कळसो

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

पावस सुरु जालो.जळीमळी उदा भरले की गांवावयल्या उंदरा दिबण सगळे घरात, पडेत, खोपीत, फाटले दारात आशिल्या न्हांणेत हे बिऱ्हाडा पावतात.तरी अरंधारी पावस लागलो की हे बद्द घरा माळेर बिऱ्हाड करतात.आनी घे मागीर तेमगेल धुमशेण सुरु जाता.खंयी रातीन पावसां थंडाव्यान आरामात न्हिंद्या म्हण केलार रातभर हेमी एक हुतुतु खेळतात ना तर लडाय मारतात.घरात मांजरा आसुन नासुन सारखीत जालात ह्या दिसांन.
त्या दिवसां आयतारा निमीत्य कन्न पोट माळ्यार चडलो.पावसांन बी मातर आसर केल्लो.तशे माळ्यार पावसांत म्हण दवरीले,सोण्णा,नारली,शिरी,बडी,झीगां,सापळे हे सगळे उरताच.ते सगळे सखल काड्या मागीर उंदीर त्रास करचे ना ह्या हिशोबान हांव वयर चडन्न अर्धा अर्ध माळो सफाय केलो खरो.पुण थंय एक बाजुन पोन्ने तांबे आनी पितळीची आयदना आशिली.जी आमी आत वापरनात.
हांव म्होऱ्यात वचुन अशित वयले वयर ती सगळी आयदना सासपीली तेन्ना धाकलो एक कळसो घडघडुन म्हागेल पायांकडे येयलो. म्हाका कीत करचे कळन्ना कारण जेन्न हांव ल्हान आशिल तेन्ना म्हाक उदा काडु जाय म्हण हट्ट केल्लो तेन्न हो कळसो बाबा सांगुन आत्याल म्हागेल साठी मुद्दाम घेतीलो. ” हो रावण ह्या कळश्यांन कीतले उदा काड्त ते पळयता ” ही आत्याली उतरां तशीच्या तशी आज कानार परत सादली.
आमगेर पांच घागरी, पांच कळशें, तीन गळशीरें तांबी, चार पांच पितलीचे चेंबु ते उदा पिवुक.आनी म्हाक म्हण आत्यान तेरा जात्रेक घेतीलो हो धाकलो कळसो वा कळशीं.आमगेल जरा बाग व्होड तेतुत तरतरेची झाडां आनी पांच पंचवीस माड.हे माड शिपुक सगळे जाण घरातले हातभार लायताले.तेतुतलो हांव एकलो.पुण भांयीकडे म्हाक कोणत पातेनाशीले.भांय गडगड्यांची तरी घरातले लोकांलो धाक उरतालोत.तेतुत हांव अरवळ आनी अधिक प्रसंगी म्हण घरचे लोकांक खबर आशिले.
बावाल पुनव जाली रे जाली बागातले माडा उदा घालचे चालु जाताले ते बीया तणी पर्यंत हे उरताले.कोणागेर माड कमी उरलार पैरो उरतालो तर आमगेर जास्ती माड आशिल्यान उदा घालचो कार्यक्रम सदात उरतालो म्हणल्यार हरकत ना.एक सकाळी झीळमीळ जाल तेन्ना उदा घालु लागीले ते सकाळी आठ पर्यंत मोकळीक जाताले. प्रत्येक माडांक तीन पावटी म्हणलार एक व्होडली घागर आनी एक कळसो.अशें तीनपटी घालचे. अश ते लेंक उरताले. झीळमीळताना रान्नीर दवरीलो पेजे बुडकुलो नीस ओतुन ओतुन सकाळी आठ पर्यंत तयार जातालो.मदेमदे आत्ये म्हाका पेजे बुडकुल्या लक्ष दिवु लायताले.बुडकुल्या पेजेक उदा कमी जालार हांव म्हागेल कळश्यांन उदा वाडयतालो.
आमगेल भांयीक दोन गडगडे आशिल कारणान एक बाजुन हांव उदा काडतालो पुण हांवे माड उदा घातीले हे लेका धरचेत नाशिले.तरी बाबांन एक गार्फ हाडीले त्या माडा मात हांव जास्तीत उदा घालतालो.घरातले सगळे म्हाक चाळयताले हो माड तुक आमी लग्नं जाल तशे अंदन दितले.तेन्न लग्नं हो शब्द कानार पडलो की आंगार मोरा पांख फीरयले म्हणकी जाताले.पुण माड कोणाक आनी केन्न अंदन दिता म्हण जेन्न कळ्ळे तेन्न म्हागेलेत म्हाका हांसो येयलो.आनी तशें वाड्यार लग्नं उरलार लग्नां घरात कांजीण मांडताना आमगेलो म्हणलार हो म्हागेल कळसो मुद्दम मागुन व्होरताले.
आठ दिवसातल्यांन एकपटी ह्या सगळ्यां घागर कळश्यांले भाग्य उदेताले म्हणेत कारण आत्या आब्यां सोला आनी गोबर घेवन हे सगळे भांगरा म्हणकी चकचकीत करताले.आनी परत उदका घातले की येरे म्हाज्या मागल्या.पुण म्हागेल कळसो ल्हान जाल्ल्यान आत्या जावु आई तेकां घासताले आनी घरातल्या देवा कारणाक तोत्त कळसो वापरताले.अशें म्हण त्या वेळार म्हागेल आंगार इले जास्त मांस चडताले अश म्हणलार हरकत ना.
काळ बद्दलो सगळेत बद्दले.आमगेल कौलवा घर वचुन नळ्यांचे घर जाले. आधुनीक पणा येयलो.पोन्नी आयदनां सगळी माळ्यार पावली.तेतुक इतर तांब्या पितळे आयदनां बरा हे घागर कळशें बी थंय पावले.देवा कामाक एक गळशीरे तांबी तितलोत सदाच्या व्यवहारात उरलो.घरात येयले ते प्लाटीक आनी स्टिला कळशें.एकपटी धुंयल्यार सदा चकचकीत.माडाक आनी बागातले झाडां पेडाक आता भांयीक मोटर पंप बसयला तेजेन उदा घालतात.दोन तासात काम जाता.
आत जीळमीळचे वेळार शिजोवची पेज बी ना आनी बुडकुलो ना.पेजे याद येयलार कुकर आसात न्ही आता.आत तर जाण्ट्यांली यादी मिरास म्हण ही आयदना आमी आज पर्यंत विकनास्तना दवरलात आमी वापरनात तरी पावसां दिसांन हे उंदीर थंय तेमगेल संवसार मांडता आनी रातीन खेळतात.तांब्या आयदनातले उदा पिलार आरोग्यासाठी बरें म्हण डाँकटर सांगतात आनी पुस्तकात बी वाचला.हो पायां मुळात येयील कळसो घेवन सखल येयलो हो विचार कन्न की चल ल्हानपणाची याद सदात दोळ्यां मुखार उरतली.तेतु सदात उदा भन्न दवरचे आनी ते पिवन आरोग्य संपन्न जावचे.

संदेश बांदेकर
9480790172