एकला चलो रे

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

‘हाथों की लकीरों पे मत जा गालीब, नसीब उनके भी होते हैं जिनके हाथ नहीं होते’ ह्या वाक्या प्रमाण, ‘एकला चलो रे’ तत्त्व आपणावन वाटचाल करीत रावची. जीण सुखी जातली.

हिंदीत एक ओपार आसा, ‘अकेला चोर कभी किसी को धोखा नहीं  दे सकता’. हाकाच लागी वचपी एक ओपार मराठीतूय आसा, ‘स्वत: मेल्याशिवाय स्वर्ग दिसत नाही’. मात हाचेपरसूय म्हाका जी ओपार चड महत्त्वाची दिसता ती म्हळ्यार, ‘दुसर्‍यावरी विसंबला त्याचा कार्यभाग बुडाला’. आमचे दिसपट्टे जिणेत जायत्या कामां खातीर आमी हेरांचेर निंबून आसतात. घडये आमच्यांनी करू नजो वा आमचे क्षमते भायलीं कामां करून घेवपाक आमी हेरांची मजत वा आदार घेतात तें एकवेळ बरें आसा. मात, जी कामां आमी स्वता, कोणाच्याच आदाराबगर वा मजती विणें करपाक शकतात त्या कामां खातीर जर आमी हेरांचेर कारणा भायर निंबून रावपाक लागले जाल्यार जायत्या गजालींक बादा येवपाची शक्यता निर्माण जाता. अशें केल्ल्यान फकत काम बिगडपाची शक्यता न्हय जाल्यार पुराय जिणेची घडी विस्कटपाची आनी मनशाचें व्यक्तित्त्व इबाडपाचो हुस्को आसता.
‘एकला चलो रे’ ह्या मंत्रान आमी वावर करपाची तयारी सदांच दवरपाक जाय. सैमान दरेका सजिवाक जल्माचें वरदान दितना ताका पुरायपणान स्वताच्या बळार जगपाची शक्त दिल्ली आसा. मनशाक आसूं वा हेर खंयच्याय जीवाक खरें म्हळ्यार एकसुरें जगपाची जल्मजात तांक मेळिल्ली आसता. मात आमी, खास करून मनीस, जल्मा सावन स्वताक हेरां कडेन इतले बांदून दवरतात की आमी तातुंतल्यान चडशे खेपे केन्नाच मुक्त जावपाक पावनात. आपले वांगडा आपले इश्ट, सोयरे, घरचे लोक हे आसत जाल्यार खोशीच आसचें, मात ते आपल्या वांगडा ना म्हूण मनशान ताचें दु:ख करचें न्हय. जायते खेपे मनशाक दिसता की आपलीं घरचीं मनशां, आपले सोयरे नासल्यार आपुण जियेवंक शकचो ना, मात तशें नासता. एखादो मनीस जेन्ना भायर पडटा तेन्ना कांय खीण, कांय दीस आमकां दुख्ख जाता, मात रोखडेच आमी स्वताक सावरतात आनी जिणेंत मुखार सरपाक लागतात. ‘द शो मस्ट गो ऑन’ ह्या वाक्या प्रमाण आमी एकल्यान चलत रावपाची तयारी दवरपाक जाय.
एकलो चलत रावपाची ज्या मनशाक संवय जाता ताचे इतलो सुखी कोणूच ना, अशें हांव मानता. जेन्ना मनीस एखाद्या कडल्यान कसलीय अपेक्षा दवरता आनी जेन्ना ती पुराय जायना तेन्ना मनशाक व्हड दुख्ख जाता. हाचोच अर्थ आमी आमच्या सुखाची चावी कोणा तरी मनशाच्या हातांत दिल्ली आसता वा त्या मनशा कडेन ताचो संबंध जोडिल्लो आसता. स्वावलंबन ही मनशाच्या सुखाची सगल्यांत व्हड चावी. आपले जिणेंत आपणाक आवश्यक आशिल्ली दरेक गजाल आमी स्वता करपाची तयारी दवरपाक जाय. जायते खेपे भुरग्यांक ल्हानपणा सावन घरांत कसलीच कामां करपाची सवय लायिल्ली नासता. दरेक गजाल हातांत हाडून दितात. अशी भुरगीं व्हड जातकच जेन्ना शिक्षण, नोकरी वा हेर कारणाक लागून जेन्ना घरा भायर सरतात तेन्ना मात तांच्या मुखार व्हड समस्या निर्माण जाता. दुसरे वटेन, जो मनीस शक्य तितल्यो गजाली स्वताच्या स्वता करपाक शकता ताका असली आडखळ केन्नाच येना. स्वता जेवण रांदपाक येवप, आपले कपडे आपणें धुवप, आपल्यो वस्तू योग्य त्या सुवातेर दवरप ह्या सारक्या ल्हान-सान कामां सावन ते आपले जिणेंतले व्हडांत व्हड प्रस्न सोडोवप ह्या सारकी खंयचीय गजाल जो स्वताच्या स्वता करपाक शकता ताचे सारको सुखी ह्या संवसारांत कोणूच ना. मनशाक आपणाले शारीरिक, मानसिक, समाजीक, सांस्कृतीक, अर्थिक, राजकी, धर्मीक, भाशिक अशे खंयचेय प्रस्न सोडोवपा खातीर स्वताची नदर आसप खूप गरजेचें. ती जाचे कडेन आसता ताका कसलोय प्रस्न सहजपणान सुटावो करप शक्य जाता.
‘एकला चलो रे’ ह्या तत्त्वान चलप ही गजाल मनशाक आत्मिक समाधान दिवपी आसली तरी ह्या मार्गान चलप ही तितलीशी सोंपी गजाल न्हय. पयलें म्हळ्यार, असो निर्णय घेवपी मनशाक आपली अशी स्वताची नीती आखची पडटा. खंयचेंय काम आपुणूच करतलो जाल्यार ताचे खातीरची पूर्वतयारी, आखणी आनी कार्यवाही ह्यो सगल्यो गजाली आपणेच करपाची तयारी आसपाक जाय. एखादे गजालीचें पुराय स्रय आपुणच घेतलो जाल्यार ताची पुराय जापसालदारकी लेगीत आपणेच घेवपाची तयारी मनशान दरवपाकच जाय. आमचे भोंवतणी अशे जायते लोक आमकां पळोवंक मेळटात जांकां हेरांची मजत घेवन केल्ल्या कामाचें यश, प्रसिद्धी मात आपणाक एकल्याकच मेळचें अशें दिसता. मात, अशा लोकांनी एखादे वेळार तीच गजाल पुरायपणान स्वताच्या बळग्यार करून पळोवची. यश- अपेस, लाव- लुकसाण, प्रसिद्धी- टीका हांची पुराय जापसालकी आपणें उखलपाची तयारी मनशाची आसपाक जाय. ही आसत जाल्यारूच मनशान ‘एकला चलो रे’ ह्या मार्गान चलचें.
मनीस ह्या संवसारात आयला तोच मुळात ‘एकला चलो रे’ हें तत्व जगपाक, अशें हांव मानता. मनशाचे जिणेंत जल्म आनी मरण ह्यो सगल्यांत महत्त्वाच्यो दोन घटना. ह्यो जर आमी एकल्यानूच भोगपाचे आसात जाल्यार मागीर मदल्या प्रवासांत जें कितें आडवें येतलें ताचे खातीर दर खेपे कोणतरी वांगडा आसचोच हो आमचो आग्रो कित्याक आसचो? ‘लोग मिलते गए कारवां बनता गया’ अशें हिंदीत एक वाक्य आसा. जिणेंच्या वाटेर आमकां जाय तशे लोक आमचे मजतीक, आदाराक, एकामेकांक सुख-दुख्ख वांटून दिवपाक मेळ्ळे जाल्यार खोसूच. मात अशे लोक आपले वांगडा नात म्हूण मनशान जगप सोडचे बदला एकसुरी वाटचाल चालूच दवरची. ‘हाथों की लकीरों पे मत जा गालीब, नसीब उनके भी होते हैं जिनके हाथ नहीं होते’ ह्या वाक्या प्रमाण, ‘एकला चलो रे’ तत्त्व आपणावन वाटचाल करीत रावची. जीण सुखी जातली.

प्रा. चिन्मय मधू घैसास
9823728640