अणकार दोन भाशिकांक जोडटा : माया खरंगटे

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

आयतार 1 फेब्रुवारीक, सांजे 5.30 वरांचेर मंगळुरा जावपी कार्यावळींत विश्व कोंकणी केद्राचे अध्यक्ष नंदागोपाळ शणै हांचे हस्तुकीं माया अनिल खरंगटे आनी फ्रासिंस फर्नांडीस कास्सिया हांकां अनुवाद पुरस्कार भेटयतले. ह्या वेळार उपाध्यक्ष विलियम्स दि सौजा, डॉ किरण बुडकुले, सचीव डॉ मोहन पै, भांडारी बी आर भट हाजीर आसतले.

पी. दयानंद पै विश्व कोंकणी अनुवाद पुरस्कार 2026 भारतीय साहित्यीक माया अनिल खरंगटे हिका ‘फटीचें सत्य’ कादंबरीक पुरस्कार लाबलो. माया खरंगटे हिका लाबिल्ले पुरस्कार एन सी र्इआरटी दिल्ली पुरस्कार, पुस्तक ‘कोलेदादाची पालखी’ गोवा कोंकणी अकादेमी पुरस्कार, पुस्तक ‘मृगजळ’, गोवा कोंकणी पुरस्कार, पुस्तक ‘एक आसली आजी’, साहित्य अकादेमी बाल साहित्य पुरस्कार ‘रानांच्या मनांत’, एन. एम सरस्वती बाय पुरस्कार कादंबरी ‘ घडटा घडटतना’, साहित्य अकादेमी पुरस्कार कादंबरी‘अमृतवेळ’आदी.
माया खरंगटे हांचे कडेन संवाद सादतना तांणी सांगलें:

1. माया तार्इ, तुमकां डॉ पी. दयानंद पै विश्व कोंकणी अनुवाद पुरस्कार 2026 मेळ्ळो. अशें कळटकच कितें दिसलें.

• डॉ पी. दयानंद पै विश्व कोंकणी अनुवाद प्रतिश्ठेचो पुरस्कार मेळ्ळा हें आयकतकच खूब खोस जाली. विश्व कोंकणी केंद्राक हांव मना पासून देव बरें करूं म्हणटां.

1. तुमी लेखनाची सुरवात केली कवितेन. उपरांत कथा उपरांत कादंबरी. मागीर अचकीत साहित्यीक अणकार कडेन वळपाची प्रेरणा सांगश्यात.
   जाप- खरें सांगूं, हांव फाटलीं 50 वर्सां साकून साहित्याच्या मळार वावुरतां. कविता, कथां, निबंध, कादंबरी, बालसाहित्य, प्रवास वर्णन आनी अणकार हांचें लेखन करतां. ह्या सगळ्यां मळार साहित्य रचतना जायत्या पुस्तकांचो अणकार केला. आतां मेरेन सुमार 14 पुरस्कार लाबल्यात. तरीय हो अणकाराचो पुरस्कार म्हजे खातीर खाशेलो. एक दीस गोवा कोंकणी अकादेमीन अणकाराचेर शिबीर घेतलें. थंय कोंकणींत अणकार कितले गरजेचे तें सांगलें. तेन्ना हांवें “गालिवराची भोंवडी” हें पुस्तक अणकारून घेतलें. आनी तेन्नाच्यान अणकार करीत आसा.
2. साहित्यीक अणकार 100 टक्के शक्य आसना. ‘नियर परफेक्ट’ जावपाक लागीं पावता. कारण म्हणी सांस्कृतीक संदर्भ, भाशेच्यो शैली अणकारतना खरस मारता. तुमी मूळ साहित्य कृतीची मौलीकताय कोंकणी कडेन हाडटना कशी राखली?
   जाप – अणकार करप हें भोव कठीण काम म्हणटात. खरी गजाल. पूण दोनूय भाशांचेर प्रभुत्व आसल्यार तें सोंपें वता. तशें म्हजें जालें.
3. मूळ कृतींतले जावं अलंकार, प्रतिकां जावं प्रतिमां , सिम्बॉलीजम, काव्यमय भाशा कोंकणींत हाडटना कसल्यो आडखळी येतात? ताचेर कितें उपाय काडटात?
   जाप- मूळ कृतींतले अलंकार, प्रतिकां, प्रतिमां आनी हेर गजाली भाशेचेर प्रभुत्व आसल्यार सहज जमून येतात. म्हाका म्हणी, वाक्यप्रचार उलयतना, बरयतना वापरपाची संवय आसा. म्हणून अणकार करतना म्हाका त्रास जायनांत.
4. तुमी एक आमचे खातीर देख दिश्यात- जंय एक उतर वा एक म्हण वा वाक्यप्रचार अणकारीत करतना खूब तकली फोड जाली?
   जाप- ‘फटीची सत्य’, ही पुरस्कार मेळिल्ली कादंबरी अणकारतना म्हाका मात्सो त्रास जालो कारण तातूंत फारशी आनी हिंदी भास आशिल्लीं. पूण म्हज्या शिकोवपी इश्टिणींनी म्हाका आदार केलो.
5. ‘अणकार हो दोन भाशांचो, दोन संस्कृतायांचो पूल ‘ ! अशें म्हळां. हो अणकार दोन भाशीकांक जोडटा. हाचेर तुमकां कितें सांगीन दिसता?
   जाप- हय. अणकार दोन भाशिकांक, दोन भाशेंतल्या लेखकांक जोडटा. म्हणून तर बऱ्या पुस्तकांचो अणकार करप. तातुंतल्यान थंयची संस्कृती आनी समाज कळटा.
6. तुमी जीं पुस्तकां अणकारल्यांत तातूंत सगल्यांत आव्हानांत्मक वावर खंयचो? कित्याक? दोन कारणां दिवन स्पश्ट करता.
   जाप- हांवें अणकार केला. तातूंत सगळ्यांत आव्हानात्मक पुस्तक हें पुरस्कार जोडपी ‘फटीचें सत्य’ कारण हाची हिंदी, उर्दू आनी फारशी उतरां भरसल्ली. कांय उतरांचो अर्थ संदर्भ कळ्ळ्यार लेगीत लाग नासलो.
7. कोंकणींत जो अणकाराचो वावर चल्ला. ते विशीं तुमकां कितें सांगीन दिसता?
   जाप- कोंकणींत अणकाराचो बरो वावर चल्ला. म्हालगडे लेखक तर अणकार करतांतच पूण म्हाविद्यालयांत शिकपी खूब भुरगीं अणकाराचो वावर करतात. ही खोशयेची गजाल.
8. सद्याक तुमच्या मनांत खंयचें पुस्तक अणकारपाचो प्रस्ताव आसा?
   जाप- सद्याक हांव कादंबरी बरयतां. जायत आयल्या. उपरांत गुजराती कादंबरी अणकार करपाचो विचार आसा.
9. तरणाट्या उदेंत्या अनुवादकांक तुमची कितें सुचोवणी आसा ?
   जाप – तरणाट्यांनी जाता ते परीं अणकार करचो. अशें अणकार करप म्हळ्यार आपलेंच साहित्य सुदारता.
10. कांय उतरां वा अभिव्यक्ती लक्ष्य, (untranslatability) भाशेंत प्रत्यक्ष वा अचूक समतुल्य नाशिल्ल्यान आणकारप्यांक अर्थ लालंक व्याख्या नातर रुपांतरणाचो आदार घेवचो पडटा. अणकाराची ही सगळ्यांत व्हडली शीम मानतात. असो एकादो प्रकार तुमचे बाबतींत घडलां व्हय ? जाल्यार ताचेर मात कशीं केल्या?
    जाप- भाशांतर करतना कांय उतरांचो अर्थ लावपाक अडचण येताच. एक वेळार ह्या उतरांचें वाक्य वा संदर्भ पळोवन अर्थ समजून घेवचो पडटा.
11. ‘फटीचें सत्य’ कादंबरी कितलें सत्य आनी कितलें फट आसा? हाचेर थोडो उजवाड घालश्यात.
    जाप- ‘फटीची सत्य’ ही पुरस्कार मेळिल्ली कादंबरी भारत पाकिस्तान फाळणीचेर आदारून आसा. त्या वेळार दोनय अर्दांन लोकांचे कितें हाल जाले. ताचेर खोलायेन बरयलां. दोनय वटेनचे गिरेस्त लोक आपली धन – संपत, जमनी – जुमलो सोडून गेले. तांच्या हालांचेर हें कथानक आसा. म्हजे म्हायती प्रमाण, कोंकणी साहित्यांत हो विशय अजून येवंक नाशिल्लो. हे कादंबरी दुसरो भाग हावें अणकारून साहित्य अकादेमीक धाडलां. तातूंत भारतांतल्या निर्वासितांनी कशे तरेन धडपड करून हांगा जम बसयला तें सांगलां.
12. जागतीक स्थरार अनुवाद क्षेत्रांत नवजागरण जाता. पूण मुद्दान सांगीन दिसता, अनुवादाक व्हड वाचक वर्ग आसून लेगीत विद्याविठांनी अनुवादाक एक शास्त्र म्हणून पुरायपणान स्विकारिल्लें ना, हाचेर तुमकां कितें दिसता?
    जाप- जागतीक स्थरार अनुवाद क्षेत्रांत नवजागरण जाता ही खरी गजाल. अनुवादांत फकत साहित्याच्याच न्हय, तर जायत्या मळांचेर गरज आसा. अनुवादाचेर शास्त्रशुध्द अभ्यास जावंक जाय. विद्यापिठानय वांटो घेवंक जाय. विद्यापिठांतल्यान अणकाराचेर शास्त्रीय शिक्षण दिलें जाल्यारच बरे अणकार करपी विद्यार्थीं तयार जातले. हातूंत दुबाव ना.

कोंकणीचें बरें करात : फ्रांसिस फर्नांडीस

कणी रंगा माचयेवेलें एका उंचेल्या पावंड्यावेलें व्यक्तीत्व म्हळ्यार फ्रांसिस फर्नांडीस कास्सिया अशी तांची फांक. कोंकणी सांस्कृतीक दायज समृध्द करपाक आपलें जिवीत ओंपिल्लो वरिश्ठ कोंकणी नाटक कलाकार, कुशळ दिग्दर्शक, लेखक आनी ‘कॉमेडी किंग,’ म्हणून वळखतात.
अजून मेरेन नाटकांची 34, 2 कादंबरी, 3 डिव्हीडी, कर्नाटक कोंकणी साहित्य अकादेमीचो पुरस्कार, कार्व्हालो घराणें कलाकार पुरस्कार, मंगळूर कॅथलीक समाजांतल्या नाटक मळार असामान्य योगदान, संवसारभर माचयेर हाडिल्ल्या 500 वयर कोंकणी रंगमाचयेचेर सादरीकरण जालां. ताचें सद्याचें ‘मथारो चोरबेलो’, आतां अभिमानान आपल्या 100 व्या ’शो’ कडेन पावंक इंचभर उरलां. हालींच ताच्या येवपी नाटकाक ‘पोनागा कोनापारा’ येस लाबलां.

1. फ्रासिंस बाब, तुमकां रंगामाचये वेलो हो श्रेश्ठ पुरस्कार मेळ्ळा. तुमकां कशें दिसता?
   जाप- म्हजें काम तुमकां मानवता तर हांव जिवो आसतना सन्मान कर. मेल्या उपरांत समाधी वयलीं उत्रां हांव वाचूंक शकना. अशें म्हजें चिंतप. म्हाका देश विदेशांत 100 वयर सन्मान बिरुदां मेळ्ळ्यांत तरीय म्हज्या रंग माचयेच्या समग्र आनी निरंतर वावराक मेळचो हो मान भोव खाशेलो.
2. तुमच्या करिअरांत सगळ्यांत व्हडलें यश आनी व्हडली निराशा खंयची ?
   जाप- कोंकणी नाटक संवसारभर साबार वेदींनी सादर केलें, हें व्हड यश अशें लेखता. हांव ‘कॉमेडी किंग’ जाल्ल्यान निराशेक चड म्हत्व दिना.
3. पुरस्कार खातीर वेंचून येवपाक खंयचे घटक म्हत्वाचे अशें तुमकां दिसता ?
   जाप- खरें सांगूं, आपलें काम एकटेंपणान आनी निश्ठेन करचें.
4. तुमच्या अभिनय प्रवासांत सगळ्यांत व्हडली प्रेरणा कोण आसा?
   जाप- म्हजी पतीण लुविजा फर्नांडीस.
5. नाटकांत येवपी नव्या बदलांचेर तुमचे कितें विचार आसात?
   जाप- आमी पर्द्यां नाटकांनी वावुरल्यांव. आमच्या तांकी भितर प्रयोग बी केल्या. पयले फावटीं स्त्री पात्र वेदीर हाडलें. आतांचे विभिन्न चिंतपाचे, विभिन्न सादरीकरणाचे नाटक खूब बरें आसा. नवे प्रयोग कोंकणी रंगमाचयेक बळ दितात.
6. नाटकाक ‘लिटररी व्हॅल्यू आनी परफॉर्मिंग व्हॅल्यू’ आसूंक जाय अशें म्हणटात. तुमकां कितें सांगन दिसता?
   जाप- नाटकाक वाचतना जें मौल्य आसा. तें थोडें फावटीं सादर करपाक येना. तशेंच सादर करताना जी कॉमेडी उगती जाता ती वाचताना येना जावंक पुरो.
7. फाटल्या 25 वर्सां उपरांत तुमचें नाटक ‘माल्दिसांव’ नव्या स्वरुपांत म्हळ्यार आर्विल्ल्या आकृतीबंधांत रचनेंत सादर जालें. तें तुमकें कशें लागलें?
   जाप- हो नाटक आयलेवार युवजणांनी सादर केलो. नवे रितीन वाचप आनी आतांच्या रितीचें सादरीकरण चल्लां. आतांच्या युवजणांकी आवडलां म्हळ्यार ती त्या नाटकाची तांक.
8. ‘माल्दिसांव’-चें कथानक आसूं वा तुमच्या हेर नाटकांचीं बिजां आसूं. तीं तुमकां सट्ट करून कशीं सुचतात?
   जाप- मनाक लागिल्ली खंयचीय एक ल्हान संगत नाटकाचें बीं आसूंक शकता. उपरांत ताका ‘कॉमिडी सेंटीमेंटस’ कुडसून ती वाडत वेता. कांय थोडे फावटीं डायरेक्टर,आर्टीस्ट शेप दितात.
9. नाटकांत लेखक येता, दिग्दर्शक डायरेक्टर येता. नटांची टीम येताय टेक्निकल टीम येता. हातूंत नाटककार म्हळ्यार प्लेरायट हांचो रोल कितलो आसता?
   जाप- प्लेरायट प्रमूख आसता. ताणें नाटक बरयल्यार मात उरिल्ल्यो गजालीं येतात. पूण डायरेक्टर नाटकांच्या आत्म्यांक समजून ताका कूड, कपडे, मेकअप दिता. तेन्ना नाटक सोबूंक शकता.
10. भारतीय रंगमाचयेचे तुळेन कोंकणी रंगमाची कितलीशी विकसीत जाल्या?
    जाप- विकसीत प्रक्रिया निरंतर. कोंकणी रंग माची त्या प्रक्रियेंतल्यान पासार जावन आयल्या. आयज गोंय, मंगळूर, मुंबय, विदेशांत विंगड-विंगड प्रयोग जातात पूण चलची वाट खूब आसा.
11. ‘म्हातारो चोरबेला’, हें तुमचें नाटक जगभर मंचीत जालां. ताचें सुमार 90 प्रयोग जाले ते विशीं सांगश्यात.
    जाप- सुमार 20 वर्सां आदीं म्हणजे नोव्हेंबर २००७, हे वर्सा मीरारोड मुंबय थावन म्हाताऱ्यान नाटकाचें हें पयण सुरू केल्लें. मुंबय, कर्नाटक, दिल्ली, गल्फ, केनडा, इझ्रायल, अशें एदोळच्याक 89 प्रदर्शनां जाल्यांत. 09 प्रदर्शनां फुडारांत जातलीं. एप्रील इस्टरा भितर 100 वें प्रदर्शन जातलें. एक, दोगां सोडल्यार उरिल्लीं सर्व कलाकारां तींच जीं 20 वर्सां, आदीं आशिल्लीं.
12. तुमी सुमार 33 नाटकां बरयल्यांत. तातूंतलीं तुमकां आवडिल्लीं 3 नाटकां सांगात.
    जाप- आवय ती आवय, माल्दिसांव, आनी म्हातारो चोरबेला.
13. सद्याक तुमी नाटक बरयतात काय कादंबरी ?
    जाप- एक नवें नाटक बरोवन आसा.
14. नव्या उमेदीच्या कलाकारांक कितें संदेश दिवंक सोदतात?
    जाप- नाटक करात, बरें करात आनी कोंकणीचें बरें करात. इतलेंच !