कायदे पाळया, सुजाण नागरीक जावया

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

एकदां मनांत आपूण कायदो मोडचो ना म्हूण निश्चय करून पळयात. हळुहळू करून आमकां कायदे पाळपाची संवय लागतली.

मनीस जे सुवातेर राबितो करता, वावुरता थंयच्या समाजाचो तो एक भाग जावन रावता. अशा वेळार त्या समाजाच्यो कांय अपेक्षा
आसतात. त्यो पुराय करप मनशाची लागणूक थारता. दर एका घटकाक सांगाताक घेवन आपल्या समाजाची सेवा करप तशेंच राज्याचे, देशाचे उदरगतीक हातभार लावप हीय आमची एक खेरीत जापसालकी जावन आसा. त्या भायर भौसाच्या कल्याणा खातीर आपलें योगदान दिवंचें, अशीय आस्त मनीस म्हूण आमी एकामेकांलागीं बाळगून आसतात. जग वेवस्थीत चलचें म्हूण थंयचे कायदे, कानून पाळचे आसतात. सर्जनशील जावन वागचें आसता. ही गजाल मतींत दवरून आमचे पयकी कितलें जाण शितीदान वावुरतात आनी वागतात काय?
समाजान वावुरपी आपसुवार्थी मनीस पळयतकच वयर उल्लेख केल्लो प्रस्न म्हाका सतावंक लागता. समाज बर्‍या वायट मनशांचो जमो जरी जालो तरी कायदे, कानून सगल्यांक एकसारकेच न्हय? ते सगल्यांनीच पाळूंक जाय, पूण शिकपी भुरग्या सावन जाणट्यां मेरेन नेम आनी कायदे मोडिल्ल्याच्यो देखी आमकां सर्रास पळोवंक मेळटात. आतां स्कुलांनी शिकपी भुरग्यांची गजाल घेवया. स्कुलांत शिक्षकांनी, पालकांनी आनी विद्यार्थ्यांनीय शाळेचे नेम पाळचे, असो कायदो सांगता. विद्यार्थी नेम मोडीत जाल्यार तांकां शिक्षक समज दिता. दुसरे फावटी अशी चूक जावची न्हय म्हूण जतनाय घेवंक समजायता. कांय भुरगीं पयलेच समजणींत आपली जापसालकी जाणून घेवन सुदरतात अभ्यासाचेर लक्ष केद्रीत करूंक लागतात शाळेच्या कार्यावळिनी वांटेकार जातात. तर कांय भुरगीं हट्टीपणाक लागून आपलें तेंच खरें करूंक लागतात, अशा भुरग्यांक मागीर फाव त्या प्रमाण ख्यास्त दिवची पडटा. आमच्या भुरगेपणार जी ख्यास्त शिक्षक आमकां दिताले ती सुमारा भायली आसताली. ताची याद जायत तर काळीज आयज लेगीत कलकलूंक लागता. आतांची ख्यास्त दोळ्यांक उदक लायिल्लेवरी म्हणल्यार जाता. कायद्या प्रमाण आतां शिकपी भुरग्यांक कुडीक दुखापत जावंक शकता अशी ख्यास्त दिवंक शकनात. म्हूण जे तरेची ख्यास्त आमी तांकां फरमायतात ते हांसत हांसत पेलतात. अशे तरेन कायदो तांच्या बोल्सांत, ताची भिरांत तांकां ना अशें म्हणल्यार चूक जावची न्हय. कांय आडवाद सोडलो जाल्यार पालक आनी शिक्षकांचीय गत एकसारकीच जाल्ली दिसून येता. पालक आपल्या भुरग्या मुखार कायदो मोडपाक लागलो जाल्यार भुरगीं तांचे वागणे पळोवन अनुकरण करतात. पालकांचे वागणुकेंत आनी उलोवपांत विरोधाभास दिसून आयिल्ल्यान ते कोणाचें म्हूण आयकतलीं. हाकाच लागून मनशाच्या उलोवपांत आनी वागणुकेंत ताळमेळ आसूंक जाय. उलयता आसतना शितिदान उलोवंक जाय. आपल्या उलोवण्याक सोब सारकी वागणूक आसूंक जाय, ढोंगीपणा करुन आमी भुरग्यांक फटोवंक शकनात.
हांव येरादारी पुलीस मार्गा देगेर नेम मोडप्यांक तालांव दिवंक उबे राविल्ले पळयता तेन्ना विचार करूंक लागतां. आमचे कायदे इतले कडक आसात काय जे पाळपाक कठीण जाता? कांय आमकां कायदे मोडपाक आवडटात म्हूण आमी ते मोडटात? आमचेलागी पयशे खूब जाल्यात म्हूण तालांव फारीक करतात. मार्गार दुचाकी वा हेर कसलेंय वाहन चलयतना नेम पाळ्ळे नात जाल्यार कितेंय जावंक शकता अपघात म्हणटा तो सांगून घडना. हेल्मेट घाल्लें आसत तर तकलेक मार लागना जावन जीव साल्वार जावंक शकता. ही गजाल दर एका मनशाक खबर आसता. मनीस जाणां जावन केन्ना आपलो जीव पावणेर काडिनात. सगल्यांक जीव प्यारो आसून लेगीत हेल्मेट कित्याक घालना हाची जाप मनाक पटपा सारकी मेळना. तालांव दितकच आमी पुलिसांच्या नावान शंख फोडटात, हें समा न्हय. आमी कायदो पाळीत जाल्यार ते थोडेच आमचे वाटेक येतले? खरें म्हणशात तर येरादारीचे नेम खरपणान पाळपाक जाय नाजाल्यार एकल्याचे चुकीची ख्यास्त निश्पाप मनशाक भोगची पडटा. आमी हे गजालींची जाण दवरून नेम आनी कायदे पाळूंक लागले जाल्यार हुस्क्या मेकळे आपलें वाहन चलोवंक शकतले. अपघात कमी करूंक शकतले. आपलो तसोच हेरांचोय जीव वाटोवंक शकतले. दरेक मनीस कायद्याचे फास्केत रावन कामां करुंक लागलो जाल्यार तरनाटे लेगीत नेम पाळूंक फाटीं रावचे नात. त्याच प्रमाण दर एका सरकारी कार्यालयांत नेम पाळून भौसाची सेवा करीत रावत जाल्यार मोठें ओब्र मेळयल्लेवरीं जातलें. थंयचे अधिकारी आनीक कर्मचारी कामचुकरपणा करीनासतना वावरत जाल्यार जनतेचें आनीक देशाचें कल्याण जातलें. कारण कायदे पाळिना जावन आमी आमच्या संविधानाचो मान राखपाक उणे पडटात तेन्ना तो आमच्या सगल्यांचो अपमान जाल्लेवरीं जाता अशें म्हाका तरी दिसता.
कांय नावाजत्या सिनेमांनी चांटे पावलाक कायद्याचो अपमान केल्लो दिसतालो. आतांय दिसता. ह्या खिणांक 1981 वर्सा प्रदर्शीत जाल्लो एक सिनेमा याद जाता ‘कालिया’. तांतुतलो एक डायलॉग आज मेरेन लोकांच्या तोंडार घोळटा, “हम जहाँ खड़े होते हैं लाइन वहीं से शुरू होती है।” कादयेंत आशिल्लो एक मदांत कैदी दुसर्‍या एका कैद्याची थाळी हिसकावन घेता आनीक आपूण ताचे सुवातेर लायनीक उबो रावन जेवण घेता. त्या कैद्यान विचारिल्ल्या प्रस्नाची जाप म्हूण ताका बाबड्याक बरोच मार खावचो पडटा. आमच्या कायद्याच्यो वादर्‍यो करपी अशें हें दृश्य म्हणल्यार म्हजी चूक जावची न्हय. कायदे करपीच जेन्ना ते मोडटात तांकां सैमा कडच्यान शिक्षा फावो जाता अशें हांव मानता. कारण कायदे कानून म्हणटात ते भौसाच्या रक्षणा खातीर आसतात. ते काटेकोरपणान पाळचे आसतात. कायदे आमकां शिस्तिचे धडे दितात, सरळ मार्गार चलपाक शिकयतात, हेरां कडेन बरे तरेन वागपाक शिकयतात. आमचे कायदे पाळपाक कठीण न्हय फकत इत्साशक्त जाय. एकदां मनांत आपूण कायदो मोडचो ना म्हूण निश्चय करून पळयात. हळुहळू करून आमकां कायदे पाळपाची संवय लागतली. कायद्याच्या नांवान आमी बोटां मोडटात तीं बंद जातलीं. एक बरो सुजाण नागरीक म्हूण जीण सारतलो जाल्यार कायदे, कानून पाळचेच पडटलें.

एच. मनोज
9822441417