आमची कोंकणी, आमचो मान…..

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

कोंकणी राजभाशा जावपाक कोंकणी भाशकांक खूब मेहनत घेवची पडल्या. स्वातंत्र्यसैनिकांनी गोंय मुक्त करपाक घेतली तशी. 4 फेब्रुवारी 1987 दिसा विधानसभेंत देवनागरी लिपयेंतले कोंकणीक राजभाशा म्हूण मान्यताय मेळ्ळी

भाशा तिगता ती मनशाच्या ओठांचेर खेळिल्ल्यान आनी मनांत उरिल्ल्यान, कायद्याक लागून न्हय. कोंकणी विकसीत करपाचें, समाजांत पातळावपाचें काम अर्थांत सगल्या कोंकणी भाशकांचें. थोडे आवय- बापूय कसलीच अपेक्षा, सुवार्थ मनांत दवरिनास्तना भुरग्यांक वाडयतात, शिकयतात, तेच तरेन कोंकणीची सेवा दरेकल्यान आपणाक जमता तशी करपाक जाय. दुसरो कोणूय आपले परीन सेवा करता जाल्यार ताची तुस्त ना केल्यार जाता, पूण चुकून पसून दुस्वास करचो न्हय.
कोंकणी गोंयची राजभाशा जावपाक कोंकणी भाशकांक खूब मेहनत घेवची पडल्या. स्वातंत्र्यसैनिकांनी गोंय मुक्त करपाक घेतली तशी. 4 फेब्रुवारी 1987 दिसा विधानसभेंत देवनागरी लिपयेंतले कोंकणीक राजभाशा म्हूण मान्यताय मेळ्ळी. ते दीस गोंय, दमण आनी दीव राजभाशा कायदो संमत जालो. ही एक इतिहासीक घडणूक. ताका लागून कोंकणीभाशी लोक 4 फेब्रुवारीक राजभाशा दीस मनयतात. गोंय सरकाराची कोंकणी अकादेमी विवीध कार्यावळी आयोजीत करता. अंदुंय त्यो केल्यात. कोंकणीक भाशा म्हूण साहित्य अकादेमीन मान्यताय दिली ती 26 फेब्रुवारी 1975 दिसा. हाचे फाटलो उद्देश आशिल्लो कोंकणी भाशा फुलची, साहित्यीक, संस्कृतीक एकवट आनी कोंकणीच्या फुडारा विशीं विचार जावचो! कोंकणीभाशक देशांत आनी परदेशांत शिंपडल्यात. सगल्यांनी कोंकणी भाशा वयर काडपाचो यत्न करपाक जाय.
कोंकणीक राजभाशेचो दर्जो मेळ्ळो हें फक्त भाशा आनी साहित्याचें जैत नाशिल्लें. तर गोंयची अस्मिताय, संस्कृताय आनी आत्मसन्मानाचो इतिहासीक खीण आशिल्लो. पुर्तुगेज राजवट, तांणी घाल्ली कोंकणी वयली बंदी,उपरांतचो राजकी संघर्श, आमच्याच भावा- भयणींनी गोंय आनी भाशेचो केल्लो अपमान, वाठार आनी भाशा सोंपोवपाचो यत्न, मागीर मराठी- कोंकणी राजभाशा आंदोलन…. हातूंतल्यान कोंकणीन आपलें अस्तित्व तिगोवन दवरलां. कोंकणी राजभाशा जाली म्हूण आमकां राज्य मेळ्ळें. ताचे पयलीं गोंय वेगळें दवरपाचें कर्तृत्व गोंयकारांनी दाखयलें. आयज 40 आमदार, कितलेशेच पंच, नगरसेवक, जिल्हो पंचायत वांगडी आसात, ताचें स्रय जनमत कौलाक वता, हें कोणें विसरूंक जायना. राज्य जाल्ल्यान आमची उदरगत जाली. नाजाल्यार चार शारां सोडल्यार बाकी गांव खेडींच उरपाचे. शिक्षण, नोकरे खातीर पणजे, मडगांव, वास्को, फोंड्यां, म्हापशां, नाजाल्यार बेळगांव, मुंबय, हुबळी, पुण्यां, कोल्हापूर वचून रावचें पडपाचें.
कोंकणी राजभाशा समाजाच्या तळागाळांत रुजपाक अजून यत्न करपाची गरज आसा. वेव्हारांत ती दिसपाक जाय. कार्यालयीन फायली, अर्ज, नोटिशी, सरकारी पत्रवेव्हारांत ती झळकुपाक जाय. राजभाशा कायद्यांत ती आसता, पूण प्रत्यक्ष वेव्हारांत ती कुशीक पडटा. अशें जावंक फावना. हाचे मुखार जांकां शुद्ध कोंकणी बरोवपाक येता, तांकांच सरकारी नोकरी मेळची. उलोवपाक आनी वाचपाक तर ती येवपाकूच जाय. सरकारी कर्मचाऱ्यांक आपलें काम कोंकणींतल्यान करपाक येवप गरजेचें. सामान्य भौसानूय आपलें काम कोंकणींत करपाक शिकचें. भाशा ही शाळेंत न्हय, तर घरांत जिवी उरता. पालकांनी भुरग्यां कडेन कोंकणींतल्यान उलोवपाक जाय. तांकां काणयो सांगप, म्हणी- वाक्प्रचार वापरप, कोंकणी पदां लावप, स्वताची उलोवपाची पारंपरीक बोली आसल्यार ती वापरप…! इंग्लीश उलोवपाक शिकचीच, पूण कोंकणी विसरून न्हय. पयलीं फक्त कांय समाजूच घरांत इंग्लीश कातरताले, पूण आतां सगलेच इंग्लीश उलोवपाक लागल्यात.
खंयचीच बोली ही उणाक नासता. तिची लज बाळगूपाक जायना. पेडणेंची कोंकणी उलयलो म्हूण तुमकां कोण गांवढळ समजूचो ना. सगल्या बोलींचो मान राखपाक जाय. तातूंत लिखाण, कला सादर करपाक जाय. मालवणी कोंकणी खंय पावली पळयात! गोंयांत हिंदू, क्रिस्तांवांची पेडणी, बार्देशी, साश्टी, काणकोणी, अंत्रुजी बोली आसा. ती तिगतली, वाडटली हें पळोवप थंयच्या लोकांचें काम. नाटकांनी कोंकणीच्यो ह्यो बोली येवपाक जाय. शिक्षणांत कोंकणी फक्त गुण मेळोवपाक न्हय, तर साहित्य, इतिहास, लोकसंस्कृताय, आधुनिक लिखाण तातूंत जावंक जाय. लिखाण बरोवन जातकच तें परत वाचून पळोवंचें. गोंयच्या सगल्या प्रकाशकांनी समिक्षक नेमून तांणी ‘सर मुखार, छाप’ म्हणलें जाल्यारुच तें पुस्तक छापचें. अशें केल्यार दर्जेदार साहित्य उजवाडाक येतलें. समिक्षकांनी तें सुदारून दिल्यार पसून जाता. कोंकणी शिक्षक कोंकणीच्या मोगांत पिशे जाल्ले आसपाक जाय. ते सदांच अपडेट आसचे. शिक्षक, लेखक, पत्रकार, कलाकार घडप, तयार जावप ही भाशेचे उदरगतीची चावी! ऑडियो- व्हिडियो, पॉडकास्ट, लघुपट, डिजिटल काणी, अ‍ॅप्स- हातूंत कोंकणी पावल्यार तरणाटी पिळगी ताका जोडटली. तांणी कोंकणी दिसाळेंय नेमान वाचपाक जाय. नेमाळीं, पुस्तकांय वाचूंक जाय.
राजभाशा सकस करपाक कोंकणी वाचप, बरोवप, उलोवप गरजेचें. ताचो अभिमान बाळगुचो. लजचें न्हय. येता तशी कोंकणी सोशल मिडियाचेर बरोवची. दुसरे बरयतात तें पळोवन आपली सुदारची. थळावे साहित्यकार, पत्रकार, कोंकणी सोशल मिडिया कंटेट करपी, वेबसायटी हांकां लोकांनी निसुवार्थी तेंको दिवपाक जाय. तांचे फाॅलोवर जावचे. कोंकणी कार्यावळी, नाटकां, व्याख्यानां, संमेलनां हीं चडशीं उक्तीं आसतात. थंय हाजीर रावचें. मागीर कोणें आमंत्रण दिवं वा ना दिवं. कोंकणी हें कोणाचें बेस न्हय, ती सगल्यांची. तिका तेंको, योगदान दिवप दरेकल्याची लागणूक. आयच्या तंत्रज्ञान, सोशल मिडियाच्या काळांत हें सोंपेपणी शक्य आसा. घरांत बसून पसून हें करूं येता.
सरकार आपले परीन काम करता. कोंकणी पुस्तक प्रकाशनांक अनुदान मेळटा, सरकारी भरतींत कोंकणीचें ज्ञान बंधनकारक आसा. सिनेमा, वेब सिरीजांक अर्थीक नदरेन उर्बा दिवंक जाय. राजभाशा संचलनालय सगले नदरेन आनीक बळिश्ट करपाक जाय. कोंकणी संशोधन, तंत्रज्ञानांत गुंतवणूक करप ही काळाची गरज. गुगल ट्रान्सलेट, चॅटजिपीटी ट्रान्सलेटराचेर कोंकणी सुदारपाक जाय. हें काम दर्यांतल्या उदका इतलें. सोंपून सोंपचें ना. कोंकणी वाडोवप, फुडले पिळगे मेरेन व्हरप हें म्हालगड्यांचें कर्तव्य. पिरायेची पन्नाशी हुपिल्ल्या सगल्यांनी स्वताक म्हालगडे समजुचें आनी वावराक लागचें. आमची कोंकणी, आमचो मान हें कोणें विसरचें न्हय. राजभाशा दिसाचीं सगल्यांक परबीं.

ज्ञानदीप पोतेकार
फोंडें