भांगरभूंय | प्रतिनिधी
म्हाका चणाक, मुड्डशी हीं नुस्तीं खूब आवडटात. फोंड्या सप्तकांतल्यान दोन दीस एक गाडी येताली. मोबायल व्हॅन. नांवूच चणाक. तातूंत चणाकां हारशाचे काशींत उदकांत भोंवत आसतालीं. तुका केदें खंयचें जाय तें सांगपाचें. तो तें जिवें तट्टटीत चणाक कोबलें उदकांत बुडोवन काडून, एका स्टीलाच्या टबांत सोडटालो. तें धांपून ताचो अंत करून तुका जाय ते तरेन पोस्तां कापून दितालो. हांव अदीं- मदीं हें चणाक घेतालों. सामकें ताजें. हुमण सुरबुशीत, घमघमीत, वासाळ जातालें.
अकस्मात ती गाडी येवपाची बंद जाली. पूण तांचें मुख्यालय मिरामार आसा हें इंटरनेटाचेर वाचिल्लें. एक दीस पत्तो सोदून काडलो. कांपालार ‘कॅच एण्ड कॅरी’ हें चणाकाचें निळेंच घर आसा. थंय टांकयेंत, हारशा काशींनी राशींनी चणाकां पासयो मारीत आसतात. एका मित्राकूय एक चणाक व्हरून दिलें. ताणें दुसऱ्या दिसा सांगलें – “कपे म्हणजे कातली मरे. इतलें ताजें चणाक केन्नाच खावंक ना.” तांची पैदास बरें खाण दिवन करतात. प्रकरण सामकें निवळ.
आमच्या गोंयची एक खासियत आसा. सगळें म्हारग. भाजी, नुस्तें… कापपाक वेगळे पयशे घेतात. गोंया भायले लोक आमच्या ऑफिसांत बदली बी जावन येतात ते खूब दीस पिरंगतात. “मछली को काटने का अलग पोयसा? हामारे कोलकातामें ओयसा नहीं है.”
गोंया भायर उरतकच केन्ना काय घरा पावन मचमचीत हुमण पेटयतां, भुरकायतां काय जाता. सांजे पावाक वा उंड्याक लावन हुमण खाल्यार रुचीक लागता. गोंयकारांचें गोंयकारपण लिपलां नुस्त्याच्या कप्यांनी, कालवांनी, हुमणांत, कळपुटेंत, विस्वणाच्या वा पापलेटाच्या पोस्तांनी, कुल्ल्यांच्या तोंडाकांत, चरचरीत तळिल्ल्या मुड्डश्यांनी. बांगड्यांचे हुड्डमेथयेंत, सुंगटांच्या सुक्यांत, तळिल्ले वांगयेंत, ताल्ल्यांच्या झणझणीत सुक्यांत. तेफळां घालून केल्लें बांगड्यांचें हुमण जी रूच हाडटा ती अमृततुल्य.
नुस्त्याचेर गोंयकार आयुश्यांत कितलो दुडू मोडटा आनी कितलीं उतरां बडबडटा हाका सुमार ना. नुस्त्याचेर वांटपणां करप, नुस्त्याक उजो कसो पेटला हाचेर उलोवप, आपणें नुस्तें कितलें खालें ताचेर उलोवप, आपली बायल कितली बरी रांदता ताचेर उलोवप अशी ही नुस्त्याची भक्ती गोंयकार करीत आसता. पांच दिसांचो गणपती आसतकच पोटांत गाझ जाला, अर्जीण जालां अशें पिरंगुपी गोंयकाराचें लक्ष आसता गांथनींचेर. केन्ना काय गणपती पावयतां आनी नुस्तें खाता अशें ताच्या झोळयांक जाता.
नुस्तें विकत घेवप ही एक कला. वांटपण करूंक कळपाक जाय. नुस्तें बरें काय पोंवशेल्लें तें कळूंक जाय. कितलें ताजें आसा तें समजूंक जाय. हारे आनी बांगडे, पटींग आनी सुंगटां हांची भरसण आसल्यार हारे आऩी पटींग थंयच वेगळे काडपाक कळपाक जाय. नुस्तें रांदप ही आऩीक एक कला. सुगरण काय कितें हें रांदचे कुडींतल्या तोपांतल्या सुंगटांच्या हुमणाच्या वासानूच कळूंक जाय. नुस्तें खावप हिवूय एक कला. कांय जाण कोंबयांनी उस्तिल्ले भशेन निवळ खायनात. वेवस्थीत कपे काडून खायनात. चाचंबर कशें मिचमिचायतात. थोडेच आसतात जे मांसाचो वा कप्याचो लेश लेगीत दवरिनात. शेश्ट्यो लेगीत चोखून खातात. तांच्या ताटांत कांट्यांचे फकत सांगाडे चकाचक दिसतात.
कांय वर्सां आदीं गोंयच्या एका पंगडा वांगडा दिल्ली वचपाचो वेळ आयलो. परिशद आशिल्ली चार दिसांची. संयोजकान मदींच एका सत्रांत आमचे वटेन बोट दाखोवन एक प्रस्न विचारलो – “ये गोवा के फिशरमैन काफी होशियार है.. वे उसका सही जवाब देंगे”. आमकां हांसूंक आयलें आनी रडुंकूय. फिशरमॅन आनी फीश इटर ह्या शब्दांचो सारको भेद
खबर नाशिल्ल्यान सभाग्यान ही गफलत केल्ली.
मजगतीं, पावसांत दोन- दोन दीस दडको लागून पडटकच, नुस्त्या बाजारांत वतलो खंय? नुस्तेंय येना. कारण दर्या खवदळिल्लो आसतकच नुस्तेमार उदकांत वचचनात. अशा वेळार आमी भिकणां घालून केल्लो दाळचो रोस आनी वांगडाक बांगड्याची किसमूर वा गालम्याचें आमाडे घालून केल्लें सुकें खातात. नाजाल्यार सुको बांगडो.
कोंकणींत, ‘धोडयाऱ्याचे तकलेंत तीन फातर’ ही सुंदर ओपार घोळटा. नशिबूच फुटकें ह्या अर्थान ती वापरतात. ‘सुंगटां दाखय पूण पोंय दाखोवं नाका’ ही आनीक एक म्हण. कसलीय वस्त दुसऱ्याक दाखयल्यार हरकत ना पूण ते गजालीचो उगम वा स्रोत दाखोवचें न्हय ह्या अर्थाची ही म्हण. कारवारी कोंकणींत तर ‘आज झळकें किते मेळ्ळें,’ अशें विचारपाची चालूच आसा. जळ म्हणल्यार उदक आनी उदकांतलें देखून जळकें आनी ताचे वयल्यान ‘झळकें’ असो शब्द घडला आसतलो. ‘हिचण कसो फाटीक लागू नाका’ असोय एक अलंकारीक वाक्प्रचार घोळटा. हिचण नांवाचें नुस्तें मोटें हट्टी आनी तेमांचें. गरयतल्याचे गरयेक फारावलें जाल्यार तें गरयतल्याकूच फोर्सान भितर उदकांत ओडटा. देखून आपली वस्त गळ्यांत घालपाक एजंट फाटीक लागता, ताका हिचण कसो फाटीक लागला, अशें म्हणटात. नुस्तें आमच्या जेवणांतलें आनी पर्यायान संस्कृतींतलें वेगळावं नजो अशें आंग जाल्ल्यान नुस्त्याचेर खूब म्हणी ओपारी कोंकणींत आसात.
कालवांचे दांगर, ताल्ल्यांचें सुकें, गुलाबी हयन्हयशे चकचकतात अशा थिपक्यांच्या वेल्ल्यांचें सुकें, वळवयच्या खुब्यांचें तोंडाक ह्या यादिंनूच जीब लाळेता. आमचो फामिलीचो दोतोर पथ सांगतना सदांच सांगी, कल्ली, कुल्ली, सांगट, सुंगट कांयच खावप ना. एका पेशंटाक ताणें ही वळेरी सांगली. मागीर कितें खावं तर, असो प्रस्न त्या पेशंटान दोतोराक केलो. तो मनीस सामको नुस्तेंखायरो हे दोतोर जाणा आशिल्लो. ताणें शिटकायलें, जाय तें खा आनी मर….
मुकेश थळी
फोंडें
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
