अश्टतासी अभिनेत्री : सुलभा देशपांडे

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

शांतता कोर्ट चालू आहे हें विजय तेंडुलकरान बरयिल्लें सुलभाताईंच्या जिवीतांतलें म्हत्त्वाचें नाटक. अरविंद देशपांडे हाणें दिग्दर्शित केल्या ‘शांतता..’ मदल्या ‘बेणारे बाई’ ह्या पात्राक सुलभा देशपांडेन अज्रंवर केलें

हिंदी- मराठी नाटक- सिनेमा आनी टीव्ही माळेंतल्यान मायाळू ‘आई’अशी सुवात निर्माण केल्ली अभिनेत्री सुलभा अरविंद देशपांडे (कुळाराची सुलभा कामेरकर) हिचो जल्म 2 फेब्रुवारी 1937 दिसा मुंबयंत जालो. तिणें मराठी- हिंदी 117 परस चड सिनेमा तशेंच 211  टीव्ही माळो, मराठी- हिंदी नाटकांतल्यान भुमिका केल्यात. ते भायर लघुपट आनी 34 परस चड जाहिरातींनी काम केलां. सुलभा ही जॉन्सन अँड जॉन्सन कंपनीची ब्रँड अँबॅसेडर आशिल्ली. 

अभिनया मळार येवचें आदीं  सुलभा देशपांडेन दादरच्या छबिलदास स्कूलांत शिक्षीका आशिल्ली. थंयच्यान सुरू जाल्ल्या प्रवासान तिका ‘समांतर रंगमाची’ आनी बाल नाट्यरंगभुमी मेरेन पावयली. ‘अविष्कार’ नाट्य संस्थेच्या ‘चंद्रशाला’ मदल्यान तिणें बालनाट्य, हें एक स्वतंत्र दालन सुरू केल्लें. चंद्रशालेची संचालक आसतना तिणें बरोच तेंप बालनाट्यांची निर्मणी केल्ली. तिणें दिग्दर्शीत केल्या ‘दुर्गा झाली गौरी’ ह्या नाटकाक तीन पिळग्यांनी नामना मेळ्ळी. बाबा हरवले आहेत, राजा राणीला घाम हवा… सारकी बाल नाटकां खूब गाजलीं. तीं तिणें दिग्दर्शीत केल्लीं. 1950 वर्सा राज्य नाट्य सर्तीच्या नाटकांत अभिनया खातीर सुलभा देशपांडेक उत्कृश्ट अभिनेत्री म्हणून  पुरस्कार मेळिल्लो. 1960 वर्सा प्रायोगिक नाट्य चळवळी कडेन तांचो संबंद आयलो. 1970 वर्सा रंगायतन आनी 1971 वर्सा बाल नाट्य चळवळ चलोवपा खातीर तिणें ‘आविष्कार’ ही संस्था स्थापन केली. 

 सत्यदेव दुबे, श्याम बेनेगल हांकां लागून सुलभा देशपांडेन गमन, इजाजत, सन ऑफ बॉम्बे ह्या सिनेमांनी पावली. जैत रे जैत, चौकट राजा मदलो तिचो अभिनय तोखणाय करपा सारको  आसा. फुडें अरविद देशपांडे हांचे कडेन लग्न जालें. दोगांयनी मेळून ‘चक्रशाळा’ ही भुरग्यांच्या नाट्य शिक्षणाची संस्था स्थापन केली.

70 भुरग्यांक घेवन ‘दुर्गा झाली गौरी’ या नाटकाचे प्रयोग केले. अभिनेतो नाना पाटेकर आनी उर्मिला मातोंडकर हीं चक्रशाळेचीं देणगी. कुसुमाग्रज, वसंत कानेटकर पुरस्कारा सयत महाराष्ट्र शासनान नटवर्य पं. प्रभाकर पणशीकर रंगभूमी जीवन गौरव पुरस्कार दिवन तिगेलो भोवमान केल्लो. वेवसायिक रंगमाचयेची दिग्दर्शनाची कारकीर्द पुराय नेटान चालू आसतना तिचो घोव अरविंद हांकां मरण आयलें. तांचे फाटल्यान सुलभाताईन अरुण काकडे वांगडा ‘अविष्कार’ संस्थेचें काम चालू दवरलें.

‘छबिलदास चळवळ’ हें नांव मेळिल्ल्या समान विचारांच्या नाट्य संस्थांच्या, पंगडांच्या सामुहीक चळवळींत सुलाभाताईचो वांटो म्हत्वाचो. 1950 च्या दशकांत वेवसायिक रंगमाची तांकां आकर्शित करताली, पूण तिणें  प्रायोगिक नाटकां करप सोडलीं नात. वेवसायिक नाटकांत आनी चित्रपटांत ल्हान भुमिका केल्यो. भूमिका, जैत रे जैत, विजया, सलाम बॉम्बेंत काम केलें. संगीत नाटक अकादेमी, नानासाहेब फाटक पुरस्कार, गणपतराव जोशी पुरस्कार, वसंतराव कानेटकर पुरस्कार, कुसुमाग्रज पुरस्कार, तन्वीर सम्मान ह्या पुरस्कारांनी तांचो भोवमान जालो.

शांतता कोर्ट चालू आहे हें विजय तेंडुलकरान बरयिल्लें सुलभाताईंच्या जिवीतांतलें म्हत्त्वाचें नाटक. अरविंद देशपांडे हाणें दिग्दर्शित केल्या ‘शांतता..’ मदल्या ‘बेणारे बाई’ ह्या पात्राक सुलभा देशपांडेन अज्रंवर केलें. 1967 त ‘रंगायन’ खातीर राज्य नाटक सर्ती खातीर नाटक करपाचें थारलें तेन्ना सर्त तीन सुमनार आसतना तेंडुलकरान नाटक बरोवपाक सुरुवात केली. सद्दां नाट्य संहितेची कांय पानां तेंडुलकर  दिग्दर्शक अरविंद देशपांडेक धाडटाले आनी तो सुलभाक रातच्या अभ्यासाक बसयल्या भशेन नाटकांतले प्रसंग समजावन सांगतालो आनी दुसरे दिसा  कलाकारां कडल्यान येसाय मारून घेतालो. फुडें तें नाटक इतलें गाजलें की तेरा भारतीय भासांनी ताचो अणकार जालो . ‘शांतता..’ हें नाटकाचे 20 डिसेंबर 1967 दिसा सर्तीत रवींद्र नाट्य मंदिरात पयलें सादरिकरण जाल्लें आनी विजय तेंडुलकराक ह्या नाटका खातीर कमलादेवी चटोपाध्याय पुरस्कार मेळ्ळो. 

सुलभा ताईचे कांय सिनेमा, टीव्ही माळो

अरविंद देसाई की अजीब दास्तान (1978), अल्बर्ट पिंटो को गुस्सा क्यों आता है (1980), इजाज़त (1987), एक फूल तीन कांटे (1997),  खून भरी माँग (1998), गमन (1978), गुलाम-ए-मुस्तफा (1997), घर द्वार (1985), घर हो तो ऐसा (1990), चौकट राजा (1991), चौराहा

(1994), जान तेरे नाम (1992), जानू (1985), जैत रे जैत (1977), तमन्ना (1997), तमाचा (1988), तरंग (1984), त्रिदेव (1989), दिल आशना है (1992), दुनिया (1984), दुष्मन देवता (1991), बदलते रिश्ते (1996).

टीव्ही सिरियल : बाजार (1982), भीगी पलकें (1982), भूमिका (1977), भैरवी (1996), मान (1999), मान्सून (2006), ये कैसा इंसाफ (1980) युगपुरूश (1998), राजा की आयेगी बारात (1997), रामनगरी (1982) लोरी (1984), विरासत (1997)

दिग्दर्शित चित्रपट : राजा रानी को चाहिए पसीना (1978).

सुलभा देशपांडे हांकां 4 जून 2016 दिसा जाण्टेंपणाक लागून घरांत मरण आयलें. चतुरस्त्र अभिनेत्री नाट्य, चित्रपटां मदल्यान आपल्या सशक्त अभिनयांतल्यान रसिकांचे यादींत उरल्या. सुलभाताई देशपांडेचो जिणे प्रवास हेर कलाकारांनी प्रेरणा घेवपा सारको आसा. 

——————————–

सुदिन वि. कुर्डीकार