय आनी देवाक प्रसन्न करपाक केळमो लायतात.  केळमो घरामुखार लायल्यार घरांत सुख आनी समृद्धी येता अशें मानतात.  घरांतले जायते वास्तूदोशूय पयसावतात अशें मानतात.  

पुराणीक कथेवेल्यान अशेंय कळता की जेन्ना राक्षस राजा बळी तिनूय लोकाचेर आपलें नियंत्रण केल्लें आनी आपले राज्य चलयतालो तेन्ना ताका बुद्द शिकोवपाक विष्णून बटू वामनाचें रूप घेवन बळी कडेन तीन पावलां जमीन मागली. जमीन दिवपाचें राजा बळीन उतर दिल्या उपरांत देवान आपलें खरें रुप दाखयलें आनी तीन पावलांनी सगळें विश्व पायां पोंदा घेतलें. देवान तिसरे पावल ज्या जाग्यार दवरलेलें थंय एक केळमो आसलो म्हण संदर्भ मेळता. आनी ह्याच कारणाक लागून केळमो श्री विष्णू देवाक खूब प्रिय.  

सत्यनारायणाचे पुजेक केळीचे नेमे (ल्हान झाडां) लागतात. केळीच्या नेम्या बगर सत्यनारायणाची पुजा पुराय जायना. लग्नाच्या मंडपांत केळमे लावप एकदम शुभ मानतात. केळम्यांचो मंडप पुजेचें थळ आनी वातावरण शुद्ध करता म्हणटात. केळमो म्हटल्यारच विष्णू आनी लक्ष्मी आनी केळम्याक मान दिल्ल्यान पुजेंत कसलीच आडखळ येना. केळम्याचो  संबंध गुरु गिऱ्या कडेन आसता अशीय मांडणी आसा आनी ह्या पानांचो वापर पुजेंत केल्यार पत्रिकेंत गुरुचो जागो अदिकाअदीक घट जाता आनी बरे परिणामांचो अणभवूय येता म्हणटात. केळम्याच्या पानाच्या देठाक सौभाग्याचो चिन्न म्हूण मानतात.  कांय कडेन केळम्याचे पान गणपती बाप्पाक एकदम प्रिय म्हूण संदर्भ मेळटा. विष्णू देवाक आनी देवी लक्ष्मीक पुजेच्या वेळार केळम्याचे फळ म्हणजे केळे नेवैद्य म्हूण दाखयतात.  कोणाचेंय लग्न जमना जाल्यार केळमो विष्णूप्रिय आसल्ल्यान केळम्याची पुजा केल्यार लग्न जमून येता म्हण मानतात. ह्या पानांचो वापर केल्ल्यान विष्णू लक्ष्मीचो आशिर्वाद सदां उरता, अशें म्हणतात.  

हिंदू धर्मांत मरणांच्या विधीं वेळार  लेगीत केळम्याचो पानांक म्हत्व दिलां. हिंदू परंपरेंत केळीचें पान सुपिकता, दीर्घ आयुश्य आनी जिवीताची साखळ दर्शवपी एक संकेत चिन्न म्हूण मानतात.  ह्याच खातीर घडये भुरगें जाल्या उपरांत इकराव्या दिसा न्हाणोवन ताका केळीच्या पानार तांदूळ घालून दवरतात. मनीस मेल्या उपरांतूय कूड केळीच्या पानार दवरतात.

कांय गांवगिऱ्या वाठारांनी तुळशीच्या लग्ना वेळार तुळशी भोंवतणी  केळम्याच्या गाभ्यांचो माटोव घालतात. कांय कडेन लग्ना वेळार न्हवऱ्याक भितर काडटना  केळम्याच्या गाब्यांच्या कुडक्यांचेर पिठाच्या गुळ्यांचेर वाती पेटोवन ताका माटवांत भितर घेतात. केळम्याक कल्पवृक्ष तर म्हटलाच आनी कांय भारतीय प्रांतानी केळम्याक एकदम पवित्र म्हूण मानतात.  धर्मीक, सांस्कृतीक  म्हत्वा वांगडाच केळम्याच्या पानाक एक शास्त्रीय म्हत्व आसा जाका लागून मनीस कुळाच्या भलायकेक एकदम फायदेशीर आसता.  

केळम्याच्या पानांत सैमीक ‘एन्टी आॅक्सिडंट’ म्हणचेंच पोलिपेनोल्स आसतात.  हे  घटक मनशाचे कुडीक खूब गरजेचे.  ते पाचव्या भाजयो आनी वनस्पतींत खूब प्रमाणांत मेळटात.  गरम जेवण केळींच्या पानार वाडलें म्हणटच हे घटक आपसूक जेवणांत येतात आनी जायत्या दुयेंसां पासून ते राखण करतात.  सैमीक  मेणाचो थर केळीच्या पानार आसता. गरम जेवण पानार वाडलें म्हणतच हो थर जेवणांत वितळटा आनी जेवणाची चव वाडयता.  केळीच्या पानांत आसलेले हे घटक पचनाचें काम, कातीचीं दुयेंसां आनी रोग प्रतिकार शक्त वाडयतात.  अशेच कितलेशेच फायदे केळीच्या पानांत आसात.  केळम्याची पानांच न्हय तर दर एक भाग पवित्र मानतात.  केळ्या शिवाय देवकार्याचो कसलोच नेवैद्या पुराय जायना.  

प्रीता परब