आनी म्हाज्यांतलां ‘ भूत ‘उतरलां

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

(जितेंद्र भाटीया हांचे मूळ हिंदी कथेचो हो पेडणेंचे कोंकणी शैलींतलो अणकार…… दनपार सरा मेरेन तेणी विचार करून, आपलां सामान बांदलां, आनी रात्रीच्या गाडयेन भायर सरलो….आता मुखार)

मामाच्या नाउमेदीन ‘तेचेर ‘ सुद्धा परिणाम जालो.’ तो ” रात्रभर एका कोनशाक पडान निराशेन म्हाजेकडें बगीत रावल्लो. ‘ तेचो ‘ तो जोर खंय गेल्लो कोण जांणं? ‘ त्याच्या ‘ तोंडावयले दयनीय भाव बगुन ‘ तेची ‘ काकूट दीसं. पण मी ‘ त्याका ‘ अजिबात सहानुभुती दाखंवंक ना.’ तो ‘ ह्यां सगळा नाटक करता असोच म्हाजो समज आसलो.’ तो ‘ आपलां ध्येय सादूंग कायय करू शकता, हेची म्हाका खात्री आसली.’ बाबांचां’ निमाणा पत्र इलां. तेतुन्त तेंच्यानी लियल्ला, ‘ आमी तुज्या भल्यासाठीच सगळा काय करतोंव. आजूनय तूं त्या ‘ फलाण्या ‘ कम्पनिच्या ‘ फलाण्या ‘ ऑफिसराक मेळा शकतय. त्यांच्यांनी म्हाका शब्द दिला कीं, ते तूका नोकरी दितले म्हणान.कसलीच अडचण येवची ना. फक्त तूं ‘ लियतय’ ही गजाल लिपवन दवर. तेचो तेंचेर वायट परिणाम जाता. फुडें तूंकां जांयां तां कर तां पत्र वाचून म्हाजां रक्त सळसळलां. तां म्हाका सरळ – सरळ आव्हानच आसलां. मी म्हाजां अस्तित्वच न्हयकारूचां, असां ते सांगत. मी ‘ बाबांक ‘ लिवन कळयलां कीं ‘ म्हाजे विचार स्वतंत्र आसत. ते म्हाज्या शरीराचे भागच जावन आसत. ते मारून उडवप म्हणजे, स्वतःकच मारून उडयल्या बाशेन जातालां. जर म्हाका लागान त्यांका कसलो त्रास जाता आसत जाल्यार, त्यांच्यानी म्हाजेकडले संबंध ‘ तोडचे ‘. म्हाज्या ह्या उत्तराक लागान, म्हाज्या ‘ बाबांक ‘ तीडक मारली. आई रडांग लागली. पण मी एकदा मनातल्यान तेंचेपासून लांब गेलंय, तो लांब – लांब वचतच गेलंय. नन्तर म्हाज्या लक्षान्त इलां कीं, मी म्हाज्या घरापासून पूर्णपणान वेगळो जाल्लो आसय.इतक्या सगळा घडान सुद्धा म्हाज्या कोनशान त्या ‘ चेडवा’क जागो आसलो. तेचे वांगडा मी खूप बरे क्षण घालयल्ले. मी त्याच्या घरा त्याका मेळान्ग गेलंय. त्यांच्या ‘ ड्रॉइंग रुमात ‘ बसान मी त्याका सगळी परिस्थिती समजावन दिली. आनी त्याका विचारलां कीं, तां म्हाजे वांगडा येवंक तयार आसं काय ना. तां आश्चर्यान म्हाजेकडें बगीत रावलां. मग तेणी भितरसून बापायक बोलवन हाडलो. त्याच्या बापायन म्हाका खूप उजरावन काडलो आनी म्हाजो अपमान केलो. मी आयकत रावलंय. मग निमणो उठान उबो रावलंय आनी दारांतल्यान भायर सरलंयभायर ढग दिसांग लागले. त्या क्षणाक म्हाका एक तरेची उबगण जाणावली. असां दिसलां कीं, हो संवसार म्हाज्या हातातल्यान निस्टत वयता. मी खूप वेळ त्या रस्त्यार निरर्थक भटकंत रावलंय. त्या रस्त्यावयल्यान त्या ‘ चेडवावांगडा’ कितक्याश्याच फावटी गेल्लय. मग अचानक म्हाज्या मनांत ‘ वितृष्णा’ जागी जाली. मी मुठी आवळल्यो. कपाळावयलो घाम पुसत हात झटकले, आनी मी म्हाज्या कुडीन्त परातलंय. परत इल्यावयर मी बगलां कीं, ‘ तो’ अर्धमेलो जावन जमनीर पडललो. मी त्याका ऊठयलो. तेणी दोळे उघडले आनी ‘ तो’ म्हाजेकडे बगुन्क लागलो. मी म्हाजी नदर दुसरेवटेन केली. ‘ तो’ थरथरत म्हाजेलगी येवन उबो रावलो, तेणी बोलांग सुरवात केली, ‘ तूं एक नीच माणूस. तूं तुज्या मामावंगडा झगाडलय, आई- बाबांच्या काळजांत खिळे मारलंय. आतां त्या चेडवा वांगडचे संबंद तोडून इलंय. खंयच्या तोंडान तूं त्याकां आपले वांगडा चल असां म्हटलंय? तूं त्याका खंय दवरतलय आसलय? जरा विचार कर, तूज्या अश्या वागण्यान तूं कितक्या जाणान्क दुखयलय…’
मी तिडकीन त्याच्या भितर गेल्या पोल्यार थापाड मारलां. ‘ तूं वगी रावतंलय काय ना? इतके दीस तूं म्हाका तुजे बशेन वागांग भाग पाडलंय. केंवा ‘ बाबांच्या’ नाराजी चा कारण देवन, केंवा आईच्या दुखांची याद करून दिवन, आनी केंवा त्या पिश्या चेडवाच्या धडधडट्या काळजाची याद दिवन तूं सदिंच त्या लोकांक महत्व दिलंय आनी म्हाज्या आनंदाक तेंचे पेक्षा कमी लेखलंय. आतां तुजो खेळ सोपलो. मी आजपासून म्हाका जायो तसो जगतलंय. पूर्ण पणान स्वार्थ जपतलंय. तुज्या संगतीत म्हाजो जीव घुसमाटांग लागता….’. ‘ तो ‘ पोलो चोळीत भियान म्हाजेकडे बगीत रावलो. मग काकूटायेन येवन म्हणान्ग लागलो, ‘ बरां आसं, तूं तुकां जायां तां कर. मी कांयच बॉलाचय ना. फक्त म्हाका ह्या कुडीच्या कोनश्याक पडान रावांनी. मी तुकां केंवांच त्रास दिवचय ना. मी कसलीच हालचाल सुद्धा करूचय ना. कदाचित तूका म्हाजी गरज……’.
मी संशयान तेचेकडे बगलां आनी बेगी – बेगीन म्हाज्या तोंडार निबरसाण हाडली आनी म्हटलां, ‘ ना – ना तूं हंय रावचय ना. तुज्या आंगाक विचित्र वास येता. म्हाका तुजी उपस्थिती सहन जावची ना. तुज्या स्वासांचो आवाज म्हाज्या कानांक त्रास दिता. तूका जायो थंय तूं वचा शकतय. मी तूका म्हाज्या कुडीन रावांग दिवचय ना.’ हेचेर तेणी वाद घालूक ना. दार उगडून वचाच्या आदी तेणी आवाजात मवसाण हाडून म्हटलां, ‘ तूं अडचणीत सापाडटलय. म्हाजी गरज पडात तेंवां म्हाका उलो घाल.’ हेचेर मी कांयच बॉलांग ना, फक्त तेचेकडे त्रासिक नजरेन बगीत रावलंय. तो लंगडत भायर गेलो आनी हळु – हळु चलत म्हाज्या नजरेआड गेलो. मी सुटकेचो निश्वास सोडलो आनी दिवो लावन खुर्चेर बसलंय. तेचेपासून वेगळो जातकत लियण्याचो विचार उसळान इलो. मी शहरात दिसभर हेवटेन – तेवटेन भटकत रावय आनी सांजेवेळार कुडीन परत येय. रातभर एकाग्र जावन लियत बसय. मग सकाळी ऊसरां मेरेन न्हीदय आनी जागराण निवळाय. गिमाच्या दिसांनी म्हाजा आंग घामान भीजा. पावसांन म्हाज्या खिडके भायर, पावसाच्या पाणयाचो ‘टप – टप ‘ आवाज म्हाज्या कानार पडा, आनी थंडी आपले वांगडा कुल – कुलो घेवन येय. इतक्या सगळा आसलां तरी म्हाजे विचार आजुनय प्रखर जावन भायर पडत. जीवनातलयो बारीकसांणी मी कागदार उतरी, विशमतेची जितीं – जीवी चित्रा काडी. म्हाज्या कुडी भायलां जग म्हाज्या मनांत उतरून घेय आनी मी म्हाज्या मर्जी प्रमाण तेची कागदार मांडणी करी. तेची नवीन – नवीन रचना करी. म्हाजां जीवन एक आंनदाचो प्रवास जाल्लो, आनी म्हाजां व्यक्तिमत्व त्या प्रवासाचो मार्गदर्शक जाल्ला. तेंतुंत आनिक कोणाची लुड – बुड नसली. त्या प्रवासांत मी एकटोच आसलय. मग एक दिस मी म्हाजां तोंड हारश्यात बगलां. आनी म्हाजो म्हाकाच भय दिसलो. म्हाजे कपडे पिनलले. दाढी वाढलली. आनी दोळ्या सकयल काळसांण इल्ली. कॅसांग कितके तरी दिस त्याल घालुन्क नसलां. मी भियान कपाट उघडलां आनी म्हाज्या लक्षात इलां की, म्हाजेकडें कपडेच ना. दाढी करुच्यो ब्लेडी सोपल्यो. त्यालाची बाटली रिकामी. मी मनातल्यान भियालय. मग म्हाज्या मनांत चैतन्य जाग्यां जालां. मी तो भय भायर मारून स्वताक सावरलां आनी खुर्चेर बसान आपली नवी कथा लिंवक सुरवात केली. पण त्या दिसा ती कथा पुराय जाली ना.
म्हाका जाणावलां कीं, मरणान म्हाका चारय वाटेन घेराव घातला. मरणाचां दर्शन भयानक आसलां. मी जां कांय लिय, तेंतूंत मेळणारे पयशे खूप कमी आसले. संपादक, प्रकाशक म्हाका बगुन बेजार जायत. ते म्हाका समजायत की, ते जां कांय मानधन म्हाका दियत, तां म्हाज्या लायकी पेक्षा जास्त आसं. मी केंवां – केंवां त्यांचा म्हणणा मान्य करी, जाल्यार केंवां – केंवां भाराच्या नेटार त्यांकां ‘ नरभक्षक ‘ म्हणान त्यांका हिणंय. पण त्याउप्रांत मी गांवभर भोवय ह्यां जाणा जांवक कीं, मी जां लियतय, तां कोण वाचता? हजारानी लोकांकडें सोद घेवन सुद्धा म्हाका वळाखणारो कोण म्हाका मेळा नसलो. मग म्हाका दिसं कीं, प्रकाशक जां सांगतत तां बरोबर आसं, आनी मग मी केल्ल्या कामाच्या व्यर्थतेची जाणीव म्हाका गुरफटून दवरी. पण ह्या सगळा घडटा आसानय मी लियत आसलय. मनांत खोल खंय तरी एका तरेचो आनंद आसलो. तेनीच म्हाका आदार दिल्लो आनी मी कोणच नसलंय तरी एक स्वतंत्र विचार शकणारो निश्चितच आसलय. म्हाज्या लिखाणान मी सगळा जग उब्यां करू शकय, ह्यां याक मोठा आश्चर्य आसलां. केंवांच जुना न जाणारां. पण म्हाज्या गाविंच नसलां कीं, म्हाज्या घामातल्यान एक नरक जल्म घेता म्हणान. रागान मुठी आवळलेल्या अवस्थेन तास – तास भर रावल्यावयर, फातरार तकली फोडून घेतल्यावयर म्हाजी तपश्चरया पूर्ण जाय आनी त्याच्या बदला जां कांय मेळा, तां वाऱ्यार उडान वचं. ह्याका जवाबदार कोण, ह्या म्हाका नकळ आसलां, पण म्हाजी पिळवणूक जाय. म्हाजो श्वास घुटमळा. आनी त्या नन्तर निमाणी भेट म्हणान म्हाका ‘ भूक ‘ मेळळी. पयली रस्त्याच्या निमाण्या पॉतार आसलल्या गाड्यार मेळा तां ‘ भात – सामारां ‘ म्हाका परवडण्या पलतडी गेल्ला. मग हळू – हळू बाप्पाच्या हॉटेलांत मेळा त्या ‘ भाजी – पाव ‘ चो दरय म्हाका परवाडना जालो, जो रस्त्यावयल्या भिकाऱ्याक सुद्धा परवडा. ह्यां सगळा तिडक येणारां आसलां. पॉटान अन्नाचो कण ना जावन म्हाजो जीव वयर – सकयल जाय, मी खुर्चेर बसा शक नसलंय. भुकेच्या पॉटार लियण्याचो विचार म्हणजे, संपन्न लोकांनी रचललां कारस्थान आसलां. एक दिस अशे तरेचो उपासमार सोंशीत मी रस्त्यावयल्यान चलताना, अचानक थांबलंय. ‘ तो ‘ थंय उबो आसलो. त्याच्या तोंडार ‘ दया -माया अजिबात दिसा नसली. ‘ तो ‘ हसं आसलो. मी ‘ तेची ‘ नजर चुकोवन फुडें गेलंय, पण ‘ तो ‘ म्हाजी वाट आडोवन उबो रावलो. ‘ तूं भुक्यालय.’ त्याच्या आवाजात काकूट आसली. मी तकली सकयल घालून उबो आसलय. ‘ म्हाजेवांगडा चल ‘ तेणी अधिकारान सांगला. कसो कोण जांणं पण मी त्याच्या फाटसून चलांग लागलंय. ‘ तो’ म्हाका हेवटेन – तेवटेन भोंवडावन म्हाज्या कुडीचेर घेवन इलो. तेणी म्हाका खुर्चेर बसोवन म्हाज्या फूड्यान एक कागदाचो गटठो दवरलो. ‘ हो हिशोब आसं, तो बगुन घे आनी सकयल सयी कर.’ तेणी म्हाका फर्मायलां. मी कसो कोण जांणं पण कागद उलटे – सुलटे करून बगुन्क लागलंय. तो हिशोबच आसलो. मी तो बगलो. तेतुतले आंकडे तपासले आनी सकयल सयी केली.… (उत्तरार्ध)

उदय देशप्रभूॉ
पेडणें