भांगरभूंय | प्रतिनिधी
मुखेल म्हणल्यार सत्याग्रहांत वांटेकार जाल्ल्या चडावंत लोकाचीं नांवां सयत, तांणीं कितें कितें केलें ते विशीं बरयलां.
इतिहास वाचप हें वाज येवपा सारकें काम आसता, पूण इतिहास जाणा जाले बगर मनीस मुखार वचना. देखून केन्ना-केन्ना इतिहास घेवन बसूंक जाय. कुटुंबीक, गांवचो, राज्याचो, देसाचो इतिहास, संस्कृतीक/ भाशीक इतिहास, आदी वाचूंक जाय. कांय जण स्वता इतिहास घडयतात आनी ताची नोंदूय करून दवरतात, तांतूंतलो एक आशिल्लो लक्ष्मीदास कृष्ण बोरकार. तो गोंयचो सुपुत आनी ताका गोंयकारपणाचो अभिमान आशिल्लो. ते खातीर आपूण एक सत्याग्रही म्हूण ताणें युवादशेरूच नांव नोंद करून दवरिल्लें. सत्याग्रहाचे लागणुके विशीं लक्ष्मीदास म्हणटा, “गांधीजींच्या सत्य-अहिंसेच्या मार्गान फाटींफुडें जेन्ना सत्याग्रह सुरू करपाचें थारतलें तेन्ना त्या सत्याग्रहांत वांटो घेवपाक केन्नाय उलो मारिना फुडें तयार आसां अशी एक प्रतिज्ञा वळेरी गोवा सेवा संघ, हे विधायक कार्य करपी संस्थेन तयार केल्ली. ते प्रतिज्ञा वळेरेचेर विशेक भावी सत्याग्रह्यांनी आपणाल्यो निशाण्यो केल्ल्यो. ते प्रतिज्ञा वळेरेचेर हांवेंय निशाणी केल्ली.” अश्या धाडशी आनी हिकमतीच्या सत्याग्रही लक्ष्मीदास कृष्ण बोरकार हाणें आपणाले अस्सल विचार आनी कार्य बरोवन दवरिल्लें तें 2024 वर्सा ‘अठरा जून, एक क्रांतियात्रा’ नांवाच्या पुस्तक रुपान राजहंस संकल्पना प्रा. लि. संस्थेन उजवाडा हाडलें. तेंच पुस्तक ५ डिसेंबर २०२५ दिसा रोमी कोंकणींत विन्सी क्वाद्रूसान लिप्यांतर करून डिजिटल फॉर्मांत पुनव क्रियेशनान उजवाडायलें जाल्यार आतां ८ फेब्रुवारी २०२६ दिसा तें ऍड्स पब्लिकेशना मार्फत प्रिंट फॉर्मांत उजवाडा येवपाचें आसा. आयज वेर साबार भासांनी उजवाडा आयिल्ल्या ह्या पुस्तकाक काल्पनीक पुस्तकां परस चड मागणी आसा, हें विशेश. पुस्तकाचें कव्हर शीतल भंडारी हिणें चित्रायलां जाल्यार पुस्तकाचें मोल २०० रुपया आसा.
फाटभूंय
गोंयचो सुटके झुजारी एवाग्रियो जॉर्ज हाचे जल्मशताब्दी समारंभणे निमतान हांव तांगेर गेल्लों तेन्ना डॉ. राम मनोहर लोहिया कित्या खातीर गोंयांत येवपाचो आशिल्लो आनी येवन कितें करून गेलो, एवाग्रियो जॉर्ज आनी डॉ. जुलीयांव मिनेजीस हाणीं गोंय मुक्ती खातीर कितें केलें, तें आयकतकच आंगार कांटो फुल्लो. तांचें चड योगदान गोंय क्रांती दीस म्हणल्यार १८ जून दिसा आशिल्ल्यान ते विशीं जाणा जावपाची उमळशीक वाडली. थंयच म्हाका स्वातंत्र्य-सैनीक लक्ष्मीदास कृष्ण बोरकार हांचे विशीं समजलें आनी ताचो पूत डॉ. नितीन बोरकार हाच्या फुडारीपणा खाला लक्ष्मीदासाची जल्म शताब्दी मनोवंक कार्यावळी चालू आसात आनी ताणें अठरा जुना विशीं अस्सल काणयो नोंद जाल्लें एक पुस्तक उजवाडायलां ताचीय खबर मेळ्ळी. म्हजे भितर आनीक उत्साह निर्माण जालो. हांवें डॉ. बोरकाराची भेट घेतली. ताणें लक्ष्मीदास बाबा विशीं जें सांगलें तें आयकून एका म्हान मनशाक मेळिल्ल्याचो म्हाका आनंद जालो. ताणें म्हाका लाक्ष्मीदासाचें कितलेंच साहित्य दिलें आनी तांतूंत राजहंसान उजवाडायिल्लें ‘अठरा जून, एक क्रांतियात्रा’ हें पुस्तकूय आशिल्लें. तांच्या घरांत बशिल्लो आसतनाच पुस्तकाचीं कांय पानां चाळ्ळीं आनी हांव खूब प्रभावीत जालों. बोरकारान १८ जुनाचे क्रांती खातीर आनी त्या उपरांतच्या दिसांनी पुर्तुगेजां विरुद्ध दिल्लो लडो थोडे भितर वाचलो. तें पुस्तक कितल्याच भासांनी अणकारलां आनी मुखार आनीक कितल्याच भासांनी अणकारीत जावपाचे वाटेर आसा हाचीय म्हायती मेळ्ळी तेन्ना ‘तें पुस्तक रोमींत येवपाकूच जाय’ असो निर्धार करून हांवें थंयच निर्णय घेवन डॉ. बोरकाराक तशें कळयलें आनी अशें तें पुस्तक तयार जालें.
पुस्तकाचो गाभो
हें पुस्तक म्हणल्यार गोंया विशीं रगत शिजोवपाचें लिखाण. ताची सुरवातूच आपूण सत्याग्रहांत कसो भितर सरलो आनी डॉ. राम मनोहर लोहियाची कशी भेट जाली आनी मागीर ताणें आपणाकूच गोंया खातीर ओंपून दिलो ताची दिनदर्शिकाच ह्या पुस्तकांत विस्तारान सांगल्या. डॉ. लोहियाचें धाडस आनी क्रियाशिलताय ताका भावून गेली. पाकल्यां कडें केल्लो संघर्श, खाल्लो पुलिसांचो मार, लिपून रावप, तरी उद्देशांतल्यान पळ काडिनासतना ध्येय पूर्ण करूंक वावरप, पुर्तुगेजां विरुद्ध सभा घेवप, सभांनी उलोवप आनी गरज पडल्यार सभेचे पोस्टर लेगीत लावप, असलीं कामां करपी लक्ष्मीदास बाब पुर्तुगेजांक केन्नांच भियेलो ना. तो गोमंतक विद्यार्थी संघाचो क्रियाशील वांगडी आशिल्लो. कुठ्ठाळेच्या स्कूल गॅदरिंगांत ताणें आपल्या उलोवपांत पुर्तुगेज सरकारच्या काळ्या कायद्यांचेर खरमरीत टिका केली, इतलेंच न्हय तर ताणें पयले रांकेंत बशिल्ल्या पुर्तुगेज पुलीस अधिकाऱ्या कडेन खूण करून हे अधिकारीय फिरंग्यांनी जुल्मी राजवट गोंयकारांच्या बोडक्यार कायम उरची म्हण वावरतात अशें म्हणपाचें धाडसूय दाखयलें. पुर्तुगेज पुलिसांचे पांय हुंपून ट्रॅजरींत पोस्टर लावपाचे केदें धाडस ताचें? तितलेंच न्हय तर ताचे समाज सेवेचे दोन उत्कृश्ट नमुने ह्या पुस्तकांत दिल्यात. पयलो, लक्ष्मीदास बाबान हरिजनां बराबर भौशीक गणपती उत्सव मनयलो आनी दुसरो, हरिजनांक देवळा कडेन प्रसाद मेळपा बदला उच्च्वर्णियांचें उश्टें मेळटालें, थंय लक्ष्मीदास बाबान एक आगळी क्रांती करून तांकां हक्कान प्रसाद मेळचे खातीर वाट उग्ती केली.
खाशेलेपण
ह्या पुस्तकांतली भास एकदम सुटसुटीत आनी वाचनीय आसा. वाकप्रचारांचो खूब उपयोग केल्लो वाचूंक मेळटा. जंय-जंय सभा जाताल्यो थंयचें खूब सुंदर तरेन वातावरणाचें वर्णन केलां. ताचें आनी हेर सत्याग्रहीचें पुर्तुगेजां विरुद्ध दाखयल्लें धाडस वाचप्यांक खिळावन दवरता. मुखेल म्हणल्यार सत्याग्रहांत वांटेकार जाल्ल्या चडावंत लोकाचीं नांवां सयत, तांणीं कितें कितें केलें ते विशीं बरयलां. हे खातीर पुस्तकाचें मोल वाडलां. गांधीजी, राम मनोहर लोहिया अश्या व्हड-व्हड मनशां कडें ताची भेट जाली, ताचें ताणें जुस्ताजुस्त चित्र उबें केलां. त्या काळा वेलीं कांय चित्रां आनी फोटे पुस्तकाच्या निमाणे कडेन आस्पावल्यात, तेंय पुस्तकाचें आकर्शण आसा.
सोंपयतना…
अठरा जून, एक क्रांतियात्रा हें पुस्तक तुमच्या काळजांत रग्त सळसळावपी भावना निर्माण केले बगर रावचें ना. १८ जून १९४६ दीस थावन फुडलीं आनीक २- ३ वर्सां गोंयकारांनी पुर्तुगेजांचो कसो छळ सोंसलो, ही उचांबळायेची चळवळ लक्ष्मीदास बाबान आमचे खातीर एका इतिहासीक साहित्य-पुंज्या रुपान दवरल्या. कितल्या गोंयभायल्यांनी आनी गोंयां भायर रावन कितल्या गोंयकारांनी गोंय त्या काळांत मुक्ती लड्या खातीर बलिदान केलें हाची हें पुस्तक गवाय थारता. लक्ष्मीदास कृष्ण बोरकाराची ह्या सुंदर विचारां खातीर तुस्त करतना, ह्या पुस्तका वरवीं ताणें घेतिल्ले कश्ट विवीध भासांनी पावोवंक वावरिल्ल्या ताच्या पुताची डॉ. नितीन बोरकार हांची तितलीच तुस्त-तखणाय करतां.
– विन्सी क्वाद्रूस,
—-
राय, साश्ट
मो. – ९८२२५८७४९८
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
