काणी कामणीची!

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

सात आठ दीस दागांतल्यान बुळबुळीत उदकशें येतालें. तातूंतल्यान कामीण व्हांवन वता अशें म्हणटाले.

कामीण जाल्ल्यांक सगळें हळडुवें दिसता ! अशी एक म्हण आसा. कामीण म्हळ्यार कितें, अशें विचारताना अर्दें लक्षांत येता, तरी आमी पयलीं हें जाणून घेवया. रगतां बिलीरुबिन (तांबड्या रगतपेशीचो ‘ब्रेकडावन’ जातकच तयार जाल्लो हळडुवो पदार्थ) यकृतांत प्रक्रिया करपाचो त्रास निर्माण करता. तांबड्या रगतपेशींचें अदीक प्रमाणांत विघटन जाल्ल्यान वा यकृताक जखम जाल्ल्यान कामणीचें दुयेंस जावं येता.
कामीण हें एक संसर्गजन्य दुयेंस. दूशीत उदक – जेवण, रगतांतल्यान हाचो प्रसार जावं येता. एखाद्याक कामीण जाल्यार ताची कात, नाखटां, दोळे हळडुवे जातात. जोर येता. जेवण चलना. वजन उणें जाता. यकृताक सूज येता. ह्या सगळ्या लक्षणांच्या आदारान कामीण जाल्ल्याचें दोतोराक कळून येताच, तरी दोतोर रगत तपासून कामणीचें निदान करता.
तशें पळोवंक गेल्यार ह्या दुयेंसाक खासा अशें वखद ना खंय. रगत तपासणेच्या अहवाला प्रमाण दोतोर उपचार सुरू करतात. सादारण चार पांच दिसांत हॉस्पिटलांत भरती केल्लो दुयेंती घरा वचूंक शकता. तरी फुडलो कांय काळ जेवण खाणांत पथ्य पाळप गरजेचें आसता. हें जालें अॅलोपॅथीक मळार रगत तपासणी अहवालाच्या आदारान केल्लें कामणीचें निदान आनी उपचार.
आमच्या भुरगेपणांत कामीण हें दुयेंस आसतालेंच. कामणीचीं लक्षणां दिसलीं म्हणटकच गांवठी वा घरगुती उपचार करतल्यांक लक्षांत येतालें. तरी निदानाक पुश्टी दिवंक कट्टेंत दुयेंतीचें मूत धरून तातूंत कापूस बुडयताले. कापसाचो बदलिल्लो रंग पळोवन पक्कें निदान करताले.
कामणीचेर उपाय म्हणून लोखणाची कोयती उज्यांत घालून तापोवन आयदनांतल्या थंड उदकांत घालताले. तें उदक दुयेंतीक पिवपाक दिताले. तशेंच चिवरी पाल्याचो रोस पिवंक दिताले. गांवांत एखादो दादलो वा बायल मनीस आसतालीच जांकां असल्या दुंयेंसाचेर गांवठी उपचार खबर आसताले.
आमच्या सावर्डे – कुडचडें लागीं काकोड्यार उद्योजक सर्गेस्त शिवदास कर्पे हे आपल्या घरा मंत्रांनी कामीण बरी करताले. घरचे बांयचें उदक काडून घेताले. दुयेंतीक मुखार बसोवन उदक घाल्ल्या ताटांत हात बुडोवंक सांगताले. मंत्रोच्चार करीत ताच्या दोनी हातांवयल्यान आपलो हात वयल्यान सकल भोंवडायताले. त्याबरोबर तें उदक हळडुवें जायत वतालें. अशे तरेन तांचे थारिल्ले तीन दीस ते मोफत उपचार करताले. उकडिल्ले चणे खावंक दिताले.
उपरांत तांचे ज्येश्ट पूत उत्कर्ष हें कार्य फुडें व्हरतालो. गेल्या वर्सा ताका काळजाच्या दुयेंसान मरण आयलें. तांच्या फाटल्यान हें कार्य बंद जालें अशें समजता. पूण कामणीचेर रामबाण वखद म्हळ्यार दाग दिवप. आमच्या भुरगेपणांत हो उपाय सर्रास आसतालो. भुरगेपणांत सगळे फकत बांयचेंच उदक पिताले. आतां भशेन प्रक्रिया केल्लें नळाचें वा प्युरीफायरांतलें उदक तेन्ना नासतालें. म्हणटकच तेन्ना उदकांतल्यान कामणीच्या दुंयेंसाचो प्रसार जातालो आसतलो.
चवथी यत्तेक आसतना एक दीस म्हाका शाळेंत घुंवळ आयली म्हणून निमित्त जालें. तेन्ना दरेक वाड्यार एक तरी गांवठी वखदां दिवपी आसतालो वा आसताली. तशीच कामीण लासपी बायलमनीस आसतालीच. शाळेंतल्यान घरा येतकच आवयन आनी शेजान्नीन म्हजे दोळे, नाखटां तपासून म्हाका कामीण जाल्ल्याचें निदान केलें. मुतांत कापसाचो रंग हळडुवो जालो. तेन्ना कामीण जाल्या हें पक्कें जालें आनी कामणीचो दाग दिवपाचें थारलें.
काकीन पेटयल्ल्या शेणोऱ्यांत पितूळच्या दवल्याचो दाणो घाल्लो. हांव भितलों म्हणून तिगांनीय म्हजे हात पांय घट्ट धरले आनी दोळे बंद केले. काकीन म्हज्या दाव्या हातार ओल्या कपड्याची तिस्ती दवरली. उज्यांत तांबडो गूंज जाल्लो दवल्याचो दांडो ओल्या कपड्याचेर लावन काडले बरोबर चर्र करून आवाज आयलो. ती वेदना मस्तकाक शॉक लागिल्ले भशेन जाली.
दोळे उगडले. त्याच ओल्या कपड्या तिस्तेन दागाची लाशिल्ली कात काकीन घश्टून काडली. दाग उकडिल्ल्या बटाट्याची साल आनी ताचो रंग सोलिल्ल्या बटाटासारको हळडुवो दिसतालो. काकीन म्हळें, तुका कामीण जाल्या. दाग हळडुवो दिसता पळय. कामीण जायना जाल्यार दागांतल्यान घामा भशेन रगत येता आशिल्लें. मागीर काकीन म्हज्या मस्तकार खोबरेल थापून कातली खावंक दिली. दागाचेर तेल हळदी पिटो लायिल्ली कापसाची वात दवरली. वातीचेर अडुळश्याच्या पानाचो कुडको दवरलो. ताचेर कपड्याची इल्लीशी घडी दवरून कपड्यान घट्ट बांदली. दागाची दूख सोसूंक नजो आशिल्ली. त्या काळांत भुरग्यांच्या हाताक घडयाळ दिसनाशिल्ली. म्हणटकच घरचीं आनी इश्ट घडयाळ घडयाळ म्हणून चाळयताले!
सात आठ दीस दागांतल्यान बुळबुळीत उदकशें येतालें. तातूंतल्यान कामीण व्हांवन वता अशें म्हणटाले. सात आठ दीस न्हांवचे आदीं कामणीक साबण लावन घश्टून निवळ करून परत पयल्या दिसा भशेनच बांदूंक जाय आशिल्ली. खूब त्रास जाताले कारण दागा वयली वात आनी कपड्या घडी जखमेक घट्ट चिकट्टाली. म्हणटकच ती काडटना भयंकर दुखताली आनी रगत येतालें. ताका लागून न्हांवचे आदीं अर्दवर थंड उदकान ती भिजोवन हळूहळू सोडची पडटाली. वातीक लागून दागाचेर खळी तयार जाताली. कामीण व्हांवन वचची म्हणून आई चणें खावंक दिताली. चड करून हाताकूच दाग दिताले. पूण चली भुरग्याक हातार दाग उरतले म्हणून पांयांक धपरा फाटल्यान दाग दिताले.
दाग दिवपाची आनी एक पद्दत आसताली. तांबडोगूंज जाल्ल्या दवल्याच्या दाण्याचेर पांयाची खाँट दवरून दाग दिताले. तशेंच आमचे एका वयस्कर चलयेच्या दोळो आनी कान हाचे मदीं मदीं बुराक आशिल्ल्या तांब्याच्या पुर्तुगेज नाण्याचो दाग हांवें पळयल्लो. तेन्ना हांवें आयकल्लें जोर मस्तकाक मारत जाल्यार असले दाग दिताले खंय. अशें केल्ल्यान मस्तका मारिल्लो जोर देंवपाक मदत जाताली खंय.
म्हज्या हातार अजून लेगीत पांच अस्पश्टशे दाग दिसतात. हातूंतले चार दाग भुरगेपणांत कामीण जाल्ली म्हणून दिल्ले. एक दाग नोकरेक लागतच दिल्लो. पूण तेन्ना कामीणच जावंक नाशिल्ली. पयले कामणी उपरांत म्हजो दागाचो भंय गेल्लो. म्हणटकच हांव हात मुखार करून दाग दिता तें पळयतालों. दाग दिवपी एक शेजान्न म्हाका पळयनाका म्हणटाली. पूण हांव भिनातसना पळयतालों.
तर जालें अशें, पांचव्या दागावेळा म्हाका चार पांच दीस जोर येतालो. तकली जड जाल्ली. कामणीचीं लक्षणां दिसनाशिल्लीं. तरी तकली जड जाता म्हणून आईन म्हळें, कामणीचो दाग दिवन पळोवया.
म्हणटकच आईन शेजान्नीक आपयली. तिणें चर्र करून हातार दाग दिलो. दाग दिवन जालो आसतलो म्हणून हांवें हात फाटीं घेतलो. ती म्हणपा लागली, बाबू तुका दुखलें? काय तुवें भिवन हात फाटीं घेतलो? दाग सारको लागलो ना. हांवें म्हळें, तशें जाल्यार परत दाग दी तर. तिणें दवल्याचो दाणो उज्यांत तांबडो गुंज करून परत तेच सुवातेर दाग दिलो. हांव भिलो अशें तिका दिसचें न्हीं म्हणून हांवें हात फाटीं काडलो ना. म्हणटकच तिणें इल्लो चड वेळ दाग दवरलो.
उपरांत ओल्या कपड्यान दागावयली जळिल्ली कात घश्टून काडली. दोनदां आनी चड लागिल्ल्यान दाग व्हड जाल्लो. तातूंतल्यान घामाभशेन रगताचे बारीक थेम वयर सरिल्ले पळवन तिणें म्हळें, आरे देवा. बाबू तुका कामीण जावंकना मरे. कामीण जाल्यार रगत येना. काळकूट बाबड्याची. कामीण जायनासतनाच दोन दाग दिल्ले.
उपरांत जोर देवना म्हणून दोतोरागेर व्हरतकच आंगा वयल्यो रॅशीस पळोवन दोतोरान म्हळें, जोर टायफॉयडाचेर पडलोसो दिसता. रगत तपासणेंत हें सिद्ध जालें ! भुरगेपणांतल्यो ह्यो गजाली आयच्या भुरग्यांक सांगत जाल्यार त्यो कॉल्या काणयो कशें दिसतात !

रंजन नायक
9823154336