भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आयज जेन्ना ‘आमी गोंयकार’ अशे अभिमानान म्हणटात, तेन्ना त्या उतरांनी इतिहासाचो गाभो, वर्तमानाची जापसालदारकी आनी फुडाराची आशा लिपिल्ली आसता.
गोंय अस्मिताय दीस म्हळ्यार फक्त एका इतिहासीक घडणुकेची याद न्हय, तर तो गोंयकारांच्या आत्म्याचो जागर आसा. हो दीस आमकां सांगता की अस्मिताय म्हळ्यार फक्त भूतकाळाचो अभिमान न्हय, तर वर्तमानांत जगपाची पद्दत आनी भविश्याची दिका थरावपी शक्त आसा. 16 जानेवारी 1967 दिसा जाल्लो जनमत संग्रह (Opinion Poll) हो भारताच्या लोकशायी इतिहासांतलो एक आगळो वेगळो अध्याय थारलो. ह्या दिसा गोंयचे सामान्य जनतेन शांततायेच्या आनी लोकशायेच्या मार्गान आपली वेगळी वळख सांबाळपाचो निर्णय घेतलो आनी संवसाराक दाखोवन दिलें की संस्कृतीक अस्मिताय मतपेटयेंतल्यानूय सांबाळूंक येता.
पुर्तुगेज राजवटीच्या लांब काळा उपरांत गोंय भारताचो भाग जालो, पूण त्याच वांगडा गोंयच्या फुडाराचो प्रस्न उबो रावलो. गोंय स्वतंत्र वळखीन फुडें वच्चें की शेजारच्या व्हड राज्यांत विलीन जावचें, हाचेर मतभेद आशिल्ले. हो प्रस्न फक्त प्रशासकी नाशिल्लो; तो भाशेचो, संस्कृतीचो, जिणेचो आनी अस्तित्वाचो आशिल्लो. गोंय म्हळ्यार फक्त भूंय भाग न्हय, तर शेंकड्यांनी वर्सां तयार जाल्ली एक खाशेली संस्कृताय आसा.
जनमत संग्रहाच्या काळांत गोंयच्या समाजांत व्हड प्रमाणांत जागृताय दिसून आयली. राजकी मतभेद आसून लेगीत ‘गोंय कोणाचें?’ ह्या प्रस्नाची जाप सोदतना सामान्य मनीस केंद्र स्थानार आशिल्लो. शेतकार आपल्या भात शेतांतल्यान, रापणकार दर्यादेगे वयल्यान, कामगार कारखान्यांतल्यान, तर बायलो घराघरांतल्यान हे चर्चेंत वांटेकार जाल्यो. ही फक्त मतदानाची प्रक्रिया नाशिल्ली; तो विचारांचो, वळखीचो आनी आत्मसन्मानाचो संघर्श आशिल्लो. निमाणें गोंयकारांनी विलिनीकरण न्हयकारून स्वतंत्र अस्तित्वाचो मार्ग स्विकारलो आनी ह्याच निर्णयांतल्यान “गोंय अस्मिताय” चड स्पश्टपणान फुडें आयली.
‘गोंयकारपण म्हल्यार कितें?’ तें फक्त राजकी निर्णयां पुरतेंच मर्यादीत ना. गोंयकारपण हें कोंकणी भाशेच्या गोड उतरांनी आसा, लोकगितांच्या सुरांनी आसा, शिगमो आनी कार्नाव्हालाच्या रंगांनी आसा. तें इगर्जेच्या घांटीच्या आवाजांत आनी देवळांतल्या आरतींत एकाच वेळार मेळटा. तें दर्याच्या ल्हारां इतलें विशाल आसा आनी गांवच्या मातयेच्या दरवळा इतलें लागींचें आसा. गोंयचें खाण-जेवण संस्कृती, लोककला, लोकनाट्य, तियात्र, दशावतार- हें सगलें मेळून गोंयकारपणाची वीण तयार जाता.
ह्या अस्मितेचो पांय सोंशिकातायेचेर आनी समन्वयाचेर उबो आसा. वेगळे वेगळे धर्म, भासो आनी परंपरा आशिल्ले लोक हांगा एकचारान रावतात. हो समाजीक सलोखो हीच गोंयची खरी ताकद आसा. देखूनच ओपिनियन पोल (जनमत संग्रह) हो निर्णय फक्त राजकी नाशिल्लो, तर ह्या सहजिवनाच्या संस्कृतायेचें रक्षण करपी आशिल्लो. व्हडल्या राज्यांत विलीन जाल्यार ही नाजूक वीण तुटपाची भिरांत गोंयकारांच्या मनांत आशिल्ली- आनी ती भिरांत थळावी नाशिल्ली.
‘गोंय अस्मिताय दीस’ मनयतना आमकां अभिमान दिसता, पूण त्याच वांगडा आत्मपरिक्षणाचीय गरज आसा. फाटल्या कांय दसकां मदीं गोंयान बरोच विकास अणभवला. पर्यटन, शिक्षण, भलायकी आनी मुळाव्याे सुविधा ह्या सगल्या मळार उदरगत जाल्या. पूण हे उदरगतीचें मोल कितलें, हो प्रस्न दिसान दीस चड गंभीर जायत आसा. बेसुमार पर्यटनाक लागून पर्यावरणाचेर ताण आयला; दोंगुल्ल्यो, न्हंयो आनी दर्यादेगो संकश्टांत आयल्यात. थळावी संस्कृती केन्ना केन्ना फक्त ‘पर्यटन उत्पादन’ (Tourism Product) जाता, ही हुस्क्याची गजाल आसा.
गोंयची अस्मिताय तिगोवन दवरपाची आसत जाल्यार उदरगतीची वाट लेगीत गोंयकारपणाच्या मुल्यांक धरून आसूंक जाय. रोजगाराच्यो संदी निर्माण करतना थळाव्या तरणाट्यांक प्राधान्य मेळप गरजेचें आसा. भास तिगोवपा खातीर कोंकणीचो वापर शिक्षण, प्रशासन आनी दीसपट्ट्या जिवितांत वाडोवंक जाय. पर्यावरण राखण हें फक्त एक घोशवाक्य उरनासतना ती एक जिणे शैली जावंक जाय. कारण सैम हो गोंयच्या अस्मितायेचो एक अविभाज्य वांटो आसा- दोंगर, न्हंय, दर्या आनी रानां विणें गोंयची कल्पनाच करप शक्य ना.
आयची तरणाटी पिळगी ह्या अस्मितायेची खरी वाहक आसा. आधुनिकताये कडेन जुळोवन घेतना मुळां कडेन आशिल्लें नातें तोडूंक फावना, हें एक व्हड आव्हान आसा. सोशल मिडिया आनी जागतीकीकरणाच्या युगांत गोंयकारपण वा गोंयची अस्मिताय अदीक जागरुकपणान सांबाळची पडटली. ती फक्त सण-परबे पुरती मर्यादीत दवरिनासतना आमचे दीसपट्टें वागणुकेंत, विचारांत आनी निर्णयांत दिसूंक जाय. ‘गोंय आमचें आसा’ म्हणटना ‘गोंयची जापसालदारकीय आमचीच आसा’ ही भावना मनांत आसूंक जाय.
गोंय अस्मिताय दीस म्हणूनच फक्त उत्सवाचो दीस नासून संकल्पाचो दीस आसा. हो दीस आमकां याद करून दिता की लोकशाय ही फक्त मतदाना पुरती मर्यादीत नासून, सेगीत जागरूक रावपाची एक प्रक्रिया आसा. जे अस्मिताये खातीर आमच्या पुर्वजांनी शांततायेच्या मार्गान लडो दिलो, ती अस्मिताय सांबाळप हें आमचें कर्तव्य आसा. भास, संस्कृती, पर्यावरण आनी समाजीक एकचार- ह्या चार खांब्यांचेर गोंयचो फुडार उबो आसा.
आयज जेन्ना आमी ‘आमी गोंयकार’ अशे अभिमानान म्हणटात, तेन्ना त्या उतरांनी इतिहासाचो गाभो, वर्तमानाची जापसालदारकी आनी फुडाराची आशा लिपिल्ली आसता. ‘गोंय अस्मिताय दीस’ हो त्या भावनेचो उत्सव आसा- जो आमकां मुळा कडेन जोडटा, विचार करपाक लायता आनी फुडल्या पिळग्यां खातीर गोंयची वळख सांबाळून दवरपाची प्रेरणा दिता.
निमाणें इतलेंच म्हणचें अशें दिसता- गोंय फक्त पर्यटनाची सुवात न्हय, एक जिती संस्कृताय आसा. गोंय फक्त नकाशा वयलो वाठार न्हय, तो एक आत्मो आसा. आनी हो आत्मो सांबाळून, समृद्ध करप आनी फुडल्या पिळग्यां मेरेन पावोवप- हीच गोंय अस्मिताय दिसाची खरी अर्थपूर्णताय आसा.
प्रमिला प्रसाद फळदेसाय
9011834847
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
