भांगरभूंय | प्रतिनिधी
फाटल्या सुमानांक एका चर्चा सत्रांत हांवें विध्यार्थ्यांक प्रस्न केलो तुमकां कसल्या प्रकारचें साहित्य वाचूंक आवडटा काय म्हण. म्हाका तांचे कडल्यान अपेक्षीत आशिल्ल्यो तश्योच जापो मेळ्ळ्यो पूण एका भुरग्यान, म्हका कविता वाचूंक आवडना म्हूण जाप दिली. ताची जाप आयकना बराबर हांवें कळाव लायनासतना बाकीबाबांची म्हजी आवडटी कविता निळे निळे सवणे एक, सकाळच्या गोपारा, भांगराचीं घुंगरां बांदून, आयलें म्हज्या दारा. ही कविता म्हणून दाखयली. सगल्यांक ती खूब आवडली. उपरांत ही कविता आयकून तुका कशें दिसलें ? काय म्हूण त्या भुरग्याक हांवें प्रस्न केलो. तुमी कविता खूब बरी म्हणली सर, आवडली म्हाका. ताची ती जाप आयकतकच कविते विशीं ताचे मत सगल्यां परस वेगळें कित्याक जालां आसत हाचो हांवें अंदाज बांदलो.
आमी पालक आनी शिक्षक केन्ना केन्ना गडबड करतात आनी नकळत भाशेंचें लुकसाण करून घेतात. कविता वाचतल्यान स्वताक तशेंच आयकतल्याक उमेद येतली अशे तरेन ती वाचूंक जाय. कवितेचे बाबतींत आमी भुरग्यां मुखार वाचन करतना तांच्या मनाचो विचार करतले तेन्नाच ती शांत व्हांवपी न्हंये वरी वतली नाजाल्यार आमच्या हातांत चुको घडत रावतल्यो. हाचो विचार करून हांवें तांकां सांगलें ही कविता हांवें 1989-90 वर्सा शिकोवपाक सुरवात केल्ली. आतां घडये ती पाठ्यपुस्तकांत आसची ना पूण आदले विध्यार्थी केन्नाय मेळटात तेन्ना तेय हांवें शिकयिल्ल्या कवितांची याद काडून खोशी प्रकट करतात. तांची ती तोखणायेची उतरां आयकून समादान तर मेळटाच आनी मनाक खेरीत खोशीय मेळटा. आनीक एक गजाल हांव अवश्य करता ती म्हणल्यार वर्गांत तांकां नेमान पुस्तकांत आयिल्ल्यो कविता वाचन करूंक लायता. कांय भुरगे आपली पाळी येतकच नेटान, उर्बेभरीत कणखर आवाजान वाचन करतात तर कांय जाण जीव नाशिल्ले वरी मेंगे कशे वाचतात. कांय भुरग्यांक गद्य पाठ वाचूंक आवडटा तर कांय भुरग्यांक काव्य वाचूंक आवडटा. हें जरी खरें तरी अभ्यासक्रम मतींत घेतलो जाल्यार वर्गांत दोनूय प्रकार वाचूंक येवंक जाय. म्हाका याद जाता धा बारा वर्सां पयलीं एक विध्यार्थी असो आशिल्लो तो खंयचेय कवितेक चाल लावन गावन दाखयतालो. उपरांत हांव ती कविता सगल्या भुरग्यांक सांगातान गावंक लायतालो. आमकां भुरग्यां कडल्यान लेगीत बऱ्यो गजाली शिकूंक मेळटात त्यो अश्यो.
शिकपी भुरग्यांक कविते कडेन आकर्शीत करतले जाल्यार शिकयतल्यान ती पयली बरे तरेन आवाजाचो चड उतार सांबाळून वाचूंक जाय. आमचें वाचन तांकां आवडूंक जाय. कवितेंतले उमाळे ती वाचतना सांगातान उफाळून येवंक जाय तेन्नाच ती भुरग्यांच्या मनांक भावता. कविता शिकयतल्याच्या वाचनाची शैलीच भुरग्यांक कविते कडेन आकर्शीत करूंक शकता. ही कुशळटाय दरेक शिकोवप्या लागीं आसप गरजेचें थारता.
मंगळूरची कविता ट्रस्ट फाटलीं खूबशीं वर्सां ‘कविता फेस्ट’ ही खासा भुरग्यां खातीर सर्त घडोवन हाडटा. स्पर्धक कविता सादर करतात त्यो यू ट्यूबार पळोवंक मेळटा. हांव ते व्हिडियो मुजरत भुरग्यांक दाखयता. कविता सादर करतल्यांचे हावभाव तशेंच आवाजाचें मॉडुलेशन पळयतकच भुरगीं खूश जातात. तांकां ह्यो कविता आवडपाक लागतात. म्हज्या अणभवा प्रमाण हळू हळू करून जांकां वाचन आवडना अशा भुरग्यांक कवितांचे वाचन करूंक आवडूंक लागता. म्हाका दिसता सात लाख गोंयकार आमी, नुस्त्याचें नाटक, गोंमटें गोंय, आसोर, मिठाकण ह्यो कविता सुमार तीन-चार दसकां आदल्या पाठ्यक्रमांत आशिल्ल्यो.
एका वेळार त्यो खूब गाजल्यो आतांच्या भुरग्यांक तो संदर्भ दिवचे खातीर हांव म्हणून दाखयतां तेन्ना तांकांय त्यो आवडटा. कविता म्हणटा ती उमाळ्यांनी भरून व्हावंक जाय. तशीच ती वाचतल्याच्या आनी आयकतल्याच्या काळजा मेरेन पावूंक जाय तेच धाटणेच्यो वयल्यो कविता म्हणल्यार म्हजी चूक जावची न्हय. मनशाची पिराय वाडटा तशी ताच्या आंगार सुरकुत्यो पडूंक लागतात ताची तिकतीकसाण उणी जावन म्हातरपणाची सया मारूंक लागता. तशी शी गत साहित्य कृतीचीय जावं येता. आमचे कोंकणीत अश्यो कितल्योश्योच कविता आसात वयर फक्त कांय देखी दिल्यात. त्यो आयज लेगीत तेच धाटणीचेर मिरयत आसात हाकाच लागून शिक्षणीक आनी सांस्कृतीक सुवाळ्यांनी अशा कवितांचें सादरीकरण जावंक जाय. हाचो लाव म्हूण एखाद्रो नवो कवी घडोवंक आमकां यश येवं येता. कवितेचें म्हत्व इतल्यारूच थांबना निरास जाल्ल्या मनाक वा दुयेंस आशिल्ल्या मनशाक एक सुरेल काव्य वाचून दाखोवन ताची निरेशेणी पयसावं येता. करून पळयात जे समादान मेळटलें तें उतरांनी सागूंक कठीण.
भारतीय साहित्यांत काव्याचें रुप वेदीक काळा सावन चालीत आसा. महर्षी वाल्मिकी हांकां जो मान सम्मान फावो जाता. तो तांणी रचिल्ल्या रामायणाक लागून आनी ही रचना ‘आदी काव्य’ म्हूण प्रचलीत जावंक पावल्या. ल्हान भुरग्याक आवय ओवयो म्हणटा तेन्ना ती आपल्या भुरग्याक पयलें काव्य म्हणून दाखयता. रवींद्रनाथ टागोर हांचीं उतरां याद जाता; ‘भुरग्यांक स्वताच्या शिकपांत मर्यादीत दवरूं नाकात कारण ती दुसऱ्या काळांत जल्मल्लीं.’ भारतीय साहित्यात लेगीत काळ बदलता तसो वेगळ्या वेगळ्या साहित्य प्रकारांचीय भर पडूंक लागता. जाचो अणभव दरेकल्यान घेवंक जाय. खंयचेंय काव्य आसूं तें वैयक्तीक आसना. एकदां तें वाचप्यां मुखार पावलें की मागीर ते तांचेंच जाता. वाचक केन्ना तिका माथ्यार घेत तर केन्ना सकयल आपटीत हाचोय नेम नासता. खरें म्हणशात तर कविते बाबतींत सगल्यांक प्रत्यक्षांत भावनां कडेन संबंद दवरूंक मेळना. हेंय तितलेंच खरें.
नामनेचे कवी विल्यम वड्सवर्थ हांच्या म्हणण्या प्रमाण ‘कविता म्हणल्यार आपोआप उफेल्लो बळिश्ट उमाळो. जाची उत्पत्ती शांततायेन याद जाल्ल्या उमाळ्यांनी जावंक पावता.’
एच मनोज
9822441417
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
