भांगरभूंय | प्रतिनिधी
जनमत कौल हो भूतकाळ, पूण ती आयची व्हडली शिटकावणी हेंय विसरूंक फावना.
अायज अस्मितायेचो दीस. 16 जानेवारी हो आमचे गोंयमायेच्या आत्म्याची याद करून दिवपी दीस. 1967 वर्सा आयच्या दिसा जाल्ल्या जनमत कौलान गोंयान आपली वळख, भाशा, संस्कृताय आनी स्वाभिमान वांचयलो. हें सगलें तिगोवप ही दरेकल्याची लागणूक. 59 वर्सां पयलीं नीज गोंयकारांनी गोंयचें वेगळे अस्तित्व उरचें म्हूण रक्ताचें उदक केलें. तरीय फक्त 34 हजार मतांनी गोंय जिखलें. खरें म्हणल्यार 60 हजार मतांनी जैत मेळूंक जाय आशिल्लें. इतिहासाचे मोगी पोरणें खीण, शीण काडीत बसूं, पूण बाकिच्यांनी मुखार पळोवन गोंय देशांत यशाचे तेंगशेर पावोवपाचो यत्न करूंक जाय. अर्थांत बऱ्या गुणांनी, बऱ्या कर्तुबांनी! सगल्यांची सामुहीक जापसालदारकी ती… यत्न केल्यार येस मेळटलेंच. कारण आमी बाबत कुळां न्हय. मूठ मारीत थंय उदक काडपाची कापाझदाद आमचे मदीं आसा. फक्त गरज आसा, जागृत जावपाची! गोंयमायेन जनमत कौलान स्वताक वाटायली, आतां नीज गोंयकारांनी तिका वांचोवपाची, मुखार व्हरपाची गरज आसा.
माती आनी मनीस, हीच खरी गोंयची उदरगत. अस्मिताय तिगयली ना, जाल्यार परकी आमची दिशा थारायतले. गोंय हें आमचें दायज. हांगाचो सैम ही वळख. गोंयचो आत्मो पयशे दिवन, घेवन विकपाक मेळना. जनमत कौल हो भूतकाळ, पूण ती व्हडली शिटकावणी हेंय आमी विसरूंक फावना. कौल जिखिल्लो तो गोंय, गोंयकार, गोंयकारपण तिगोवपाक. पळयिल्लीं सपनां साकार करपाक? जालीं??
आयज एआयचेर सगल्यो भाशा पावल्यात. फुडाराक त्यो तिगतल्यो काय नात, तें एआय थारायतलें खंय. तातूंत कोंकणी येवपाक जाय. नाजाल्यार ती मोबायल फोन, सरकारी सेवा, सर्चांतल्यान भायर पडटली. एआयक भाशा शिकोवपाक मजकूर (टेक्स्ट), आवाज (सावंड) आनी अर्थ (डिक्शनरी) लागता. कोंकणीची डिजिटल बँक गिरेस्त करपाक पोरणीं दर्जेदार पुस्तकां, दिसाळीं, प्रासंगीक, ललीत साहित्य, म्हणी हांचें डिजिटायझेशन जाय. शब्दकोश आसात, पूण ते भाशा अॅपा वांगडा आॅनलायन जाय. कोंकणीच्या बोलींनी उलोवन व्हाॅयस बँक तयार करपाक जाय. भाशा आंदोलन 40 वर्सां पयलीं जालें, आतां एआय खातीर कोंकणीचें भांडार तयार करपाचें नवें भाशा आंदोलन सुरू जावचें. कोंकणी जीपीटी (जनरेटेड प्री- ट्रेन्ड ट्रान्फाॅर्मर्स) खातीर गोंय विद्यापीठ वा सरकार फुडाकार घेवंक शकता. जीपीटी म्हणल्यार एआय स्वताचे तकलेन मजकूर, चित्र, व्हिडियो तयार करता. तो सोदूं शकता. चॅटजिपीटीचेर मुखेल भाशांनी अचूक भाशांतर जाता, तें कोंकणींत जाल्यार साबार मळांक (खास करून सरकाराक) फायदोच जातलो. अलेक्साय कोंकणींत येवचें. उलयिल्लें टायप जावन मेळटा. कोंकणींतूय तें जावचें. एआय अॅप येवचें. तरणाटे हें काम आवडीन करतले.
सरकार अंदूंच्यान अस्मिताय दीस मनयता. अस्मिताय ही भाशा, साहित्य, कले पुरतीच मर्यादीत आसना. सैम, खाणां, एकचार… एकूणच गोंयकारपण हीय अस्मितायूच. नवे पिळगेक कोंकणीचे लागीं हाडपाक कोंकणी सरकारी शाळा सुरू जावच्यो. दरेका तालुक्यांत उण्योच पांच! हायस्कूल, हायर सेकंडरींनी कोंकणी विशय शिकोवंक जाय. सरकारी कामकाजांत कोंकणीचो वापर वाडोवपाची जापसालदारकी कोंकणी भाशकांचीय. हांगाची जमीन गोंयकारां खातिरूच दवरल्यार बरी. धालो, फुगडी, लोकसंगीत, लोककलांक अनुदान जाय. फक्त धर्मीक कार्यां, सर्तीं पुरत्योच उरल्यात त्यो. जांकां कला, साहित्य जमना, तांणी बरे प्रेक्षक जावंचे, घरांत- समाजांत कोंकणी उलोवचें. भुरग्यांक मुखार काडचें. सभा, कार्यावळी, आंदोलनांनी वांटो घेवचो. जमनी, रानां, न्हंयो, तळीं वांटावपाक हातभार लावचो. कारण तीं आमकां पोसतात. आमची वळख आमकांच सांबाळची पडटली.
गोंयचें ल्हवू ल्हवू परत विलिनीकरण जायत आसा. पयसो, अधिकार वापरून. जनमत कौलाची वाट पळयनासतना आमी सगले आमची माती, आमचे मनीस वांचोवपाचो ‘मनकौल’ घेवया.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
