अक्कल हुशारी

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

विनायक नांवाचो एक सुस्वभावी मनीस राजापूर गांवांत रावतालो. ल्हानशें भाट, शेत आनी पसरो हाचेर ताचो संवसार चलतालो. ताका तीन चले. पूण तांकां जशे मित्र मेळ्ळे तशे ते घडत गेल्ले. भुरगे बिगडले. वायट मार्गाक लागले. तांकां कोण सांबाळटलो? अशी चिंता बापायक जाताली. कित्याक तर विनायक आतां जाण्टो जायत आयिल्लो. ताका चिंता खाताली, आपले फाटल्यान कशें जातलें? हांकां सारकेंच समजावपाक जाय. हांणी एकामेकांच्या आधारानच रावपाक जाय. एकवटान रावले तर बरें. भुरगे नोकरी करपा इतले शिकिल्ले नाशिल्ले. कारण, गांवांत तितल्या शिक्षणाची वेवस्थाच नाशिल्ली.
ताचो व्हडलो चलो रितेश, हो इश्टां बरोबर वचून मातसो बिगडला, अशें ताका दिसताले. तो ‘सिगार’ ओडटा अशें ताच्या कानार पडिल्लें. दुसरो चलो रमेश मातसो ‘स आणे’ म्हणटात तसो. ताका तितली अक्कल, हुशारी नाशिल्ली. सांगिल्लें तितलेंच करतालो. आतां मातसो भरवंसो दिसतालो, तो निमण्या चल्याचो, राजेशाचो. आतां संवसाराचो भार पेलपाक समर्थ कोण हें थारोवपाक तर जाय. विनायकान तांकां समजावन सांगलें. तुमी एकवटान रावात. त्या खातीर ताणें तांकां तीन बडयो हाडपाक सांगल्यो. आनी त्यो एकठांय बांदून सांगलें, “आतां ह्यो बडयो एकठांय बांदिल्ल्यो आसतना हो भोरो मोडून दाखयात. जाता? ना न्ही. भोरो मोडूंक जायना. आतां एक एक बडी घेयात. आतां मोडात. मोडली?”
“हय.”
“सहज न्ही? हें पळयात, ही एक एक बडी, म्हणल्यार तुमी एक एकटे अशें समजात. आतां ह्यो एकठांय बांदिल्ल्यो आसतना मोडपाचो प्रयत्न केल्यार जायना. मोडूंक कशेंच जावचें ना. पूण, एक एक घेवन मोडात. तर तें सहज शक्य जाता हय काय ना? म्हण तुमी एकवटान रावप खूब गरजेचें.”
“आतां तुमच्यांत अक्कल हुशारी खरोखर कोणाक आसा हें म्हाका पळोवपाक जाय. म्हूण हांव तुमची परिक्षा घेतलों. पूण तुमच्यांतलो जो खरेपणीं हुशार आसा, ताचे कडेन हांव मुखेल कारभार सोंपयतलों. तो सांगता तशें उरिल्ल्या दोगांनीय वागचें पडटलें. त्या खातीर हे परिक्षेक योग्य रितीन पास जावपाक जाय आसा.”
“हे घेयात तुमकां प्रत्येकाक हे दोनशें- दोनशें रुपया. आज सांज मेरेन तुमी प्रत्येकान आपआपली कूड ह्या इतल्या दुडवां भितर चडांत चड सामानान भरून दाखोवपाक जाय. चलात तर. हांव तिनसांजेर तुमची कूड पळोवपाक येतलों. पळोवया चड आनी बरें सामान कोण हाडून भरता तें. जाची कूड पूर्ण भरतली, ताचेर फुडली जापसालदारकी आसतली. ताणें सांगिल्ले प्रमाणच सगळ्यांनी चलचें पडटलें.”
तिगूय ते दोनशें दोनशें रुपया घेवन गेले. रितेशान पयलीं शंबर रुपयांचे कितें कितें घेवन खालें. ताणें बैलगाडयेर कोण तण व्हरतालो तो ताका दिसलो. ताका एक कल्पना सुचली. त्या तणकारा कडच्यान ताणें ‘शंबर’ रुपयांची तणाची एक वरंड घेतली. आनी तें तण कूडभर फाफसून घाले.
दुसऱ्या रमेशान, दोनशें रुपया पॅप्सी, कॅडबरी, ऑमलेट, रस्सा, पाव हांचेर खावपाक वगडायले. घरा येतगीर विचार करूंक लागलो. “आतां कितें करूं?” पयशे तर सोंपले. वतां वतां तो बांयचेर पावलो. थंयच धडयेर राजवाची कोंडी बांदून दवरिल्ली कोळसुली दिसली. “अरेच्चा. हेंच करतां.” ताणें मनांत म्हणलें. आनी गडगड करून गाडये वयल्यान कळसुलेचो राजू बांयंत सोडलो. घरच्या ‘बांयं’तलें, दोन कोळसुले उदक हाडून कूडभर ओतून दवरलें.
आनी तिसऱ्या चल्यान राजेशान, लक्ष्मीचें एक पांयजेल (फोटो फ्रेम), एक (चांफ्यां वासाचो) उजवातीचो पुडो, फुलां, पणटी, तेल वात हें सगळें हाडलें. थोडी खडीसाखर बी घेतली. मागीर कूड झाडून, पुसून निवळ केली. मेजार लक्ष्मीचें पांयजेल दवरलें. तिचेर फुलां घालीं. पणटी पेटयली. आनी मुखार चांफ्या वासाची उजवात पेटोवन रेंवेन भरिल्ल्या एका पेल्यांत घालून थंयच मुखार दवरली.
तिनसांजेर बापूय येवन ताणें त्यो तिनूय कुडी पळयल्यो, दोगांयच्याय कुडींची दुर्दशा पळोवन ताका वायट दिसलें. राजेशाची कूड पळोवन मात तो सामको समाधानी जालो. कूड उजवाडान भरिल्लीच. शिवाय लक्ष्मी फुडें लायिल्ल्या उजवातीच्या मंद परमळान थंय एक पवित्र वातावरण तयार जाल्लें. मन प्रसन्न जातालें. प्रसाद म्हण दवरिल्ली खडीसाखर, ताणें थोडी तोंडांत वडयली.
विनायकान ती कूड रितेशाक आनी रमेशाक दाखयली आनी म्हणलें, “आतां तुमीच सांगात घरभर सामान कोणें हाडलें आनी कितें हाडलें?”
दोगांनीय सांगलें की “राजेशान. ताणें कूड उजवाडान आनी परमळान भरल्या. आमी मात घाण केली.”
“मागीर घराचो मुख्य भार कोणें सांबाळपाचो?” ते दोगूय तकली सकयल घालून ओग्गी उबे रावले. बापायन सांगलें, “आतां हें घर राजेश सांबाळटलो. आनी तो सांगता तशे तुमी वागचें पडटलें. कळ्ळें.”
“हय बाबा.”
बाबाक खरो शाणो कोण तो
मेळिल्लो. आनी मागीर सगळें सुरळीत जालें. आमी असो बरो विचार, विवेक करून चल्ल्यार सगळें सारखें, समा जाता. हें याद उरूं.

तेजश्री गोपाळ प्रभुगांवकार

9822139309