भांगरभूंय | प्रतिनिधी
माया म्हयनो आयलो केन्ना आनी गेलो केन्ना हें कळ्ळेंच ना. आपले आवडीचे कोणूय कितले दीस वांगडा रावले तरी ते वतगीर ‘आयले केन्ना आनी गेले केन्ना’ हेंच कळना. माया म्हयन्याचें तशेंच. कश्टकरी मनश्यांक तशे सगळे म्हयने सारकेच. मात भुरगीं चड करून विद्यार्थ्यांक माया म्हयनो म्हणल्यार तांच्या मामा भशेन. शाळेक सुटी पडटा. आवय भुरग्यांक घेवन कुळारा म्हणल्यार भुरग्यांच्या मामाल्या घरा वचपाक आशेल्ली आसता. पळय बरो अभ्यास करून पास जायात. मागीर तुमकां मामागेर व्हरतलीं, अशें हांयस ही भावाली भयण आपल्या भुरग्यांक दाखयता. आनी हो वेळ आसता मायाचो.
शाळेंत शिकतना म्हाका दिवाळे परस चवथीची सुटी आवडटाली. चवथ हो गोंयकारांचो सणा, परबेचो राजा. मात, मायाचे सुटयेची सर खंयचेय सुटयेक येवपाक शकना. आंबे, पणस, रानमेवो मायेन खावपाक घालपी हो सगळ्यांचो खरो मायेचो म्हयनो म्हणल्यार माया म्हयनो. ते पाखले गेले आनी उंडेय. पुर्तुगेजांनी उंडेच व्हेले नात जाल्यार आमचे मदली पयलींची घट्ट विणून दवरिल्ली संस्कृती लेगीत व्हेली. अर्थांत काल आशिल्लें फाल्यां तगून उरना. तें घडये कालबाह्य जाता आनी नव्या समीकरणांत जुळोवन घेवपा खातीर मनश्यांक, चड करून पोरण्या विचारांच्या मनश्यांक स्वता मदीं बदल घडोवन हाडचे पडटात. बरेंच कुस्तार आसता तें. ‘जनरेशन गॅप’ नांवां खाला पोरणी आनी नवी पिळगी हाचे मदीं दरी तयार जाता. संस्कृतीची वीण कितलीय घट्ट आसली तरी आपले संस्कृतीक परंपरेचो अभिमान बाळगुपी लोकांक अळंग कुशीक वडोवपाचें काम मागीर ती दरी करता.
मे म्हयन्याक पुर्तुगेजींत ‘मायो’ म्हणटाले, अशें हावें आयकल्लें. म्हजो जल्म स्वतंत्र गोंयांतलो. पुर्तुगेज तेंपार लोक मीर्ग लागचे पयलीं जो म्हयनो येता ताका मायोचो म्हयनो म्हणपाक लागले खंय. खरें फट हांव नकळो. पूण, गोंयकारांक माया म्हयनो म्हणल्यार सामको लगबगीचो. ती लगबग मागीर लग्न सुवाळ्यांची आसता. घरां नळे परतुवपाचे म्हणल्यार घरां शिंवपाचे आसता. भाटां पाडपाचीं आसतात वा पुरुमेंतकरपाचो आसता. म्हज्या ल्हानपणान सांगेचें फेस्त फकत पुरुमेताचें फेस्त आसतालें. आमची दिवाळी शिंयाळ्यांत जाता. चवथ पावसांत. मात पुरुमेंताचो विशय येता तेन्ना जीं जातात तीं फकत आमच्या क्रिस्तावांचीं फेस्तां. फेस्ताचें पुरसांव जालें की सगळे लोक लोटून वतात ते पावसाचो पुरुमेत करपाक.
पयलीं आतां सारकी येरादारीची सादनां नाशिल्लीं. सकाळीं गेल्ली कार्रेर सांजे परत येताली. गांवगिऱ्या वाठारांतले लोक सावड्डें सारक्या तेन्नाच्या शारांनी वर्सांतल्यान चुकून एक फावट पावताले. जशी माया म्हयन्यांतली पुरुमेताचीं फेस्ता तशी गांवगिऱ्या लोकांची आयदना आनी हेर गरजेच्या वस्तूं खातीर जात्रा जाताल्यो. फातर्प्यांची जात्रा, जांबावलेचो शिगमो आनी माय म्हयन्या पयलीं जावपी शिरगांवची लईरायची जात्रा कोण विसरपाक शकता? हें आमचे गोंयचें सांस्कृतीक दाजय. ह्यो जात्रा, फेस्तां दरवर्सा जातात आनी आमचे मदले खरे सांस्कृतायेचो धागो घट्ट करून वतात. आमी आयज आसात, फाल्यां आमची सुवात दुसरे घेतले. सैमचक्र तें. ब्रह्मांडांत खंय खंयचीच गजाल स्थीर ना, स्टेटीक ना. सगळें फिरता. उदक व्हांवपाक जाय. तें तुंबले जाल्यार थोड्या तेंपान ताका वास मारपाक लागला. मनश्याची जीण प्रवाहीत आसपाक जाय. हाचो अर्थ आपणे बदलते जिणेंत स्वताक प्रवाहीत करपाक जाय. ना जाल्यार तूं स्टेटीक असो आरोप जाता.
मूळ मुद्दो म्हणल्यार ‘माया’ म्हयनो म्हळ्ळो की दोळ्यां सामकार येता कडक वत, गरमेचे दिसांनी सकाळ ते रात जाता तशे सैमा भितर बदल घडतात. पानगळ जाल्ल्या रुखामळा वयल्या झाडांक नवी कोमरी फुटता, याच म्हयन्याक वायंगणी भात शेतां, काजू, आमें, पणस, भिंडा जांबळा, जाम, कांण्णा, चुन्ना पिकतात. सैमा भितर एका तरेचो उत्सव चालू आसता. माय वा आमचो मे म्हयनो आमकां सांगता पावस पडटलो, तुमी भिजतले. घरां शिंवून घेयात, पावसांत खंय वचपाक मेळचें ना, पुरुमेंत करात. आंबें, पणस सोंपतले, साठां तयार करून दवरात. लोणचें, वडचो करून दवरात, वत पडचें ना, पापड करात. पणस सोंपले,
भिकणांक माती लावून दवरात. हें आनी खूबशें हो आमचो
मायो म्हयनो सांगता. ते खातीर तो मायो आसूं, पूण आमच्या सगळ्यां खातीर सासणाचो मायेचो मे वा माया म्हयनो आसतलो
सुदिन वि. कुर्डीकार
8275425404
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
