कृष्ण आनी सुदामा

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

कृष्णायण

(संद मेळना फुडें कृष्णान आपलें चक्र सोडून शाल्वराजाक मारून उडयलो. शाल्वराजा मरतकच कृष्ण, बलराम आनी प्रद्दुमन नारायणी सेना घेवन द्वारके वटेन परतीची वार चलपाक लागले. आतां मुखार….)

कांय दिसांनी कृष्ण नारायणी सेने सयत द्वारकेंत पावलो. शाल्वराजाच्या सैन्यान द्वारका शाराची बरीच वाट लायिल्ली. शारा भोंवतणी आशिल्ली फातरांची वणत खुबश्या सुवातांनी कोसळून पडिल्ली. तें सगळें पळोवन कृष्णान दुसऱ्या दिसा सावन ती वणत सारकी करपाचें काम हातांत घेतलें. कामाचेर नहर दवरपाक तो स्वता हाजीर रावपाक लागलो.

एक दीस कृष्ण असोच थंय आसतना एक शिपाय रकाद घेवन ताचे कडेन आयलो. एक म्हेळे कपडे घाल्लो सुदामा नांवाचो ब्राह्मण ‘आपणाक कृष्णाक मेळपाक जाय. आपूण कृष्णाचो इश्ट’ अशें म्हणटा. त्या शिपायान कृष्णाक सांगलें. शिपायान सांगिल्ले कानार पडना फुडें कृष्ण आनीक थंय रावूंक ना. तो तसोच धांवत राजवाड्याच्या भायल्या दरवट्यार आयलो. 

पळयता जाल्यार खऱ्यांनीच ताचो इश्ट सुदामा उबो आशिल्लो. त्या शिपायान सांगिल्ल्या प्रमाण ताच्या आंगार लोळकें पुडवें आनी सदरो आशिल्लो. एका हातांत दांडो आनी दुसऱ्या हातान ताणें एक पोटली आपल्या खांदार धरिल्ली. सुदामा दिश्टी पडटकच कृष्णान धांवत वचून ताका घट्ट वेंग मारली. कृष्ण आनी सुदामा कितल्याशाच वर्सांनी मेळिल्लें. दोगांकूच एकामेकांक पळोवन खूब खोस जाल्ली. वेंग मारून ते कितलोसोच वेळ तशेंच राविल्ले. दोगांयच्या दोळ्यांतल्या खोशेची दुकां झराझरा व्हांवतालीं. कुशीक उबे आशिल्ले शिपाय तोंडां उक्तीं घालून तांकां पळयत रावलें. एदो व्हडलो कृष्णा सारको मनीस एका शिरपुट्या द‌ळिद्री ब्राह्मणाक वेंग मारता हाचेंच तांकां अजाप दिसलें. असो हो ब्राह्मण कोण काय हो प्रस्न तांकां पडलो.

कांय वेळान कृष्ण आनी सुदामाची वेंग सुटली. ते रडटाले हें तांकां एकामेकांच्या तोडांक पळयतकच लक्षांत आयलें. तांची इश्टागत कितली घट‌्ट आसा हें तांकां कळ्ळें. कृष्णान मागीर सुदामाच्या हाताक धरून राजवाड्याच्या दारांत हाडलो. ताणें मागीर रुक्मीणीक आरत आनी उदक घेवन भायर यो, असो निरोप धाडलो. तशी रुक्मीणी बेगीन बेगीन थंय पावली. कृष्णान तिची सुदामा कडेन वळख करून दिली. ते उपरांत सुदामाचे पांय उदक घालून धुले आनी रुक्मीणीन हाडिल्या वस्त्रान पुसले. रुक्मीणीन मागीर सुदामाक आरत दाखोवन उंवाळलो. सुदामाक ताणीं भितर व्हेलो आनी ताची न्हांवपाची आनी रावपाची वेवस्था केली. ताका घालपाक नवीन कपडे दिले. हें सगळें जातकच कृष्ण आनी सुदामा एकठांय जेवपाक बसले. तांकां वाडपाक रुक्मीणी स्वता राविल्ली. जेवंक सुरवात करचे पयलीं कृष्णाक मदींच कसली तरी याद जाली आनी ताणें सुदामाक फकांडांनी म्हणलें, “आरे सुदामा, तूं पोरबंदरा सावन द्वारकेक म्हाका मेळपाक मुद्दम आयला तेन्ना म्हजे वयनीन म्हाका कितें तरी खावपाचें धाडलां आसतलें. जेवचे पयलीं म्हाका तें खावपाक जाय रे बाबा” अशें म्हणटा म्हणटा ताणें एके वावराडेक सुदामा घेवन आयिल्ली पोटली थंय हाडपाक लायली. सुदामा नाका नाका म्हणटा आसतनाच कृष्णान ते वावराडेक पोटलेची गांठ सोडवपाक लायली. भितर केळीच्या पानाची एक पुडी आशिल्ली. ती शिपायान कृष्णा कडेन दिली. कृष्ण पुडी उसयता ती पळोवन सुदामा तकली सकयल घालून बसलो. पुडयेंत सुके फोव आशिल्ले. सुके फोव पळयतकच कृष्णान खोशेन एकूच आड्डी मारली, “सुके फोव?’ कृष्णाची आड्डी आयकून सुदामान वयर तकली काडून पळयलें. कृष्णान ताका म्हणले, “सुदामा, म्हाका सुके फोव आवडटा तें तुका अजून याद आसा मरे! वा, वा, वा!” अशें म्हणत म्हणत कृष्ण ते सुके फोव खावपाक लागलो पसून. चडशे फोव खातकच ताका रुक्मीणीची याद जाली आनी ती उरिल्ल्या फोवाची पुडी तिचे कडेन दिली. रुक्मीणीनूय उब्या उब्यांनीच उरिल्ले फोन रुचीन खाल्ले. आपणे हाडिल्ले इल्लेशे फोव कृष्ण आनी रुक्मीणीन रूच काडून खाले तें पळोवन सुदामाच्या दोळ्यांनी दुकां भरुन आयलीं. आपल्या घोवाची आनी सुदामाची इश्टागत पळोवन रुक्मीणीक दोगांयचे खूब कवतूक दिसलें. तिणें मागीर तांकां वाडपाक सुरवात केली. जेवन जातकच कृष्णान सुदामाक सुशेग घेवपाक सांगलो आनी तो आपल्या म्हालांत गेलो.

सुदामा पोरबंद‌राच्यान द्वारकेक चलत चलत आयिल्लो. दोन- तीन दीस चलिल्यान ताका खूब पुरो जाल्लें. ते खातीर रातीं कडेन ताका सुस्त न्हीद लागली. दुसरे दिसा उठल्या उपरांत तो विचार करपाक लागलो. सांदिपनीच्या आश्रमांत कृष्ण आनी तो एकठांय शिकिल्ले. पूण आतां कृष्ण द्वारकेचो राजा कसो जाल्लो आनी तो दळिद्री ब्राह्मण आशिल्लो. कृष्ण व्हडल्या राजवाड्यांत रावतालो आनी ताचे स्वताचें घर मोडपाक पाविल्लें. ताचो भटपणाचो वेवसाय बरो चलनासलो. मिळकत सामकी उणी जाल्ली. बायल- भुरग्यांची पोटां धड भरनाशिल्लीं. आपले बायलेक‌ आनी भुरग्यांक तो खूब फावटी कृष्णाच्यो खबरी सांगतालो. 

कृष्णान द्वारका शार कशें उबें केलें आनी तो आतां सगळ्या यादवांचो फुडारी कसो जाला हें सगळें ताच्या उलोवण्यांत येतालें. तें आयकून एक दीस ताचे बायलेन ताका म्हणिल्लें, ‘तुमी म्हणटात, कृष्ण तुमचो घट्ट इश्ट आनी आता तो द्वारकेचो राजा कसोच आसा. तशें जाल्यार तुमी ताचे कडेन वचून आमकां मजत कित्याक मागिनात? आमचो संवसार कसो चल्ला तो तुमी जाणाच हें अशेंच चल्ले जाल्यार आमचीं भुरगीं कशीं जगतलीं?’ बायलेन अशें म्हणल्या उपरांत सुदामान तिका म्हणिल्लें, ‘आगो, तो म्हजो इश्ट! म्हजें रडगाणें ताच्या मुखार गावपाक म्हाका बरें दिसचें ना’. पूण कांय दिसांनी सुदामा कडल्यान ताच्या संवसाराचो गाडो सामकोच धुकलना जालो तेन्ना ताणें कृष्णा कडेन वच्चे अशें थारायलें.

 आपल्या इश्टा कडेन रिकाम्या हातांनी कसो वतलो हो विचार करून ताणें कृष्णाक आवडपी थोडे सुके फोव- केळीच्या पानांत बांदून घेतिल्ले. कृष्णान ते फोव कशे रुचीन खाल्ले ते सुदामान पळयलें. असल्या इश्टा कडेन कितें मागप म्हणल्यार लेगीत कितेंशेंच जातलें अशें सुदामाच्या मनांत आयलें. आनी ताणें तो विशय कृष्णा कडेन काडलोच ना.

मुखार चलता

अनिल नायक

9049079789